Кіріспе
Gradius (グラディウス, Guradiusu) — Konami компаниясы жасаған және шығарған бүйірлік прокрулмен ату видео ойыны. Gradius сериясының тұңғыш ойыны, алғаш рет 1985 жылы монетамен жұмыс істейтін аркада ойыны ретінде жарық көрді. Ойыншы Vic Viper деп аталатын ғарыш кемесін басқарады, оның міндеті — түрлі жат шетелдік жаулардан өзін қорғау. Ойын қосымша қару-жарақ сатып алу үшін капсулаларды жинауға негізделген «қуат өлшегіші» деп аталатын күш беру жүйесін пайдаланады. Gradius аркадалық нұсқасы бастапқыда Жапониядан тыс елдерде Nemesis деген атпен шығарылды, бірақ кейіннен үйге арналған нұсқалары бастапқы атауды қолданды. Дамыту кезінде оның жұмыс атауы Scramble 2 болды, себебі ол бастапқыда Konami-дің бұрынғы ату ойыны Scramble (1981) ойынының жалғасы ретінде жоспарланған еді. Үйге арналған нұсқалары Famicom/NES, MSX үй компьютері және PC Engine сияқты әртүрлі платформалар үшін шығарылды. 1986 жылы үлкен жетістікке жетіп, Лондондағы ең табысты аркада ойыны атанды және Жапониядағы ең үздік бес үстелдік аркада ойынының бірі болды, ал Famicom порты сол жылы Жапонияда миллионнан астам дана сатылды. Gradius ойын процесі мен ерекше күш беру жүйесі үшін сыншылардың жоғары бағасын алды. Namco-ның Xevious ойынымен бірге, ол көптеген ұқсас ойындарға жол ашқан ең маңызды ату ойындарының бірі ретінде танылады.
the video game
Gradius (グラディウス, Guradiusu) is a side scrolling shooter video game developed and published by Konami. The first game in the Gradius series, it was originally released as a coin operated arcade game in 1985. The player maneuvers a spacecraft known as the Vic Viper that must defend itself from the various alien enemies. The game uses a power up system called the "power meter", based upon collecting capsules to purchase additional weapons. The arcade version of Gradius was initially released internationally outside Japan under the title of Nemesis, but subsequent home releases have since used the original title. During development, it had the working title Scramble 2, as it was originally intended to be a follow up to Konami's earlier shooter Scramble (1981). Home versions were released for various platforms, such as the Famicom/NES, the MSX home computer, and the PC Engine. It was a major success in 1986, becoming the year's highest grossing arcade game in London and one of Japan's top five table arcade games, while the Famicom port sold over a million copies in Japan that year. Gradius was critically acclaimed for its gameplay and unique power up system. Along with Namco's Xevious, it is cited as being one of the most important shooter games, having paved the way for many similar games to follow.
Ойын процесі
Ойыншы трансдименсиялық ғарыш кемесі Вик Вайперді басқарады және әртүрлі орталарда жау толқындарымен күресуі керек. Ойын «Ядроны жой!» фразасымен айнасынан келді, себебі Gradius сериясындағы босс шайқастарының стандарты алып кемемен шайқасқа қатысты, оның ортасында бір немесе бірнеше көк түсті шарлар орналасқан. Бұл босс кемелерді жобалау кезінде, алып кеме сыртынан тікелей бір ядроға апаратын түзу жол болуы керек еді. Ойыншы осы жолға оқтар атып, босс денесіндегі қару орналасқан жерлерден келетін шабуылдардан сақтануы керек. Дегенмен, бұл жолда ядроға зиян келтіруге кедеріс келтіретін кішкентай, бірақ бұзылатын қабырғалар орналасқан, оларды дұрыс бағытталған оқтармен бірте-бірте жою қажет. Бұл кішкентай қабырғалар босске қарсы қорғаныс қабатын білдіреді, ядро шабуылға ұшырағанға дейін. Кейбір босс кемелер осы қабырғаларды қайта жаңарта алады. Ядро жеткілікті соққы алғанда, әдетте көк түстен қызыл түске өзгереді, бұл оның сынғыш жағдайда екенін және жақында жойылғанын көрсетеді. Ядро жойылғаннан кейін, босс кемесінің бір бөлігі істен шығуы мүмкін, себебі ол енді ядромен қуатталмайды, немесе егер барлық ядролар жойылса, бүкіл босс жеңіліп, керемет жарылыс болады. Gradius-тағы органикалық босс кемелерде мұндай ядролар жоқ екенін ескеріңіз. Мұндай босс кемелердің аузы, басы немесе көзі сияқты әлсіз жерлері болады. Ойын басталғанда, Вик Вайпер салыстырмалы түрде баяу және тек әлсіз қаруға ие. Бұл деңгейдегі мүмкіндіктер жаулармен күресу үшін жеткіліксіз, бірақ Вик Вайпер күш-қуат заттарын жинап, пайдалану арқылы үлкен мүмкіндіктерге ие бола алады. Көптеген аркадалық ойындар әрқайсысы ойыншы кейіпкеріне белгілі бір әсер ететін ерекше күш-қуат заттарын пайдаланса, Gradius-та бір ғана күш-қуат заты бар. Бұл күш-қуат затының әсері экран төменгі жағында пайда болатын күш-қуат мәзіріндегі қазіргі таңдалған затты алға жылжыту. Қалаған күш-қуат белгіленгенде, ойыншы күш-қуат батырмасын басып, мәзірді бастапқы күйіне қайтарады, онда ешқандай күш-қуат белгіленбеген.
Даму
Gradius – Konami ойын дизайны жасаушысы Мачигучи Хироясудың туындысы. Ол жариялаған алғашқы бейне ойын осы болды. 1980-жылдардың басында компанияға бағдарламашы ретінде келген Konami, медаль автоматтары өндірушіден бейне ойын әзірлеушіге өтуге тырысып, оны компанияның атын шығаратын ойын жасауға шағын командаға тағайындады. Nemesis-тің Солтүстік Америкалық нұсқасы жапондық және еуропалық нұсқаларға қарағанда едәуір қиын. Бұл теңгерімді сақтау үшін, ойыншы өмірін жоғалтқанда, мүмкіндігінше көп жаңартуларды алу үшін, қызғылт сары түсті жаулардың флотын пайда етеді, осылайша көптеген күш беру капсулаларын береді. Сонымен қатар, Солтүстік Америкалық нұсқада жалғастыру мүмкіндігі де бар (бірақ тек үш рет ғана). Бастапқы экран да жаңартылды, онда логотиптің артындағы жарнамалық суреттің ойын ішіндегі көшірмесі көрсетілген.
Famicom/NES
Gradius-тың алғашқы үйге бейімделуі Nintendo Famicom консолі үшін 1986 жылғы 25 сәуірде Жапонияда жарық көрді. Famicom-ның техникалық мүмкіндіктерінің шектеулеріне байланысты көптеген деңгейлердің дизайны қарапайымдатылды (мысалы, Moai кезеңінде аркадалық ойындағы тік прокрутка болмайды) және ойыншы жаңарта алатын опциялардың максималды саны төрттен екіге дейін азайтылды. Бұл нұсқада ойын тоқтатылғанда енгізілетін, ойыншының кемесіне дерлік барлық күш-қуатты беретін құпия код қосылды. Бұл код кейіннен NES және басқа консольдарда (мысалы, Contra және Life Force) көптеген рет пайда болды, ол Konami коды деп белгілі болды. Gradius-тың NES нұсқасы Солтүстік Америкада 1986 жылдың желтоқсанында шықты. Бұл Konami компаниясының аймақта шығарған алғашқы NES ойыны және түпнұсқа аркадалық ойындан айырмашылығы, атауы аймақтар арасында өзгеріссіз сақталды. NES нұсқасы Nintendo VS. System тақтасы (VS. Gradius деген атпен) және PlayChoice 10 картриджі ретінде аркадаларда қолжетімді болды. VS. Gradius ойын автоматтары Nintendo арқылы таратылды.
MSX
Gradius-тің MSX нұсқасы Famicom нұсқасынан кейін бірнеше ай өткен соң, 1986 жылдың 25 шілдесінде Жапонияда жарық көрді. Ол Еуропада Nemesis деген атпен шығарылды. Бұл нұсқа Famicom нұсқасындағыдай өзгерістерге ұшырады, бірақ нашарлауды толықтыру үшін эксклюзивті мазмұнмен байытылды. Кері жанартау және Антенноид сатылары арасына жаңа кезең – сүйек планетасы қосылды, онда ерекше жау түрлері кездеседі. Сонымен қатар, төрт жасырын варп аймағы бар, ал егер Nemesis ойынымен бірге TwinBee ойынының MSX нұсқасы ойналса, онда сол ойынның бас кемесімен ойнау мүмкіндігі туады.
PC Engine (Жеке қозғалтқыш)
Gradius-тің PC Engine нұсқасы 1991 жылдың 15 қарашасында Жапонияда ғана жарық көрді. 2 мегабиттік HuCard-та шығарылған, ол NES және MSX нұсқаларымен салыстырғанда аз ғана кемшіліктерге ие болды және MSX нұсқасындағы Bone Planet деңгейіне ұқсас Desert Planet деңгейін қосты. PC Engine-нің бастапқы аркадтық аппараттық құралдарымен салыстырғанда төменірек ажыратымдылығы болғандықтан, PC Engine нұсқасында шамалы вертикальді прокрутка бар.
Басқа платформалар
MSX-тен басқа, Gradius ойыны шығарылысынан кейін көп ұзамай басқа микрокомпьютерлерге де көшірілді, мысалы, Еуропада ZX Spectrum, Amstrad CPC және Commodore 64 (Nemesis: The Final Challenge атауымен), ал Жапонияда PC 8801 және X1 компьютерлеріне. X68000 компьютеріне арналған нұсқасы компьютердің алғашқы модельдеріне енгізілген. Gradius-тің түпнұсқасы PlayStation, Sega Saturn және Microsoft Windows үшін шыққан Gradius Deluxe Pack, сондай-ақ PlayStation Portable үшін Gradius Collection сияқты жинақтарға да қосылған. Аркадалық нұсқа 2015 жылы PlayStation 4 платформасында, ал 2020 жылдың шілдесінде Nintendo Switch-те «Arcade Archives» сериясының бөлігі ретінде цифрлық форматта жарық көрді, онда ойынның барлық төрт аймақтық нұсқасын ойнау мүмкіндігі бар. Бұған қоса, ол 2019 жылы Konami компаниясы PlayStation 4, Xbox One, Nintendo Switch және Windows платформалары үшін шығарған «Arcade Classics Anniversary Collection» жинағына да енді.
Аудио
Alfa Records 1986 жылғы 27 маусымда осы ойынға арналған лимитті саундтрек альбомын шығарды (Konami Game Music Vol.1 – 28XA 85). 1987 жылғы 5 мамырда Apollon Music компаниясы осы ойынға арналған лимитті саундтрек альбомын шығарды (Original Sound of Gradius – KHY1016). Сонымен қатар, 2004 жылғы 1 қазанда жарық көрген Konami Music Masterpiece Collection жинағының 1-ші дискісі көбінесе Gradius музыкасына арналған.
Порттар
Famicom нұсқасы 1986 жылы Жапонияда бір миллионнан астам дана сатылды. Үй компьютерге жасалған порты Ұлыбританиядағы сату тізімінде 2-орынды иеленді, Feud ойынынан төмен. PC Engine нұсқасы да 1991 жылғы желтоқсанда Ұлыбританиядағы PC Engine сатылымдары бойынша көшбасшы болды. Famitsu Best Hit Game Awards жүлдесінде Famicom нұсқасы Gradius ойыны «Үздік ату ойыны» аталымын жеңіп алды және «Жылдың екінші үздік ойыны» деп танылды (Dragon Quest-тен кейін). IGN Wii Virtual Console қайта шығарылымына 10 балдық шкала бойынша 7 балл берді және оны ең ұлы классикалық бүйірден қарап ойналатын атыс ойындарының бірі деп атады.
Мұра
Градиус бірнеше жалғастырманы тудырды, оның біріншісі 1986 жылғы «Саламандер» болды. Серия жетінші буынмен Gradius ReBirth арқылы жалғасты. Ол сондай-ақ 2013 жылдың 20 желтоқсанында Windows Store-да, 2014 жылдың мамыр айында GameNow-да және 25 қаңтарда Жапонияда PlayStation 4 Arcade Archives арқылы қайта шығарылды. NES порты 2018 жылдың 19 қыркүйегінде Nintendo Switch Online үшін бүкіл әлемде қайта шығарылды, ал жаңартылған нұсқасы Gradius: Stage 5 Stronger Version (グラディウス ステージ5最強バージョン) 14 қарашада, 2018 жылы бүкіл әлемде жарық көрді. Gradius SP: Second Loop атты тағы бір жаңартылған нұсқа 2019 жылдың 22 тамызында бүкіл әлемде шығарылды.