Кіріспе

Гарри Остин Вольфсон (2 қараша 1887 – 19 қыркүйек 1974) – Гарвард университетінің американдық ғалымы, философы және тарихшысы, сондай-ақ АҚШ-тағы еврей тағылымдарын зерттеу орталығының алғашқы төрағасы. Ол еврей философы Филон туралы маңызды еңбегімен әйгілі, бірақ Крескас, Маймонид, Аверроэс, Спиноза, Калам, шіркеу әкелері және батыс дінінің негіздері туралы көптеген басқа да еңбектердің авторы болды. Ол христиан философиясын ислам және еврей философиясынан бөліп тұрған жасанды тосқауылдарды жойды. Жоғары деңгейдегі университетте толық мансапты өткен алғашқы иудаика ғалымы ретінде, Вольфсон 19 ғасырғы «Wissenschaft des Judentums» қозғалысының мақсаттарының іске асуын да көрсетеді.

Өмірбаян

Вольфсон Сара Савицкая мен Макс Мендель Вольфсонның отбасында Астринада (идиш: Острин), Вильна губернаторлығында (қазіргі күні Шчучин ауданы, Гродно облысы, Беларусь) дүниеге келді. Жастығында ол Рабби Моше Мордехай Эпштейн басшылығымен Слабодка иешивасында оқыды. 1903 жылы отбасымен бірге АҚШ-қа эмиграциялады. Олар Нью-Йорктің Шығыс жағына қоныстанды. Вольфсонды Скрантон қаласындағы (Пенсильвания штаты) балаларға иврит тілін оқытуға шақырды, ол үш жыл бойы оқытты және сонымен қатар Скрантон орта мектебінен диплом алды. Вольфсон Гарвард колледжіне емтихан тапсырып, қабылданды. Оның оқудан үзіліске түскен жалғыз кезеңі 1912–1914 жылдары болды, ол Гарвардтан Еуропада оқу және зерттеу жүргізуге мүмкіндік берген саяхат стипендиясын алды. 1918 жылы бірнеше ай әскерге шақырылды, Норберт Винермен бірге Нью-Йорктегі Форт-Слокумдағы базалық дайындықтан өтті, содан кейін Вашингтондағы Бас штаб кеңсесіне ауыстырылды.

1915 жылы Вольфсонға Гарвард университетінде еврей философиясы және әдебиеті бойынша жылдық оқытушылық қызметке тағайындалу ұсынылды, егер ол жалақысы үшін сыртқы қаржыландыру таба алса. Бұл міндетті судьялар Джулиан Мак пен Ирвинг Леман өз мойндарына алды. 1921 жылы факультет оқытушысы, кейіннен доцент болып жоғарылады. 1925 жылы ол тұрақты сыртқы қаржыландыру ала алмаса, оның лауазымы жойылатын еді. Луциус Литтауэр көмекке келді және оған әкесінің құрметіне Нейтан Литтауэр еврей әдебиеті мен философиясының тұрақты профессоры лауазымын тағайындады. Вольфсон американдық университеттердегі еврей тақырыбына толық арналған кафедраны басқарған алғашқы профессор болды. Ол туралы былай деп жазады: «Ол заманауи университет ортасына көшірілген ескірген гаонды еске түсіреді, күні-түні оқып, күмәнді тартымдылықтар мен алаңдатуларға, құрметке және күнделікті жұмыстарға қарсы тұрып, кейде жарамсыз және антисоциал көрінетін табандылықпен». Ол көп уақытын Уайденер кітапханасында зерттеу жұмыстарын жүргізумен өткізді. Ол тіпті зейнетке шыққаннан кейін де «таңертең Уайденер кітапханасына бірінші болып кіретін, ал кешке соңғы болып шығатын» адам болды. Вольфсон Хасдай Крескастың «Ор Адонай» кітабының аудармасы мен түсіндірмесін, шіркеу әкелерінің философиясын, иудаизмге қаламның әсерін, сондай-ақ Спиноза, Филон және Аверроэске арналған еңбектерді жазды. Бұл еңбектердің ең танымалдары төменде тізілген, олардың жарық көргені бірнеше рет – оның ішінде Филонға арналған еңбек – ғылыми оқиғалардың бірінші дәрежелісі саналды. Вольфсон сонымен қатар «батыл» ғалым ретінде танымал болды, ол шектеулі дәлелді қолдаумен батыл гипотезаларды алға қоюдан қорқа қоймады. Сондықтан Вольфсон өз еңбектерінде қауіпсіз, бірақ көңілі тозған талдауларға қарағанда батыл болжамдарды жиі таңдайды.