Кіріспе

Ла Полет (la polɛt; оны ұсынған қаржыгер Шарль Полеттің атымен) – «жылдық құқық» (droit annuel) деп аталатын, Ескі тәртіп кезінде француз тәжінің арнайы салығы. Оны алғаш рет 1604 жылдың 12 желтоқсанында Генрих IV-тің министрі Максимилиан де Бетюн, де Салли герцогы орнатқан. Паулет – түрлі мемлекеттік және сот лауазымдарының иелеріне салынатын салық, ол тәжге төленеді және бастапқыда әрбір лауазым құнының алтынан бір бөлігін жылдық төлем ретінде құрады. Паулет төлеу арқылы лауазым иесі өзінің орнын қалауынша ауыстыру құқығына ие болды. Сот лауазымдарын беру Францияда орта ғасырдың соңынан бері қолданылып келген. XVI ғасырдың басына қарай бұл практика Жаңа өркендеу дәуіріндегі мемлекеттік басқарудың барлық деңгейлеріне (мысалы, Парламенттегі орындарға) тарады және мемлекеттік қаржыда маңызды рөл атқарды. Дәстүр бойынша, лауазым иесі өз орнын мұрагеріне (отставка) патша рұқсатымен, ақы төлеу шартымен беруге құқылы болды. 1521 жылы бұл әрекет заңсыз деп танылғанға дейін, ауысу күшіне енетін мерзімін белгісіз қалдыруға болады. 1534 жылы шіркеу тәжірибесінен бейімделген «қырық күндік ереже» енгізілді, егер алдыңғы лауазым иесі ауысудан кейін қырық күн ішінде қайтыс болса, мұрагердің құқығы жойылды (онда лауазым мемлекетке қайтарылды); алайда, «survivalance jouissante» деп аталатын жаңа алым, осы қырық күндік ереженің әсерінен қорғады. Дегенмен, жаңа лауазым иесі лауазымға қажетті ең төменгі талаптарға сай келуі керек еді, әйтпесе лауазым қайтадан тәжге қайтарылар еді. Паулет осы ереженің өзгерткен нұсқасы болды, ол «қырық күндік ереженің» әсерінен қорғау үшін жылдық салықты енгізді. Паулет тәжге тұрақты кіріс көзін қамтамасыз етті және мұрагерлік мемлекеттік лауазымдарды бекітті. Бұл Франциядағы сот төрелігін жаңа және күшейіп келе жатқан мұрагерлік магистраттар тобының қолына қалдырды, олар феодалдық әскери қызметтен пайда болған дәстүрлі аристократиядан ерекшеленіп, «жалаңаш киімді асылзаттар» (noblesse de robe) деп аталды. Бұл жүйе француз революциясынан кейін жойылды. Паулет тәжге кіріс әкелгенмен, мемлекеттік қызметкерлердің жалақысы патшалық қазынаны сарқып, тәжді төменгі таптарға ауыр салық салуға мәжбүр етті. Людовик XIV билігі кезінде оның қаржы министрі Жан Батист Колбер жаңа салықтарсыз ақша жинау үшін кеңселер құруды және сатуды кеңейтті.