Кіріспе

Clean and Sober - 1988 жылы түсірілген американдық драмалық фильм. Гленн Гордон Карон режиссерлік еткен, бас рөлде Майкл Китон ойнаған. Бұл фильм Китонның комедиялық рөлдерден алғашқы драмалыққа қадам басқан туындысы болды. Кэти Бейкер, М. Эммет Уолш, Морган Фримен, Лука Берковичи және Тейт Донован секілді актерлер де фильмде ойнаған. Рон Ховард, бұрын Китонды "Түнгі ауысым" (1982) және "Гунг Хо" (1986) комедияларында режиссерлік еткен, осы фильмнің қосымша продюсері болды.

Сюжет

Дэрил Пойнтер - кокаинге тәуелді, бірақ өзін-өзі құртатын Филадельфиядағы жылжымайтын мүлік сатушысы. Ол компанияның 92 мың долларын депозиттік шоттан ұрлап алады, содан кейін оның құмарлығына және қор нарығына 52 мың долларын жоғалтады. Бір күні таңертең кокаинді шамадан тыс мөлшерде қолданғаннан кейін жүрек соғысынан зардап шеккен әйелдің жанында оянған ол есірткі қолдануды жасыруға тырысады, бірақ полиция не болғанын білетіндерін анықтайды. Сонымен қатар компанияның ақша мәселесі де бар. Дэрил елден қашу үшін әуежайға барады, бірақ оның кредиттік картасы қабылданбайды және ақшасы жоқ. Оның әріптесі Мартин де оны бірнеше аптаға үйіне жатқызудан бас тартады. Кейін Дэрил радиодан бір айға созылған және анонимділікке кепілдік беретін есірткіден сауығу бағдарламасын біледі. Ол сол жерде жасырынбау үшін келіп жатыр. Реабилитация кезінде ол Крейгпен кездеседі, ол қатал, бірақ қолдаушы есірткіден арылу кеңесшісі. Крейг Дарилге өзінің тәуелді екенін және өмірінің толығымен бұзылып кеткенін түсінуге көмектеседі. Ол оған: "Ескі әдеттерден арылудың ең жақсы жолы - жаңаларын жасау" дейді. 12 қадамдық кездесуде Дэрил "қажет" әйелдерді оған демеушілік етуге тырысады, бірақ олар оны қабылдамайды. Содан кейін ол өзінің бағыусысы ретінде әрекет ететін үлкен, түзетілген құмар Ричард Диркске кездеседі. Тамақ ішу кезінде 4-қадамды орындаған Ричард ақырында Дэрилді жұмыста ақшамен не істегенін мойындауға шақырады. Ол түнде бірге болған әйелді кінәлауға тырысады, бірақ олар оның не істегенін біледі. Ол дереу жұмыстан шығарылады. Дэрилді Чарли Стэндерс есімді пациенті қызықтырады. Ол - алкоголь мен кокаинге тәуелді болат құю зауытында жұмыс істейтін жұмысшы. Чарли өзінің сүйіктісі Леннимен қарым-қатынаста, ол да оған тәуелді болып табылады. Дэрил Чарлиге ғашық болып, оны Ленниді тастап кетуге шақырады. Ақыры ол Леннидің оны қайтарып алудың манипулятивті тәсіліне куә болу үшін оны кетуге көндіреді. Дэрил Чарлидің өмірінде оған сергек болуға көмектесу үшін қалуға тырысады. Леннимен тағы да айтысқаннан кейін, ол үйден шығып, кокаинді (әлде кейде Дарилге қайта оралуы мүмкін) алады және көлік апатында қаза табады. Дарилдің үмітсіздігіне байланысты есірткіге қайта оралудың да қамын ойлайды. Ол Ричардқа барады, ол оны бұдан аулақ етеді. Ричард Чарлиді құтқара алмағанын түсіндіреді, өйткені нашақор басқа біреу үшін жауапкершілік ала алмайды. Әңгіменің соңында Дарил, шатасып, бірақ үмітпен қайта туылған, өзінің 30 күндік тәсілін қабылдап, өз оқиғасын айтып береді. Фильмнің соңында түнге қарай ұшып бара жатқан машиналар бейнесі бейнеленеді.

Қабылдау

Clean and Sober сол кезде көбінесе жағымды пікірлер алды. Роджер Эберт «тамаша қосымша рөлдерді» жоғары бағалап, «Бұл фильмнің тақырыбы қоғамымызда жиі кездессе де, қарсы тоқтау мен қалпына келтіру процесі фильмдерде сирек көрінеді, мүмкін, өйткені ол тым көңілді кетіреді» деп атап өтті. Variety журналы фильмнің «әлдеқайда қатал» болуы мүмкін екенін сұрақ қойды. Los Angeles Times газетінде Шила Бенсон былай деп жазды: «[Фильмнің] кейіпкерлері, әсіресе Китонның өзін-өзі жойғысы келетін Дэрил және Кэти Бейкердің сүйкімді, күмәнді бірге тәуелді Чарли, өте батыл және шеберлікпен сомдалған. Дэрил сияқты адамға және оған теңдес кейіпкерді іздесеңіз, мүмкін «Жақсы иіс» фильміне қайта оралу керек. Қиындықтардың қаншалықты терең екенін көрудің өзі қызығушылық тудырады. Карон мен Кэрролл мүмкін емес нәрсені істеді; соңғы сахнаның соңғы секундына дейін Дэрилді түсіну мүмкін емес. Rotten Tomatoes сайтында фильм 15 сыншының пікіріне сүйене отырып, 53% мақұлдау рейтингіне ие, ал орташа бағасы 5.4/10. CinemaScore сауалнамасы бойынша көрермендер фильмге А-дан F-қа дейінгі шкала бойынша «B+» бағасын берді. Кейін АҚШ президенті Рональд Рейган 1988 жылдың 17 қыркүйегінде Камп-Дэвидте бұл фильмді көріп, күнделігіне былай деп жазды: «Есірткіге қарсы күресіп жатқан адам туралы ұзақ және қызықты емес фильмді тамашаладым».

Марапаттар

Майкл Китон 1988 жылы «Таза және салауатты» және «Бейтерек» фильмдеріндегі өнері үшін Ұлттық кино сыншылары қоғамының «Ең үздік актер» сыйлығына ие болды.