Кіріспе
Шкембин (/ʃ//k//uː//m//b//iː//n/;), сондай-ақ Шкемби деп те аталады, Оңтүстік Еуропадағы өзен. Оның ұзындығы шамамен және су жинау алабы құрайды. Орташа су шығыны құрайды.
The Shkumbin (/ʃ//k//uː//m//b//iː//n/; ), also known as Shkembi, is a river in Southern Europe. It is long and its drainage basin is Its average discharge is .
Этимология
Ол латын тіліндегі Scampinus (кейде Scampis деп те жазылған) сөзінен туындайды, ол өзеннің иллириялық атауын – Genusus (Genusus, сондай-ақ Genessus және Γενούσος) – ығыстырып шығарды. Славян тілі арқылы таралу мүмкіндігі жоққа шығарылды. Латын тілінен алынған сөздердің протоалбан тіліне енуі және фонетикалық өзгерістері, қазіргі Елбасан қаласының жанында болған үлкен римдік қаланың тарихи мәлімдемесімен сәйкес келеді, ол өзенге жаңа ат берді.
Шолу
Өзеннің бастауы Оңтүстік-Шығыс Албаниядағы Шығыс Валамара тауларында, Мая-е-Валамарэс және Гур-и-Топит аралығында жатыр. Валамара тауларынан төмен түсіп, Проптишт және Кукес арқылы солтүстікке қарай ағады, көптеген терең шатқалдар мен каньондардан өтеді және Гора тауларын шабып өтеді. Маңызды толысу Гур-и-Камжэден, Поградецтің оңтүстік-батысынан келеді. Ағысы бойында өзен шығыстағы Мокра және Шебеник таулары мен батыстағы Полис таулары арасындағы синклиналь арқылы ағып өтеді. Либраждке жақын жерде өзен бастауына қарағанда батысқа бұрылып, Рапун ағысына қосылады. Соңында өзен Мызеке жазығынан өтіп, Адриатика теңізіне жақын орналасқан Караваста лагунасында шағын дельта құрайды.
Адамзат тарихы
Бұл өзеннің ежелгі атауы Генусус болған және Орталық Оңтүстік Иллирияда орналасқан. Сонымен қатар, ол Скампа қаласымен байланысты болғандықтан, Скампини деп те аталған. Классикалық антикалық дәуірде Шкумбин аңғарында бірнеше иллириялық тайпалар қоныстанған. Партиндер өзеннің ортаңғы аңғарында өмір сүрген. Олар батысында, өзеннің төменгі аңғары мен жағалау аймағында тұратын Тауланттармен, ал шығысында Охрид көлі аймағында, өзеннің жоғарғы аңғарында тұратын Дассареттермен көрші болған. Виа Эгнатия екі тармақтан бастау алды: солтүстік тармағы Эпидамнос-Диррахионнан, ал оңтүстік тармағы Аполлониядан. Екі тармақ та қазіргі Эльбасан қаласының жанындағы Ад Квинтумда бірігіп, Шкумбин аңғары арқылы шығысқа қарай жалғасты. Рим империясы кезінде Иллирик және Эпир Нова әкімшілік провинциялары арасындағы шекара батысында Скодра мен Диррахиум аралығында, ал шығысында Шкумбиннің солтүстік жағы мен Охрид көлі аралығында өтті. Осы кезеңде Скумбин аңғары латын және грек тілдерінде сөйлейтін аймақтардың шамамен шекарасын құрады. Өзен Тоск және Гег албан диалектілерінің географиялық бөлініс сызығы болып табылады, Гег диалектісі Шкумбиннің солтүстігінде, ал Тоск диалектісі оңтүстігінде қолданылады. Диалектілік бөлініс аймақтың христиандығына көшкеннен кейін (б.з. 4 ғасырында) пайда болды, өзен бұл бөліністің тарихи шекарасы болды және Йиречек сызығымен сәйкес келді.