Кіріспе
Раден Аджен Картини, сондай-ақ Раден Аю Картини (21 сәуір 1879 – 17 қыркүйек 1904) – Индонезияның әйелдер құқықтары мен қыздар білімі үшін күрескен белгілі белсендісі. Ол Голланд Оңтүстік Азиясында (қазіргі Индонезия) ақсүйек жава отбасында дүниеге келген. Голланд тіліндегі бастауыш мектепті бітіргеннен кейін, оқуын жалғастыруды қалаған, бірақ сол кездегі явандық әйелдерге жоғары білім алуға рұқсат берілмеген. Оның орнына Картини үйленгенге дейін жас қыздарға міндетті оқшаулық кезеңіне енді. Ол кітаптар оқып, индонезиялықтар мен голландтармен хат алмасып білім алды. 1896 жылы әкесі оған қоғамға қатысуға рұқсат берді, бірақ ол үйленбеген күйінде қалды. Ол түрлі шенеуніктермен және ықпалды тұлғалармен, соның ішінде Дж. Х. Абенданонмен танысты. Ол үш әпкесімен бірге мектептер ашу және басқару дәстүрін қалады. Ол қайтыс болғаннан кейін, Нидерландыда құрылған қорымен мектептер ашылды. Кейбір индонезиялық достары да Картини атындағы мектептер құрды. Ол қайтыс болғаннан кейін, оның әпкелері қыздар мен әйелдерді білім беруді қолдауды жалғастырды. Картинидің хаттары голланд журналында жарияланды, ал 1911 жылы «Door Duisternis tot Licht» (Қараңғыдан жарыққа) және «Letters of a Javanese Princess» (Жаван ханшайымының хаттары) атты ағылшын тіліндегі еңбектері жарық көрді. Бүгінде оның туған күні Индонезияда оның құрметіне Картини күні ретінде тойланады. Ол жасөспірім қыздарды оқшаулау сияқты Пурда салттарына және көп әйел алуға қарсы болды. Картини – Индонезияның Ұлттық Батыры. Ағылшын тіліндегі кітап Симмерстің шығыс әйеліне деген махаббатын баяндап, оның жеке өміріне назар аударды, ал оны зиялы және көреген әйел ретінде көрсеткен хаттарын жойды. Индонезиялықтарға арналған кітаптар 1922 жылы малай тілінде, ал 1951 жылы Армиджн Пане тарапынан тағы бір малай тілінде жарық көрді, бірақ Картинидің ең маңызды хаттарының кейбіреуі кірген жоқ. 1960 жылы ЮНЕСКО Картинидің 19 хатын француз тілінде жариялады. Хаттар Лейден университетінің кітапханаларында сақталады және оларды цифрлық түрде де қарауға болады. Картинидің барлық хаттарының толық ағылшын тіліне аудармасы 2014 жылы Жост Коте тарапынан «Kartini: The Complete Writings 1898–1904» атты еңбегінде, сондай-ақ оның мақалалары мен басқа жазбаларымен бірге жарияланды.
Raden Adjeng Kartini, also known as Raden Ayu Kartini (21 April 1879 – 17 September 1904), was a prominent Indonesian activist who advocated for women's rights and female education. She was born into an aristocratic Javanese family in the Dutch East Indies (present day Indonesia). After attending a Dutch language primary school, she wanted to pursue further education, but Javanese women at the time were barred from higher education. Instead, Kartini entered a period of seclusion mandated for teenage girls until they married. She acquired knowledge by reading books and by corresponding with Indonesian and Dutch people. Her father allowed her to go into the community beginning in 1896, although she remained an unmarried single woman. She met various officials and influential people, including J. H. Abendanon. She began the tradition amongst three of her sisters to found and operate schools. After she died, schools were established by a foundation founded in the Netherlands. Some of her Indonesian friends also established Kartini Schools. After her death, her sisters continued her advocacy of educating girls and women. Kartini's letters were published in a Dutch magazine and eventually, in 1911, as the works: Door Duisternis tot Licht (From Dark Comes Light) and an English version, Letters of a Javanese Princess. Her birthday is now celebrated in Indonesia as Kartini Day in her honor. She opposed the Purdah like seclusion of teenage girls and polygamy. Kartini is a National Hero of Indonesia. The English book focused on Symmers' view of an Oriental woman in love, focusing on her personal life, and excluding letters that showed her as an intelligent forward thinking woman. Books were published for Indonesians, a version in Malay in 1922 and another Malay version in 1951 by Armijn Pane, excluding some Kartini's most important letters. In 1960, UNESCO published 19 of Kartini's letters in French. The letters are available at Leiden University Libraries and can also be consulted digitally. A complete English translation of all of Kartini's letters was published in 2014 by Joost Coté in Kartini: The Complete Writings 1898 1904 along with articles and other writings by her.
Шығыс пен Батыс
Картини Индонезия суретшілерінің тобы мен Еуропалықтардың Шығыс және Батыс бірлестігі арасындағы жұмысты үйлестірді. Еуропалықтар ағаштан өрнек ойып жасау үшін өнер дүкеніне қаржылады. Картини мектеп ашты.
Мектептер
Картини индонезиялық ерлер мен әйелдердің өмірін жақсарту процесінде әйелдердің басты рөл атқаратынына сенді, сондықтан ол қыздарға арналған оқу жоспарын жасады. Бұл жоспар оқу және мінез-құлықты қалыптастыру тұрғысынан ұлдармен бірдей болғанымен, гигиена, алғашқы медициналық көмек және қаржы басқаруды да қамтитын. Картини индонезиялықтарға, әсіресе индонезиялық әйелдерге медициналық көмек көрсетудің жетіспеушілігіне қатты алаңдады. Ол тіпті медициналық факультетке түсуді де қарастырған. 1902 жылдың тамызында Картини парламент мүшесі Анри ван Кольмен танысты, ол оған Нидерландыда оқытушылық және алғашқы медициналық көмек білімін алу жоспарын іске асыруға көмектесуді ұсынды. Мақсат – мектеп ашып, сабақ беру және мектеп директоры болу еді. Ол оның атынан Генералдық штабқа жүгінді. Картини стипендия алды, бірақ оның жақындарының көптегені оның Явадан кетуіне алаңдады. Әйелінің қолдауымен Картини Рембанг әкімшілік кеңсесінің кешенінде әйелдерге арналған мектеп ашты. Сукарноның Ескі тәртіптік мемлекеті 1963 жылы 21 сәуірді Картини күні деп жариялады, бұл әйелдерге «дамитудың (pembangunan) гегемониялық мемлекеттік дискурсына» қатысу керектігін еске салмақ үшін жасалды. Алайда, 1965 жылдан кейін Сухартоның Жаңа тәртіптік мемлекеті Картинидің бейнесін радикалды әйелдерді азат етуші рөлінен, «кебая киген, тамақ дайындай алатын әйел» ретінде мінез-құлқы жақсы, бағынышты қыз ретінде бейнелеуге өзгертті. Бұл күні, халық арасында Ана Картини күні (Hari Ibu Kartini) ретінде танымал, «жас қыздар мектепке тығыз, бекітілген жакеттер, батик көйлектері, күрделі шаштар және әшекейлі зергерлік бұйымдар киіп баратын, бұл Картинидің киімін қайталауға бағытталған, бірақ шындығында ол кигеннен гөрі шектеулі және ойдан шығарылған киімдерді киеді». В.Р. Супратманның «Ибу Кита Картини» (Біздің анамыз Картини) әні:
2016 жылдың 21 сәуірінде Google оның 137 жылдық туған күнін Google Doodle арқылы тойлады.
Екіншілік көздер
М. С. Ван Зейглен (1945), "Картини", Ж. М. Мюленхофф, Амстердам (голланд тілінде)
М. Виерхаут (1942), "Раден Аджен Картини", Океан, Гаага (голланд тілінде)
Элизабет Кизинг (1999), Бетапа besar pun sebuah sangkar; Hidup, suratan dan karya Kartini. Джакарта: Джамбатан, v + 241 б.
J. Anten (2004), Жүз жиырма бес жыл Раден Аджен Картини; Индонезия ұлттық батырының суреті, Nieuwsbrief Nederlands Fotogenootschap 43: 6–9.
M. Vierhout (1942), "Raden Adjeng Kartini", Oceanus, Den Haag (in Dutch)
Elisabeth Keesing (1999), Betapa besar pun sebuah sangkar; Hidup, suratan dan karya Kartini. Jakarta: Djambatan, v + 241 pp. J. Anten (2004), Honderd(vijfentwintig) jaar Raden Adjeng Kartini; Een Indonesische nationale heldin in beeld, Nieuwsbrief Nederlands Fotogenootschap 43: 6–9.