Кіріспе

Лондон қаласындағы ежелгі сауда бірлестігі

Ливреялық компания – бұл орта ғасырларда Англияның Лондон қаласында пайда болған гильдия немесе кәсіби бірлестіктің бір түрі. Ливрея компаниялары Лондонның ежелгі және қазіргі сауда қауымдастықтары мен гильдияларын қамтиды, олардың көбісі өздерінің қолөнерінің, саудасының немесе мамандығының «Құрметті компаниясы» деп аталады. Барлығы 111 ливрея компаниясы бар. Олар қаланың (яғни қаржылық аудан және елорданың тарихи орталығы) өмірінде маңызды рөл атқарады, оның ішінде қайырымдылық көмек көрсету және байланыс мүмкіндіктерін ұсынады. Ливермендер лорд-мэр, шерифтер және Лондон қалалық корпорациясының Кеңесі сияқты жоғары азаматтық лауазымдарға дауыс беру құқығын сақтайды – бұл Лондонның жергілікті билік өкілеттігімен еңбек ететін ежелгі муниципалдық органы. Орта ғасырлардағы көптеген ұйымдар сияқты, бұл ливрея компаниялары да Рим-католик шіркеуімен (протестанттық реформациядан бұрын) тығыз байланыста болды, діни орындарға, мысалы, шіркеулерге және капеллаларға демеушілік етті, діни мерекелерді сақтады және мистик пьесалар сияқты мәшһүр шараларды ұйымдастырды. Көптеген ливрея компаниялары тарихи діни байланыстарын сақтайды, бірақ қазіргі уақытта мүшелер кез келген дінді ұстануға немесе дінсіз болуға ерікті. Ливрея компаниялары әдетте гильдия немесе жиналыс залын құрды, және осы залдардың көпшілігі 1666 жылғы Ұлы Лондон өрті мен Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі бомбалаудан зардап шеккенімен, елуден астам компания әлі де ливрея залдарына иелік етеді немесе олармен бірлесіп иелік етеді – олардың кейбіреулері тарихи және әсем, ал кейбіреулері жойылған немесе қайта жаңартылған залдардың заманауи ауыстырулары. Бұл залдардың көпшілігі өз ливрея залы жоқ компаниялардың пайдалануына беріледі. 1848 жылы Кармен компаниясы қалалық ливрея мәртебесін алғаннан кейін, 1926 жылға дейін (ливрея 1932 жылы берілді) 80 жыл бойы жаңа компаниялар құрылмады. Құрметті Теңізшілер компаниясынан кейін, Лондонның ливрея компаниялары арасында Австралия, Канада, Гонконг, Жаңа Зеландия және Солтүстік Америкада белсенді шетелдік комитеттері бар Құрметті Ұшқыштар компаниясы ерекше болып табылады.

Білім беру және өнеркәсіп

Ливре компаниялары бастапқыда 12 ғасырда құрылған, мүшелерінің сенімді және толық білікті екендігіне, ал олар өндірген тауарлардың сапалы екендігіне кепілдік беру мақсатымен. Осы екі мақсаттың бірі – халықты қорғау, екіншісі – мүшелерді ада қорғау. Орта ғасырлардан кейін олар 17 ғасырға дейін құрыла берді, бірақ Англиядағы саяси дүрбелең мен Лондонның қаладан тысқары қарай кеңеюі, тек "Шаршы Миль" ішіндегі сауданы бақылайтын көптеген ливре компанияларының бәсекеге қабілетін азайтты. Қала, Ұлыбританияның әлемдік сауданың кеңеюіндегі рөліне бейімделіп, кейіннен бизнес-әдептің сақшысы болған биржаларды құрды. Алайда, 1870 жылдардан бастап ливре компаниялары қайта жандана бастады, бастапқы білім беру мақсатын техникалық білім беруге кеңейтіп, жаңа салаларды қолдады және қажетті оқытуды ұсынып, ең әйгілісі Лондон қаласы мен гильдиялар институты арқылы жүзеге асты.

Қайырымдылық және білім беру

Алғашқы құрылғаннан бастап ливре компаниялары мүшелеріне ауру және қарттық жағдайында садақа беру арқылы көмек көрсетіп келді. Бүгінде олар өз мүшелерін ғана емес, сондай-ақ білім беру және оқыту сияқты кең ауқымды қайырымдылық мақсаттары мен шараларды да қолдайды, азаматтық және әскери өмір арасында байланыс орнатуға көмектеседі.

Лондон қаласының басқаруы

Ливрейлік компаниялар әрқашан Лондон қаласының басқару құрамының бөлігі болған. Ливрей компанияларының жоғары тұрған мүшелері, яғни ливрейшілер, қаланың шерифтерін, көпір шеберлерін, сыра сақтаушыларын, аудиторларды, қалалық ливрей комитетінің мүшелерін сайлайды және Лондон лорд-мэрі лауазымына сайлауға ұсынылған алдермандық кандидаттарды бекітеді. Бұл қызмет ақысыз көрсетіледі.

Басқару

Ливрейлік компанияларды шебер (кейбір компанияларда премьер-қадағалаушы немесе тоқымашылар компаниясының жоғарғы сот орындаушысы), бірнеше күзетшілер (жоғарғы, орта, төменгі немесе жалға алушы күзетшілер сияқты әртүрлі атақтармен) және компания ісіне жауапты, оның шебері мен күзетшілерін сайлайтын көмекшілер соты (директорлар кеңесі) басқарады. "Компанияның кеңсе қызметкері" – ең жоғары лауазымды тұрақты қызметкер, ол бас атқарушы директор ретінде күнделікті қызметін жүргізеді. Ливре компаниялары Ливре комитетінің көпшілігін сайлайды, бұл комитет Гильдхоллда басқарылады. Комитет шерифтер мен Лорд-мэр сайлауын қадағалайды, ливре мүшелерін қалалық корпорацияның қызметі туралы хабардар етеді және ливре компанияларын қаламен байланыста өкілдік етеді. Мүшелік әдетте екі санатқа бөлінеді: бостандық иелері және ливре мүшелері.

Еркін адамдар

Адам белгілі бір талаптарды орындағаннан кейін еркін адамға айналуы немесе "компания бостандығына" қабылдануы мүмкін: дәстүрлі түрде, "мұрагерлік" арқылы, егер атасы немесе әжесі компанияның ливрейы болса; "қызмет" арқылы, егер адам компанияның тәжірибелі мүшесінің шәкірті ретінде белгілі бір мерзім қызмет етсе; немесе "құн төлеу" арқылы, ақы төлегеннен кейін. Көптеген ливрей компаниялары, әсіресе өздерінің саласындағы еңбек еткендерді, Құрметті еркін адам/ливрей/көмекші ретінде қабылдау құқығын өзінде сақтайды. Фримендер Лондон қаласының бостандығын алғаннан кейін және олардың Көмекшілер кеңесінің келісімімен ливрейлерге көтерілуі мүмкін. Тек ливрейлер ғана Лондонның Лорд-мэрі, шерифтер және басқа да қалалық лауазымдарға, соның ішінде сыра сақтаушылар мен көпірлерді басқарушылар сайлауында дауыс беруге құқылы.

Жаныбарлар

Ливреялық – өзінің компаниясының толық құқықты мүшесі. Егер еркін адам ливреялыққа көтерілсе, кандидатқа «ливреялық киіммен жабынды» делінеді: шындығында, ол келесі ресми немесе әлеуметтік шараға киетін ливреялық көйлекпен осы мәжілісте таныстырылады. Содан кейін компания іс-шараларында тек шеберлер, күзетшілер және көмекшілер ғана ливреялық көйлек киеді. Шеберлер оны қаланың ресми шараларында, мысалы, екі жалпы зал ішінде, Біріккен гильдиялар қызметінде және Лорд-мэр шеруінде, қайда қатысса да киеді. Әдетте, ливреялықтар ресми шараларда галстук немесе брошка тағады, ал әр компания шараға қарай ерлер мен әйелдерге галстук, шарф, белгіше немесе брошка сияқты ерекшелеуге болатын әртүрлі заттарды киюге рұқсат ету арқылы ерекшеленеді. Еркін адамдар компанияның сотының дауысымен ливреялыққа өтуге ұмтылуы керек. Ливреялықтар енді қалада жергілікті басқару құқығына ие емес, бірақ Лорд-мэрді сайлауда (29 қыркүйектегі Майклмас «жалпы залы») және шерифтерді сайлауда (24 маусымдағы жазғы «жалпы залы») дауыс берудің ерекше құқығын сақтайды, бұл шара Гилдхоллда рәсімдік шара ретінде өтеді. Дауыс беру «жариялау» арқылы жүзеге асырылады, бірақ бір аптадан кейін дауыс беру өткізілуі мүмкін, егер залдан талап қойылса. Кез келген екі ливреялық қала азаттығына үміткерді ұсына алады.

Бұрынғы парламент сайлау құқығы

1832 жылғы реформа актісіне дейін ливермендер қаладан төрт Парламент мүшесін (депутаттарды) сайлауға толық құқыққа ие болды. 1832 және 1918 жылдар аралығында ливрея мүшесі болу, Лондон қаласы сайлау округіндегі парламент сайлаушысы болуға мүмкіндік беретін бірнеше франшизаның бірі еді, себебі бұл 1832 жылғы Актінің талаптарымен сақталған ежелгі қалалық құқық болды.

Ливрей залдары

Бүгінде 111 қалалық ливре компаниясының 39-ы Лондонда ғимаратқа ие, сондай-ақ су тасымалдаушылар мен жүк көтергіштер де, қатаң ливре компаниясы болмаса да, әлі күнге дейін үзіліссіз пайдаланылатын штаб-пәтерлерін сақтайды. Залдары болған ең алғашқы компаниялардың бірі – 14 ғасырдағы Саудагерлер залы мен Алтын шеберлері. Ерекшелігі, Саудагерлер залының ас үйі мен крипты Лондонның Ұлы өртінен де, соғыстан да зардап көрмеді, ал ас үй қазір 600 жылдан бері үздірілмей қолданылып келеді. Саудагерлер залының ас үйінің бір бөлігінен басқа, ливре компаниясының ең көне интерьерлері Аптекагерлер қоғамына жатады, оның көптеген бөлмелері 1668-1671 жылдар аралығында салынған; осы ғимараттың құрылысының маңызды бөлігі де ортағасырлық, 13 ғасырдағы монастырьдан қалған, оның бір бөлігі Аптекагерлер залына айналды. Жеке залы жоқ бірнеше компания басқа компанияның залында жартылай тұрақты негізде кеңселерді бөліседі, мысалы, Аптекагерлер залының бір бөлігін пайдаланатын Көзілдірік жасаушылар компаниясы және Темір сатушылармен бірге орналасқан Кеме жасаушылар компаниясы. Екеуі де 1327 жылы жарғы алған, бірақ қайсысы бірінші болып алғанына қатысты ешқандай дәлел жоқ.

Ұлы он екі ливерлік компанияның гербтері

Аты; Бизнес түріҚұрылған күні; Басымдық ретіСуреттемесіГеральдикалық сипаттамаMercers Worshipful Company(Жалпы саудагерлер)13941-шіҚызыл, бұлттардан шыққан Әзіреті Марияның иықтан кесілген бейнесі, қызыл көйлекпен киінген, алтынмен әшекейленген, мойны құнды тастармен әшекейленген, сары шашты, маңдайын күміс және қызыл гүлдермен тоқылған, және аспан тәжімен сәнделген, бәрі де қызыл бұлттармен шеңберленген. Grocers Worshipful Company (Дәмдеуіш саудагерлер)13452-шіАқ, қызыл шеврон, жоғарыда алты және төменде үш гвоздика, барлығы да дұрыс. Drapers Worshipful Company(Жүн және мата саудагерлер)13613-шіКөк, үш сәулелі бұлт, әрқайсысы алтын тәжбен әшекейленген. Fishmongers Worshipful Company(Балық және теңіз өнімдері)12724-шіКөк, екі жұп теңіз шамдарымен араластырылған үш иілген дельфин, алтын тәжбен сәнделген, қызыл басында алты кілт, екіншісінен жоғары қаратылған. Goldsmiths Worshipful Company(Алтын саудагерлер)13275-шіҚызыл және көк түсті, бірінші және төртінші бөлімдерде сары барыс басы, екінші және үшінші бөлімдерде жабық кесе, және жоғарыда екі дөңгелек қапсырма, тілдері көлденең, нүктелері оңға қаратылған, барлығы үшіншісінен. Skinners Worshipful Company(Текті саудагерлер)13276-шіАқ күміс, қызыл басында үш алтын тәж, даланың түсінен бас киімдерімен. Merchant Taylors Worshipful Company(Терзілер)13277-шіАқ, екі парламенттік халаттың арасында патшалық шатыр, қызыл, күміспен астарланған, шатыр алтынмен әшекейленген, ту және ту тірегі соңғысынан, көк басында сары барыс. Haberdashers Worshipful Company(Жібек және барқыт сияқты тігілген және құнды материалдардағы киім саудагерлері)14488-шіАлты көк және күміс бұлтты, қызыл шевронның үстінде сары барыс. Salters Worshipful Company(Тұз және химиялық заттар саудагерлері)13949-шыКөк және қызыл шеврон, үш жабық тұз сауыт, алтынмен әшекейленген, үшіншісінен асып жатыр. Ironmongers Worshipful Company(Темір саудагерлер)146310-шыАқ, үш көк болат гадтары арасында қызыл шеврон, үш алтын бұрылыс. Vintners Worshipful Company(Шарап саудагерлер)136411-шіҚара, үш күміс шаға арасында шеврон. Clothworkers Worshipful Company(Жүн мата тілушілер)152812-шіҚара, екі күміс хавет арасында шеврон, төменде алтын кеспе.

Саутворк қоныстары

Лондон қалалық корпорациясы Саутварктегі үш манордың (Гильдабель, Кингс және Ұлы Либерти) иелігін сақтап тұрады. Бүгінде мүшелік ұйымдарға біріккен мүшелер, тиісті манорлық юрисдикцияда рәсімді лауазымдарда немесе қазылар құрамында қызмет етуге құқылы. Бұл соттар 1977 жылғы Әділет басқару актісіне сәйкес заңдық күшіне ие, олар ешқашан гильдиялар болған емес және сауда-кәсіптік қызметпен байланысы жоқ.