Кіріспе

"Жер иелерінің ойыны" – 1904 жылы Элизабет Маги патент алған үстел ойыны. Бұл жылжымайтын мүлік және салық салуға арналған ойын, мақсаты – пайдаланушыларды георгизм ілімімен таныстыру. Ол 1935 жылғы "Монополия" үстел ойынының алға құрылғысы болып табылады.

Тарих

1902-1903 жылдары Маги ойынды жобалап, Делавэр штатының Арден қаласында сынақтан өткізді. Ойын "жерді басып алудың қазіргі жүйесін оның барлық әдеттегі салдарымен" нақты көрсету мақсатымен жасалды. Ол ойынды Генри Джордж ұсынған георгизмнің экономикалық принциптеріне негіздеді, мақсаты – жалға берілетін мүліктердің иелерін қалай байытатынын және жалдама төлеушілерді қалай кедейлететінін көрсету болатын. Кейбір адамдарға мұның себебін түсіну және онымен күресу қиын болуын ол білген. Сондықтан георгизм идеяларын нақты ойын түрінде ұсынса, оларды түсіндіру оңайырақ болады деп ойлады. Маги ойынды балалар ойнағанда олардың әділетсіздікке деген табиғи сезімін оятып, осы сананы ересек шаққа дейін жеткізеді деп үміттенді. "Жер иесінің ойыны" Солтүстік Американың киова тайпасы ойнаған "Zohn Ahl" ойынының негізгі ережелерімен ұқсас. Элизабет Маги "Zohn Ahl" ойынымен таныс болған және оның кейбір идеяларын пайдаланған болуы мүмкін деген жорамал бар. 1903 жылы Маги ойынға патент алды. 1906 жылы Нью-Йоркте Маги және оның георгист әріптестері ойынды жариялау үшін "Economic Game Company" компаниясын құрды. 1909 жылы Маги "Parker Brothers" компаниясына осы және тағы бір ойынды жариялау туралы ұсыныс жасады. Екінші ойын қабылданды, ал "Жер иесінің ойыны" тым күрделі болғандықтан қабылданбады. Ұлыбританияда "The Landlord's Game" алғаш рет 1913 жылы Дамфрис қаласындағы Ньюби ауылының Либералдық комитеті құрған "Newbie Game Company" компаниясы "Brer Fox an' Brer Rabbit" деген атпен жариялады. Атауы өзгергеніне қарамастан, бұл сол ойын еді. 1906-1915 жылдары Уортон қаржы мектебінде экономика профессоры болған социалист Скотт Ниринг 1910 жылы Арденде тұрды, онда Маги ойынды ойлап тапты, оның туралы білді және студенттеріне үйретті. 1924 жылдың 23 қыркүйегінде Магиге "Жер иесінің ойыны" үшін екінші патент берілді. "Adgame Company (Inc.)" 1932 жылы осы патент бойынша "Landlord's Game" және "Prosperity" ойындарын жариялады. Роберт Барон "Parker Brothers" компаниясына өздерінің "Fortune" деп аталатын нұсқасын жасауды тапсырды, олар Магидің патенттерін сатып алу туралы келіссөздер бастамас бұрын, егер келіссөздер сәтсіз аяқталса немесе ол басқа әлеуетті сатып алушыға, "Finance" баспасының иесі Дейв Кнапқа сатса, дайын болу үшін. Маги 1923 жылғы патентін 1935 жылға дейін сақтап, содан кейін "Parker Brothers" компаниясына 500 долларға сатты. 1935 жылғы 500 доллар қазіргі шақта <есептелген сомаға> тең. Компания жақында Чарльз Дарроудан сатып алған "Monopoly" ойынын таратуды бастады, ол оны өзі ойлап тапқан деп мәлімдеді.

Патенттер

Ойынның алғашқы патенты – ойынға берілген алғашқы патент болды, өтінімде төрт ерекшелік келтірілген, ал ең маңыздысы – үздіксіз жолмен ойналатын ойын. Ол кезде көптеген ойындардың бастапқы және соңғы нүктелері болған. Алғашқы патент 1921 жылы мерзімі бітіп қалғаннан кейін, Маги бес жаңа талаппен тағы бір патент алуға үміттенеді. Магидің екінші патенты бірінші патенттің (қазір жалпыға қолжетімді) талаптарын қамтымады және ойынның бірыңғай салық теориясына көбірек бағытталды. Жиі кездесетін жаңылыс пікір – Паркер Бразерс 1924 жылғы патентті сатып алып, Магидің «Монополия» ойынының бастапқы өнертабысы мен ерекше дизайнына құқық алды деген сенім. Бірақ Паркер Бразерс Магидің «Жер иесінің ойынына» арналған патентын алды, екі патенттің атауы бірдей болғанымен, олардың талаптары әртүрлі болды. Ерте патентті кейінгі патентпен шатастыру немесе алмастыру әлі де жиі кездеседі.