Кіріспе

Джеймс Говард "Дач" Киндельбергер (8 мамыр 1895 – 27 шілде 1962) – американдық авиацияның алғашқы дамуына үлес қосқан тұлға. Ол 1934 жылдан 1960 жылға дейін «Солтүстік Америкалық авиация» компаниясын басқарды. Көңілді мінезге ие болған Киндельбергер қажырлы еңбек, ұқыптылық және уақтылылыққа баса мән бергенімен белгілі болды.

Ерте өмір

Кинделбергер 1895 жылдың 8 мамырында Батыс Вирджиния штатының Уилинг қаласында, болатшы Чарльз Фредерик Кинделбергер мен Роза Энн Кинделбергердің отбасында дүниеге келді. Кинделбергер 10-сыныпта оқуын тастап, әкесімен бірге болат өнеркәсібінде жұмыс істеуге кірісті. Білімін жетілдіру үшін хат арқылы оқуға түсті. 1916 жылы, 21 жасында, инженер мамандығын алу үшін Карнеги технология институтына оқуға барып, білім алды. Оның «Дач» деген лақап аты, оның Нотвейлер, Пфальцтен келген неміс (Deutsch) иммигранттарынан тарағандығын көрсетеді. 1919 жылы ол Тельма Кнаррға үйленді және олардың екі баласы болды.

Авиациялық мансап

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Киндельбергер АҚШ Әуе күштерінің құрамында болды. Ол Теннесси штатының Мемфис қаласындағы Парк-филд әуеайлағында ұшқыш-инструктор болып қызмет етті. Соғыстан кейін Киндельбергер авиация саласында жұмыс іздеді. 1920 жылы Огайо штатының Кливленд қаласындағы Гленн Л. Мартин компаниясында бас жобалаушы және бас инженердің көмекшісі болып жұмыс істеді. Киндельбергер 1930 жылы Дуглас ұшақ компаниясында жас инженерлер ретінде танысқан Дж. Л. "Ли" Атвудпен өмір бойына созылатын еңбек байланысын құрды, олар DC-1 және DC-2 көліктік ұшақтарының жобаларын жасады. Киндельбергер бас инженер ретінде Дуглас компаниясында тоғыз жыл жұмыс істеді. 1934 жылы екеуі Дуглас ұшақ компаниясынан кетіп, Солтүстік Америка авиациясына өтті. Атвуд бас инженер қызметін алды, ал Киндельбергер президент және бас директор болып тағайындалды. NAA-да жұмыс бастаған кезде компанияда бір жолаушы ұшағына ғана тапсырыс болды. Киндельбергер Солтүстік Американың BT-9 әскери оқу ұшағына 1 миллион долларлық тапсырыс алуға қол жеткізді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1941 жылдың жазында, АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа қатыспаған кезде, Ұлыбритания Әуе министрлігі «Солтүстік Америка авиациясынан» Корольдік әуе күштері үшін Curtiss P-40 Warhawk истребителдерін құрауды сұрады, себебі Curtiss зауытының барлық өнімділігі АҚШ әскерінің қажеттілігі үшін арналған еді. Киндельбергер британдық байланыстарына «Солтүстік Америка» жақсырақ үлгі жасауға қабілетті екенін хабарлады және P-51 Mustang прототипін төрт айдың ішінде аяқтады. Соғыс аяқталғанға дейін компания барлығы 42 000 ұшақ жасады.

Соғыстан кейінгі кезең

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Атвуд немістер V-2 үшін жасаған ракеталық қозғалтқыштар негізінде жақсартылған ракеталық қозғалтқыштарға қажеттілік туады деп күтті. 1946 жылы екеуі Калифорния штатындағы Санта-Сусанада ракеталық қозғалтқыштарды сынау орталығына және Лос-Анджелес халықаралық әуежайындағы үстінкү дыбыстық жел туннеліне 1 миллион доллар инвестиция салуға келісті. Бұл «Солтүстік Америка» компаниясы «Навахо» – ракеталық күшпен ұшырылатын, континенттер аралық круиздік зымыранды жасауға келісімшарт алғанда өте пайдалы болды. 1948 жылы Кинделбергер төраға және бас атқарушы директор болып тағайындалды, ал Атвуд оның орнына президент болды. «Навахо» жобасы «Солтүстік Америкаға» ракеталық қозғалтқыштар, инерциялық навигациялық жүйелер және үстінкү дыбыстық аэродинамика саласындағы біліктілікті дамытуға мүмкіндік берді. Бұл өз кезегінде 1950-ші жылдардың соңында көптеген жетілдірілген ғарыш-авиациялық құралдарға келісімшарттар жасауға әкелді – X-15 экипаждық гипердыбыстық ғарыш ұшағы, Hound Dog зымыраны және XB-70 Valkyrie үш есе дыбыс жылдамдығында ұшатын бомбалаушы. XB-70 компаниядан жаңа материалдар, дәнекерлеу және өндіріс процестерін әзірлеуді қажет етті.

Кейінгі өмірі

1960 жылы Кинделбергер зейнеткерлікке шықты, ал Атвуд бас атқарушы директор болып тағайындалды. Кинделбергер 1962 жылғы 27 шілдеде 67 жасында жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болғанға дейін директорлар кеңесінің төрағасы қызметін атқарды. Доктор Тоби Фридман оның жеке дәрігері және NAA-ның медициналық директоры болды. Д-р Фридман Кинделбергер қайтыс болғанда оның қасында болды. Ол Калифорния штатының Лос-Анджелес қаласындағы Вествуд Вилидж Мемориал Парк зиратында жерленген. Оның қазасынан кейін Атвуд директорлар кеңесінің төрағасы болды.

Мұра

Оның басшылығымен Солтүстік Америка авиациясы технологиялық шекараларды бұзды; винтті және реактивті истребительдер мен бомбалаушыларды, әскери оқу ұшақтарын, зымыран қозғалтқыштарын және зымырандық ұшақтарды өндірді, сондай-ақ елдің ғарыш бағдарламасының негізгі мердігері ретіндегі қызметін бастады. 1935 жылдан 1967 жылға дейін Солтүстік Америка авиациясы (Киндельбергердің басшылығымен) АҚШ тарихындағы кез келген ұшақ құрастырушыдан көбірек әскери ұшақтар салды. 1972 жылы ол Ұлттық авиациялық даңқ залына енгізілді. 1977 жылы Халықаралық аэроғарыш даңқ залы Киндельбергерді қабылдады. Киндельбергер 2006 жылы режиссер Уильям Уиншип түсірген және PBS телеарнасында көрсетілген «Авиациядағы пионерлер: Айға шабуыл» атты деректі фильмде баяндалды. Бұл фильмде бес американдық аэроғарыш пионері: Уильям Боинг, Дональд Дуглас, Датч Киндельбергер, Харрисон Стормс және Джеймс МакДоннелл туралы айтылды. Фильмде бұрын жарияланбаған сұхбаттар, фотосуреттер және Киндельбергердің видеоматериалдары қамтылған.