Кіріспе
Мексиканың Чиуауа штатындағы Найка кені, алып гипс кристалдарымен әйгілі. Саучильо муниципалитетіндегі Найка қаласында орналасқан бұл кені қорғасын, мырыш және күміс кені болып табылады. Найка кені әлемдегі ең ірі күміс өндіруші – "Индустриас Пеньолес" компаниясына тиесілі. Кен өндіру жұмыстары барысында ашылған үңгірлерде (кальций сульфаты дигидраты, гипс, кейде селенит деп те аталады) алып кристалдар кездеседі. 2015 жылдың қазан айында "Peñoles" компаниясы Найка кенінің бақылаусыз су тасқынынан туындаған жағдайға байланысты жұмысты мерзімсіз тоқтату туралы хабарлады. Жер астындағы ауа температурасы 58°C (136°F) шамасына жетіп, 100% салыстырмалы ылғалдылықты құрады, бұл келушілерді гипертермия қаупіне ұшыратып, тыныс алуда қиындықтар тудырды. Қорғанышсыз зерттеушілер ыстыққа байланысты үңгірде 10 минуттан артық қала алмады. Ұзақ сапарлар үшін салқындату жүйесімен жабдықталған арнайы костюм қажет болды (арқаға орнатылған мұз қоры, полимер түтіктер арқылы дене бетіне су айналымымен) және тыныс алуды жеңілдету үшін таза ауа жеткізілуі керек еді. Сапарлар мұз қоры ерігенге дейін, шамамен жарты сағатқа дейінге шектелді.
The Naica Mine of the Mexican state of Chihuahua, is a lead, zinc and silver mine. Located in Naica in the municipality of Saucillo, the Naica Mine is owned by Industrias Peñoles, the world's largest silver producer. Caverns discovered during mining operations contain gigantic crystals of (calcium sulfate dihydrate, gypsum, also sometimes called selenite. Peñoles announced in October 2015 that it was indefinitely suspending operations due to uncontrollable flooding at the Naica Mine. The peak underground air temperature was 58°C (136°F) with 100% relative humidity, which rapidly exposed the visitors to hyperthermia hazard and caused breathing difficulties. Because of the heat, unprotected researchers could only stay up to 10 minutes inside the cave. Longer visits required the use of a special suit fitted with a cooling system (ice reserve in a backpack with cooled water recirculating in polymer tubes installed over all the body surface) and delivering fresh air for easier breathing. The visits were limited to about half an hour, the time needed to melt the ice reserves.
Кристалдар үңгірі
Кристалдар үңгірі – шахтаның әктас тау жынысында жер бетінен шамамен 1000 фут (305 м) тереңдікте орналасқан, шамамен 1000 метрлік үңгір. Бұл камерада алып селенит кристалдары бар, олардың кейбіреуі табиғатта кездесетін ең ірі кристалдардың қатарына жатады. Ең үлкенінің көлемі шамамен және салмағы 12 тоннаға жуық. 2017 жылғы хабарламаларға сәйкес, ғалымдар кристалдардың ішінде "ұзақ уақыттан бері белсенсіз күйде болған микроорганизмдерді" тауып, оларды қосымша зерттеу үшін алып кеткен. Үңгір 2015 жылы жабылып, кейбір камераларына су толуға рұқсат берілді, осылайша кристаллдардың өсу процесі жалғастырылды. 2019 жылдың ақпан айындағы мәліметтерге сәйкес, егер кеншілік компания тағы бір кіреберіс ашуға шешім қабылдаса, зерттеушілер өз жұмыстарын жалғастыру үшін қайтадан кіре алады.
Қылжыңдар үңгірі
Қилыстар үңгірі (Cueva de Espadas) Найка кенішіндегі екінші үлкен камера болып табылады, ұзындығы , көлемі . Бұл жерде әрқайсысы шамамен бір метрлік гипс кристалдары да бар. Бұл кристалдар жас және 1910 жылы табылған кезде олар көп уақыт өспегендіктен, олардың ұзындығы осылай болды.