Яһуди тарихының көрнекті ғалымы және реформатор раввині Яков Радер Маркус

Кіріспе

Америкалық еврей тарихының ғалымы және реформалық раввин, швед қауымдастығының жетекшісі Джейкоб Радер Маркус (5 наурыз 1896 – 14 қараша 1995) еврей тарихының ғалымы және реформалық раввин болған.

Өмірбаян

Пенсильвания штатының Коннеллсвилл қаласында, Америка Құрама Штаттарында православиелік еврей отбасында дүниеге келген. Оның ата-анасы Аарон және Дженни Рейдер Маркус Видз қаласынан (Литва) көшіп келген. Маркус 15 жасында реформаторлық иудаизмге қызығушылық танытқан. Сол кезде ол Цинциннатидегі (Огайо штаты) Еврей одағы колледжіне (HUC) раввиндік білім алуға барыпты. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде екі жылдық үзілістен кейін, американдық әскерде қызметтенген соң, Маркус Цинциннатидегі жоғары оқу орнына оралды. 1920 жылы раввин қызметіне бекітілгеннен кейін Маркус HUC факультетіне тағайындалды, онда ол Киелі кітаптар тарихын оқыта бастады. 1922 жылы Маркус еврей тарихын зерттеу үшін Берлинге сапар шекті. 1925 жылы ол Исмар Эльбогеннен философия докторы (Ph.D.) дәрежесін алды. Сол жылы Маркус Парижде Антуанетта Бродиге үйленді. 1929 жылы олардың Мерл есімді қызы дүниеге келді. 1926 жылы Иерусалимдегі Еврей университетінде қысқа мерзім оқығаннан кейін Маркус Цинциннатиге қайтып келді, онда ол 1995 жылға дейін HUC-да лекция оқыды. 1959 жылы ол американдық еврей тарихының Адольф С. Окс профессоры атанды. 1965 жылы ол HUC-тің американдық еврей тарихындағы Милтон және Хэтти Куц ерекше қызметі кафедрасына тағайындалды. Маркус өзінің Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі тарихи мансабының көп бөлігін американдық еврей тарихына арнады және 1947 жылы Цинциннатиде HUC кампусында американдық еврей мұражайын құрды. Америкада туған еврей халқының алғашқы тарихшысы саналса да, ол, бәлкім, Орта ғасырлық Еуропа еврей тарихына арналған еңбегімен танымал: «Орта ғасырлық әлемдегі еврей» (The Jew in the Medieval World: A Source Book: 315–1791), алғаш рет 1938 жылы жарық көрген. 1970 жылдары, американдық еврей мұражайының директоры болған кезде, Маркус 1972 жылы раввин Салли Призандтың діни қызметке тағайындалуына жауап ретінде Регина Йонастың өмірі туралы ақпаратты жариялады. Маркус 1973 жылдың шілдесінде The American Israelite газетіне Регина Йонас Берлинде діни қызметке тағайындалған жалғыз еврей әйел екенін, бірақ ол нацистік режимнің құрбаны болғанын мәлімдеді. Маркус Йонастың «Әйел раввин бола ала ма?» атты диссертациясының тақырыбын да атады. 1949 жылы ол Америка раввиндерінің орталық конференциясының (CCAR) президенті болып сайланды және 1951 жылға дейін осы қызметте болды.

Born in Connellsville, Pennsylvania, United States into an Orthodox Jewish family. His parents, Aaron and Jennie Rader Marcus, were immigrants from Vidz, Lithuania. Marcus became interested in Reform Judaism at the age of 15. At that time, he traveled to Hebrew Union College (HUC), in Cincinnati, Ohio, to begin his rabbinical training. After a two year interim during World War I, when he served in the American military, Marcus returned to graduate studies in Cincinnati. After receiving rabbinical ordination in 1920, Marcus was appointed to the faculty of HUC, where he began teaching biblical history. In 1922, Marcus traveled to Berlin to study Jewish history with Ismar Elbogen, who awarded Marcus a Ph. D. in 1925. In that year, Marcus married Antoinette Brody in Paris. The couple had one daughter, Merle, who was born in 1929. After briefly studying at Hebrew University in Jerusalem in 1926, Marcus returned to Cincinnati, where he lectured at HUC consistently until 1995. In 1959, he was named the Adolph S. Ochs Professor of American Jewish History. In 1965, he was appointed to HUC's Milton and Hattie Kutz Distinguished Service Chair in American Jewish History. Marcus devoted most of his post World War II historical career to American Jewish history and founded the American Jewish Archives in Cincinnati in 1947 on the campus of HUC. Although he is considered to be the first trained historian of the Jewish people born in America, he is, perhaps, best known for his work on Medieval European Jewish history, The Jew in the Medieval World: A Source Book: 315 1791, first published in 1938. In the 1970s, while director of the American Jewish Archives, Marcus publicly shared the account of Regina Jonas in response to the ordination of Rabbi Sally Priesand in 1972. Marcus informed The American Israelite in July 1973 that the only other known Jewish woman to receive ordination was Regina Jonas of Berlin but that she perished at the hands of the Nazi regime. Marcus also provided the title of Jonas' thesis, "Can a Woman Become a Rabbi?". In 1949, he was elected president of the Central Conference of American Rabbis (CCAR), a position he served in until 1951. The Rise and Destiny of the German Jew. Cincinnati: Union of American Hebrew Congregations, 1934. The Jew in the Medieval World: A Source Book, 315 1791. Cincinnati: Union of American Hebrew Congregations, 1938. Communal Sick Care in the German Ghetto. Cincinnati: The Hebrew Union College Press, 1947
Early American Jewry, Volume 1: The Jews of New York, New England, and Canada, 1649 1794. Philadelphia: Jewish Publication Society of America, 1951. Early American Jewry, Volume 2: The Jews of Pennsylvania and the South, 1655 1790. Philadelphia: Jewish Publication Society of America, 1953. Memoirs of American Jews, 1775 1865. Philadelphia: Jewish Publication Society of America, 1955. On Love, Marriage, Children and Death, Too: Intimate Glimpses into the Lives of American Jews in a Bygone Age as * Told in Their Own Words. Cincinnati: Society of Jewish Bibliophiles, 1964. Studies in American Jewish History: Studies and Addresses. Cincinnati: The Hebrew Union College Press, 1969. The Colonial American Jew, 1492–1776: Volume I, II, and III. Detroit: Wayne State UP, 1970
Israel Jacobson: The Founder of the Reform Movement in Judaism. Cincinnati: The Hebrew Union College Press, 1972. The American Jewish Woman, A Documentary History. Hoboken, NJ: Ktav 1981. To Count a People: American Jewish Population Data, 1585 — 1984. Lanham, MD: UP of America, 1990. United States Jewry 1776–1985. Vol. 1: The Sephardic Period Detroit: Wayne State University Press, 1989. 820 pp. United States Jewry 1776–1985. Vol. 2: The Germanic Period. Detroit: Wayne State University Press, 1991. 419 pp. United States Jewry 1776–1985. Vol. 3: The Germanic Period, Part 2. Detroit: Wayne State University Press, 1993. 925 pp. United States Jewry 1776–1985. Vol. 4: The East European Period: The Emergence of the American Jew; Epilogue. Detroit: Wayne State University Press, 1993. 955 pp. The Concise Dictionary of American Jewish Biography. Brooklyn: Carlson Publishing, 1994. The Jew in the American World: a source book. Detroit: Wayne State University Press, 1996.

«Неміс еврейінің өрлеуі мен тағдыры». Цинциннати: Америка еврей қауымдарының одағы, 1934. «Орта ғасырлардағы еврей»: дереккөз кітабы, 315–1791. Цинциннати: Америка еврей қауымдарының одағы, 1938. «Неміс геттосындағы ауруларға күтім жасау». Цинциннати: The Hebrew Union College Press, 1947. «Америкадағы ерте еврейлер», 1-том: «Нью-Йорк, Жаңа Англия және Канада еврейлері, 1649–1794». Филадельфия: Америка еврей баспа қоғамы, 1951. «Америкадағы ерте еврейлер», 2-том: «Пенсильвания және Оңтүстік еврейлері, 1655–1790». Филадельфия: Америка еврей баспа қоғамы, 1953. «Америкалық еврейлердің естеліктері, 1775–1865». Филадельфия: Америка еврей баспа қоғамы, 1955. «Махаббат, неке, балалар және өлім туралы: өткен дәуірдегі американдық еврейлердің өміріне жақын көзқарас, олардың өз сөздерімен айтылған». Цинциннати: Еврей библиофилдер қоғамы, 1964. «Америкалық еврей тарихындағы зерттеулер: зерттеулер мен хабарламалар». Цинциннати: The Hebrew Union College Press, 1969. «Колониалды американдық еврей, 1492–1776»: I, II және III томдар. Детройт: Wayne State UP, 1970. «Израиль Джейкобсон: Иудаизмдегі реформа қозғалысының негізін қалаушы». Цинциннати: The Hebrew Union College Press, 1972. «Америкалық еврей әйелі, деректі тарих». Хобокен, Нью-Джерси: Ktav 1981. «Халықты санау: американдық еврей халқының деректері, 1585–1984». Ланхам, МД: UP of America, 1990. «АҚШ еврейлері 1776–1985». 1-том: «Сефард кезеңі». Детройт: Wayne State University Press, 1989. 820 бет. «АҚШ еврейлері 1776–1985». 2-том: «Германдық кезеңі». Детройт: Wayne State University Press, 1991. 419 бет. «АҚШ еврейлері 1776–1985». 3-том: «Германдық кезеңі, 2-бөлімі». Детройт: Wayne State University Press, 1993. 925 бет. «АҚШ еврейлері 1776–1985». 4-том: «Шығыс Еуропа кезеңі: Америкалық еврейдің пайда болуы; Эпилог». Детройт: Wayne State University Press, 1993. 955 бет. «Америкалық еврей өмірбаянының қысқаша сөздігі». Бруклин: Carlson Publishing, 1994. «Америкалық әлемдегі еврей: дереккөз кітабы». Детройт: Wayne State University Press, 1996.