Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Комикстер жолағы
Comic strip
"Мадам мен Ева" – Оңтүстік Африкада туған күнделікті комикстер жолағы. Стивен Фрэнсис пен Рико Шахерлдің жасаған комикстері 13 басылымда таралды және күн сайын 4 миллионнан астам адам оқитыны айтылады. Комикстер жолағы алғаш рет 1992 жылдың шілде айында "The Weekly Mail" (қазіргі "Mail & Guardian") апталық қара-ақ форматта және "Living" журналында ай сайынғы түрлі түсті форматта жарық көрді. 1993 жылы авторлар күнделікті бес мультфильмді, сондай-ақ қара-ақ түсті қосты. 2000 жылы "Мадам мен Ева" телесериалға айналдырылды.
Madam & Eve is a daily comic strip originating in South Africa. The strip, by Stephen Francis and Rico Schacherl, is syndicated in 13 publications and claims a daily readership of over 4 million people. The strip was first published in July 1992, in a black and white weekly format in The Weekly Mail (now the Mail & Guardian) and in a monthly colour format in Living magazine. In 1993 the creators added five daily cartoons, also in black and white. In 2000 Madam & Eve was made into a television sitcom.
Тұжырымдама
1992 жылы жарияланған сатирикалық суреттер сериясы орта тапқа жататын ақ әйел Гвен Андерсон ("Мадам") мен оның қара нәсілді қызметшісі Ив Сисулудың апартеид дәуірі аяқталып, жаңа Оңтүстік Африкаға бейімделу тарихына негізделген. Олардың арақатынасы – бір-бірімен әдемі тілдесу мен тартыс. Теңдік рухында болса керек, екі кейіпкер де ерекше жаны ашыр емес. Мадам жаңа өмір салтына үйрену үшін әрдайым ойсыз идеялармен келеді. Ал Ив осы уақыт аралығында Мадамнан және басқалардан қосымша ақша табудың жолдарын іздеп жүреді.
A satirical strip, it started in 1992 and was based around the theme of a middle class white woman, Gwen Anderson ("Madam"), and her black maid, Eve Sisulu, coming to terms with the new South Africa as the Apartheid era drew to a close. Theirs is a relationship of affectionate squabbling. Perhaps in the spirit of equality, neither character is portrayed as particularly sympathetic. Madam is always coming up with silly ideas in order to fit in more with the new way of life. Eve meanwhile keeps coming up with ways of obtaining extra cash out of Madam and others.
Саяси әзіл
Бұл комикстер көбінесе Оңтүстік Африка және әлемнің басқа елдерінің саяси тұлғаларын пародизациялайды (АҚШ-тағы «Дунесбери» комиксі сияқты, бірақ одан тұрақты емес). Бұрынғы нысандарға Оңтүстік Африканың бұрынғы президенті Табо Мбеки, Оңтүстік Африканың бұрынғы президенті Джейкоб Зума, бизнесмен Шабир Шаик және Винни Мандела кірді. Ал, АҚШ президенті Джордж Буш, вице-президент Дик Чейни, поп-жұлдыз Майкл Джексон және Ұлыбритания премьер-министрі Тони Блэрге де сын айтылды. Тіпті Нельсон Мандела да пародизацияланды. Ол Оңтүстік Африкада да, одан тыс жерде де зор құрметке ие болғанымен, «Мадам мен Ив» комиксі оған басқа саясаткерлерден айырмашылық жасамайды. Мысалы, 1993 жылы ол Фредерик Виллем де Клеркпен бірге Нобель бейбітшілік сыйлығын алғанда, бірнеше комикстерде олардың адвокаттары сыйлықты бөлісуді талқылады, Мандела оның журналдардың көбірек мұқабаларында және Голливуд фильмдерінде болғандықтан 60-40 пайыздық үлеске талап қойды.
The strip often pokes fun at political figures, both South African and elsewhere in the world (much in the same way, though not as consistently, as the US strip Doonesbury). Past targets have included former South African president Thabo Mbeki, former South African president Jacob Zuma, businessman Schabir Shaik and Winnie Mandela. Further afield, jabs have been directed at US President George W. Bush, Vice President Dick Cheney, Pop star Michael Jackson and UK Prime Minister Tony Blair. Even Nelson Mandela has been a source of fun. Although he is usually highly regarded both in and out of South Africa, Madam and Eve has treated him no differently from any other politician. For example, when he and Frederik Willem de Klerk jointly won the Nobel Peace Prize in 1993, a series of strips had their lawyers discussing its sharing with Mandela insisting on a 60–40% split on the grounds that he had featured on more magazine covers and Hollywood movies.
Жасаушылар
"Мадам мен Ева" идеясы американдық экспатриант Стивен Фрэнсисқа қатысты. "Мадам және Ева" комиксінің үш негізін қалаушысы – Гарри Дагмор, Рико Шахерл және Стивен Фрэнсис 1988 жылы Йоханнесбургте жарық көрген "Laughing Stock" сатирикалық журналында алғаш рет бірге жұмыс істеді. Журнал 13 санынан кейін жабылып, үш адам сол компанияның құттықтау карточкалары бөлімінде басқа жобалармен айналысты. Кейін бұл компания тарап, үштік 1992 жылдың шілдесінде "Мадам мен Ева" комиксін жариялады. 2001 жылы Дагмор серіктестіктен шықты.
The idea for Madam & Eve originated with Stephen Francis, an American expatriate. The three founding creators of the Madam & Eve strip, Harry Dugmore, Rico Schacherl, and Stephen Francis, first worked together on Laughing Stock, a satirical magazine launched in Johannesburg in 1988. Following the closure of the magazine (after 13 issues), the three worked on other projects in the greeting card division of the same company. That company folded, and the trio launched Madam & Eve in July 1992. Dugmore left the partnership in 2001.
Рико Шахерл
Рико – Оңтүстік Африканың Йоханнесбург қаласында тұратын және жұмыс істейтін карикатурист және суретші. 1966 жылы Австрияда дүниеге келген. 2001 жылы Rapid Phase тобынан шықты.
Known professionally by his first name, Rico is a cartoonist and illustrator living and working in Johannesburg, South Africa. Born in Austria in 1966, He left Rapid Phase in 2001.
Апа
Гвен Андерсон, сонымен қатар Мадам деп те аталады, ол Оңтүстік Африканың қалыпты ақ нәсілді әйелі. Алғашқы "Мадам" бейнесі Стивен Фрэнсистің өзінің Гвен есімді енесінен шабыттанған. Оның отбасынан біз бір ұлы Эрикпен, анасымен және әпкесімен таныстық.
Gwen Anderson, also known as Madam, is a typical white South African woman. The original "Madam" is loosely based on Stephen Francis' own mother in law, also named Gwen. Of her family we have met one son, Eric, and her mother and aunt.
Ева
Ева Сисулу – Мэмнің "шаруашылық жұмысына көмектесушісі". Ева көбінесе қосымша табыс табу үшін түрлі тауарлар мен қызметтер сататын шағын дүкен ашады және кейде үтіктеу тақтасында ұйықтап жатқан күйде табылады. Екеуі де Чарльз Шульцтің "Жеміс бағы" (Люси және Снупи) туындысына жасалған мақұлдық белгісі. Шульц қайтыс болғанда, Еваның қанағаттану үйінде, ал Снупидің үтіктеу тақтасында ұйықтағанын көрсететін құрметті мультфильм жарық көрді.
Eve Sisulu is Madam's "domestic maintenance assistant." Eve frequently opens a booth selling different goods and services for a side income, and is sometimes found asleep on her ironing board, both deliberate homages to Charles Schulz' Peanuts (Lucy and Snoopy, respectively). When Schulz died, a tribute cartoon appeared showing Eve sleeping on a doghouse and Snoopy sleeping on an ironing board.
Анасы Андерсон
Ана Андерсон кейіпкері алғаш рет 1993 жылы Әбигейл ("Ана") Андерсон ретінде ұсынылды. Кейіпкер Англиядан сапармен келгенде "Мадам және Ева" комиксінде пайда болды, бірақ көп ұзамай қайтадан жоғалып кетті. Оның алғашқы пайда болуы өте танымал болғандықтан, кейіпкер 1994 жылы қайтадан оралды және осы күнге дейін комиксте тұрақты кейіпкер ретінде қалып келді. 1995 жылы Эдит деген егіз әпкесі енгізілді, бірақ сол кейіпкер пайда болғаннан кейін бір жыл өткен соң "Ана Андерсон" кейіпкері "Эдит Андерсон" деп аталды, және осы ат одан бері қолданылып келеді. Ол джин-тоникке құмарлығымен белгілі. Жақындағы комикстерде оны көбінесе "Гого" деп атайды (Оңтүстік Африкадағы қарт әйелге деген мейірімді атау).
The character of Mother Anderson was originally introduced as Abigail ("Mother") Anderson in 1993. The character visited Madam & Eve on a trip from England, and soon disappeared again from the comic strip. Her first appearance was so popular that the character returned in 1994 and has stayed in the comic since, as a permanent character. A twin sister, Edith, was introduced in 1995, but a year after that character's appearance "Mother Anderson" became known as "Edith Anderson," the name which has stuck since. She is well known for her addiction to gin and tonic. She is often referred to as "Gogo" (a South African affectionate term for an older woman) in more recent strips.
Тәнді Сисулу
Тханди Сисулу 1994 жылы Лизэканың кішкентай қарындасы ретінде таныстырылды. Ол 80 жастағы Андерсон анамен көбінесе бірге көрсетілді. Эрик пен Лизэка енді жиі көрінбейтіндіктен, 2005 жылдан бастап Тханди "Еваның көршіде тұратын, жасынан ақылды туысы" деп сипатталады.
Thandi Sisulu was introduced in 1994 as Lizeka's baby sister. She has often been "paired" with 80 year old Mother Anderson. Since Eric and Lizeka no longer appear regularly, Thandi is described, as of 2005, as "Eve's precocious cousin who lives next door."
Эрик Андерсон
Гвеннің ұлы Эрик Андерсон 1993 жылдың басында колледж студенті ретінде таныстырылды. Кейіннен кейіпкерге бірнеше жылдан кейін колледжді бітіруге мүмкіндік берілді, бірақ ол жұмыс таппады. Кейіпкер қайта пайда болғанда, ол Үндістанға немесе Тибетке саяхаттаған деген аңыз бар. Суретшінің (шынайы аты: Энрико Шахерл) нағыз ағасының аты да Эрих екені белгілі.
Eric Anderson, Gwen's son, was introduced in early 1993 as a college student. The character was allowed to graduate from college a few years later, but remained unemployed. When the character reappears it has been said he had been on a trip to India or Tibet. The illustrator's (real name: Enrico Schacherl) real life brother's name also happens to be Erich.
Лизека
1993 жылдың соңында Лизэка Эрикпен колледж кезінде танысқан қыз ретінде ұсынылды. Ол зулу халқынан болғандықтан, авторларға "аралас некедегі" жұптың қызықты тұстарын көрсетуге мүмкіндік берді. 2005 жылға қарай, бұл кейіпкер комиксте көрінбей кетті.
Lizeka was introduced as Eric's college girlfriend in late 1993. Being Zulu, she allowed the writers to explore humour in having an "interracial couple." As of 2005, this character has all but disappeared from the strip.
Миели ханым
Стивен Фрэнсистің тағы бір шабыты: Фрэнсис көбінесе көшедегі әйел сатушының дауысынан оянып кететін, ол "mielies" (АҚШ және Канадада жүгерінің қабығы, басқа жерлерде жүгері) сататынын жариялап айқайлап тұратын. Жазушылар бастапқыда "mealies" деп жазған, бірақ 1996 жылға қарай "mielies" деп бекітті. Мэдам мен Ив үйінің жанынан өтетін осы әйел көбінесе Ана Андерсонмен бірге болады, ол ұйқысы бұзылғандықтан, "кати" (рогатка) ұстап, оны қуалайды.
Another inspiration of Stephen Francis: Francis would be frequently awoken from naps by a woman street vendor, calling out that she had Mielies (known as ears of corn in the USA & Canada, and maize elsewhere). The writers originally spelled the word "mealies," but settled on "mielies" by 1996. The woman who peddles them past Madam & Eve's house is often paired with Mother Anderson, who often gives chase, wielding a "kattie" (catapult) for having had her nap interrupted.
Доктор Кумало
Ол - бұрынғы дәрігердің орнына келген психиатр. Ол алғаш көрінгенде оны әруақ-сыйқыршы деп ойлады.
Madam's recurring psychiatrist who appeared as a replacement for the old doctor. When he first appeared she thought he was a witchdoctor.
Парктаундық шәрбалық
Парктағы шәрбаға – үлкен патша шыңғырауы, ол өзінің жағымсыз пішіні мен қалыпты инсектицидтермен өлтіру қиындығынан ханымның үйінде үнемі шатақ тудырады. Мультфильмдегі шәрбағалар демалыстағы университет студенттері сияқты мінез-құлық танытады – инсектицид оларға есірткілік әсер етеді және олар оны «золь» деп атайды, бұл Оңтүстік Африка сленгінде каннабис. Шәрбағалар оларды өлтіру үшін табаға жабысқанда шәрбаға пішінді көлеңке қалдыратыны және Андерсон үйіндегі әйелдерді қорқытып, қуаныш алатыны мәлім.
The parktown prawn is a large King cricket that manages to create regular havoc in Madam's household whenever it appears, due to its repugnant shape and difficulty to kill using normal insecticides. The prawns in the cartoon behave like university students who are on holiday – insecticide gives them a drug trip, and they call it 'zol' – a South African slang term for cannabis. The Prawns have been known to leave a prawn shaped silhouette in frying pans applied to them to kill them, and to get amusement from scaring the ladies in the Anderson house.
Үш жігіт көліктің артына
Үш жұмбақ жұмысшы көбінесе бакидің (көліктің ашық жүк бөлімі) артқы жағында отырып, ханымды жолға тұрып қалатын суреттерде пайда болады. Олар әдетте оған көзі бос қарап отырады, бұл ханымды қатты ашуландырады: "Ешқашан сәтсіздікке ұшырамайды! Неше жылдан бері жолда келе жатсам да, әрқашан осы үш жігіттің бакидің артқы жағында келе жатқанын көремін!" – 2006 жылғы 2 қарашадағы суреттен.
Three enigmatic laborers sitting on the back of a bakkie (pickup truck) often appear in strips which have Madam stuck in traffic. Typically, they do nothing but stare at her with otherwise blank expressions, which drives Madam nuts: "It never fails! For years, wherever I go in traffic, I always end up behind these same three guys on the back of a bakkie!" — from the strip of 2 November 2006.
Қоқыс қорабындағы адамдар
Жыл сайын Рождествоға дейін жергілікті қоқыс жинаушылар Андерсон ханым мен анасынан "Рождестволық сыйлықтарын" алуға тырысады. Олардың күш-жігері жыл сайын көбірек шығармашылыққа толы болса, ал Андерсон ханым мен анасы одан да шығармашылықпен сыйлықтан қашуға тырысады.
Appearing yearly before Christmas, the area's dustbin men are trying to collect their "Christmas bonus" from Madam and Mother Anderson. While they become more and more creative in their efforts by the year, the latter become more and creative in avoiding paying the bonus.
Басқа таңбалар
"Кішкентай ғарышкерлер" кейде жер бетіне келіп, Оңтүстік Африкалықтар түр ретінде моральдық тұрғыдан жетілген-жетілмегенін анықтау үшін келеді, егер жетілмеген жағдайда, оларды ядролық қарумен жояды. Токолуш – африкалық халық ауыз әңгімелеріндегі кішкентай жаратылыстар, егер адамдар төсектерінің астына кірпіш қоймаса, түнде оларды алып кетуге тырысады.
The "little aliens" occasionally come to earth and to decide whether South Africans have morally developed as a species, if not, they will nuke them. The tokoloshes are small creatures from African folklore who try to take the characters away at night if they don't have bricks under their beds.
Халықаралық қамту
Madam and Eve суреттерінің кейбіреулері галереяларда көрсетілді, мысалы, 2005 жылдың 30 маусымына дейін жалғасқан Финляндияның Хельсинки қаласындағы Caisa галереясындағы көрме. Комикс халықаралық деңгейде жарияланып, талданды, соның ішінде Билл Келлердің 1993 жылғы 5 сәуірде жарияланған New York Times мақаласы, Пол Тейлордың Washington Post мақаласы, 1994 жылы Францияның Liberation газеті және 1997 жылы халықаралық The Economist журналында жарық көрді. Олардың карикатуралар жинағы Дания, Франция және Швецияда басылды, ал кейбір карикатуралар Норвегиядағы комикс журналында мерзімімен қайта басылады. Оңтүстік Африкадағы алғашқы еркін сайлауға дейін Ұлыбританияның "The Guardian" газеті ("Манчестер Guardian" деп те белгілі) бірнеше апта бойы комикс жолағын жариялады. Комикс онлайн қолжетімді болғандықтан және кітаптары халықаралық деңгейде сатылатындықтан, карикатурашылар кейде кейіпкерлері арқылы халықаралық оқырмандарына кейбір мәселелерді түсіндіреді. Мұндай түсіндірмелердің көптегені аудармалар болып табылады, мысалы, mielies – жүгері, ал "робот" – жол сигналы.
Some art from Madam and Eve has been placed into galleries, such as the exhibit at the Caisa Gallery, Helsinki, Finland, which lasted until 30 June 2005. The comic has also been covered and reviewed internationally, including a New York Times article by Bill Keller, published on 5 April 1993, a Washington Post article by Paul Taylor, France's newspaper Liberation, in 1994, and the international magazine The Economist, in 1997. Their cartoon collection books have been published in Denmark, France and Sweden, and some cartoons are occasionally reprinted in a comics magazine in Norway. In the run up to the first free elections in South Africa, the UK Newspaper "The Guardian" (known in the US and elsewhere as the "Manchester Guardian"), ran the strip for several weeks. Because the comic is available online, and the books are available internationally, the cartoonists have, on occasion, explained some topics to their international readers through their characters. Many of these have been translations, such as mielies being corn or maize, or a "robot" being a traffic light/signal.