Кіріспе

UMTS жер үсті радио қолжетімділік желісі (UTRAN) – ұялы телефондарды қоғамдық телефон желісіне немесе Интернетке қосатын желі және жабдықтардың жиынтығын білдіретін ұжымдық термин. Ол базалық станцияларды, яғни Node B түйіндерін, және Universal Mobile Telecommunications System (UMTS) радио қолжетімділік желісін құрайтын радио желілік контроллерлерді (RNC) қамтиды. Бұл байланыс желісі, көбінесе 3G (3-ші буын сымсыз мобильді байланыс технологиясы) деп аталады, нақты уақыттан бастап IP-негізделген пакеттік байланысқа дейін көптеген трафик түрлерін тасымалдай алады. UTRAN пайдаланушы жабдығы (UE) мен негізгі желі арасында байланыс орнатуға мүмкіндік береді. RNC бір немесе бірнеше Node B түйіндерін басқару функцияларын қамтамасыз етеді. Node B және RNC бір құрылғы бола алады, бірақ әдеттегі жағдайларда бірнеше Node B түйіндерін қызмет көрсететін орталық кеңседе бөлек RNC орналасқан. Олар физикалық түрде бөлек болуы міндетті емес, бірақ олардың арасында Iub деп аталатын логикалық интерфейс бар. RNC және оған сәйкес Node B түйіндері радио желісі кіші жүйесі (RNS) деп аталады. UTRAN-да бірнеше RNS болуы мүмкін. UTRAN-ды ішкі немесе сыртқы функционалдық бірліктермен байланыстыратын төрт интерфейс бар: Iu, Uu, Iub және Iur. Iu интерфейсі – RNC-ді негізгі желіге (CN) қосатын сыртқы интерфейс. Uu интерфейсі де сыртқы, ол Node B-ні пайдаланушы жабдығымен (UE) байланыстырады. Iub – RNC-ді Node B түйінімен байланыстыратын ішкі интерфейс. Ал соңғысы – Iur интерфейсі, ол көбінесе ішкі интерфейс, бірақ кейбір желілік архитектураларда сыртқы интерфейс ретінде де жұмыс істей алады. Iur екі RNC-ді бір-бірімен байланыстырады.