Кіріспе

Вирджиниядағы үңгірлер Табиғи көпір үңгірлері – АҚШ-тың Техас штатындағы ең ірі коммерциялық үңгірлер. Аты үңгірдің амфитеатр тәрізді орналасқан кіреберісінің үстінен жатқан 18 метрлік табиғи әктас көпірінен шыққан. Көпір астындағы ойыс құлағанда осы күйінде қалған. Үңгірлер Техас штатының Сан-Антонио қаласының жанында, Техас таулы аймағында, Табиғи көпір жануарлар дүниесі ранчосының қасында, сафари паркі арқылы орналасқан. Үңгірлерде ерекше үңгірлер мен басқа геологиялық құрылымдар бар. Үңгір ішіндегі температура жыл бойы 21 °C (70 °F) және ылғалдылық 99 пайызды құрайды. Көрермендерге арналған экскурсияның ең терең бөлігі жер бетінен 55 метр төменде, ал үңгірдің дамылмаған бөліктері 70 метрге жетеді. Үңгірлер әлі де бірте-бірте дамып келеді. Әктастың кеуектілігіне байланысты жаңбыр суы тау жыныстарының қабаттары арқылы төмен ағып, барлық үңгірлердегі спелеотемдерді құрайтын кальцит минералын ерітеді. Әктастан шыққаннан кейін су үңгірлерге еніп, үнемі ағып, тамшылап тұрады, соның нәтижесінде кейбір үңгірлерде көрінетін балауызды жылтырлық сақталады.

Тарих

Үңгірлер 1960 жылғы 27 наурызда жақын маңдағы Сан-Антонио қаласындағы Сент-Мэри университетінің студенттері – Орион Нокс-младший, Престон Кноделл-младший, Аль Брандт және Джо Канту тарапынан табылды. Үңгірлерге жасаған төртінші сапарында, бұл адамдар 1,6 шақырымнан астам өткелді зерттеді. Келесі зерттеулер «Солтүстік үңгір» деп аталған 3 шақырымдық аймақты анықтады. Табылғаннан кейін Нокс жер иелеріне ақпарат алу және дамыту бойынша ұсыныстар беруге көмектесті. Клара Вуст Нокс көмек көрсету үшін оқуын доғарды. Ол сондай-ақ Тексастағы Сонора қаласының жанындағы Сонора үңгірлерін дамыту жұмысын аяқтаған Джек Берчке жүгінді. Берч көмектесуге келісті және 1963 жылдың басында дамыту жұмыстары басталды. Вуст 1960 жылдардың басында Техас жол полициясынан зейнеткерлікке шыққан Гарри Хайдманға тұрмысқа шықты. Олар бірлесіп үңгірді дамыту жұмысын бастады. Дамыту жұмысына толық уақыт жұмыс істеген топқа Вуст (қазіргі Вуст Хайдеман), Хайдеман, Берч, Нокс және Реджи Вуст (Вуст Хайдеманның ұлы) кірді. Үңгір содан бері ашылып, қазірге дейін отбасы мүшелерінің меншігінде және басқаруында. Табиғи көпір үңгірлері 1971 жылы АҚШ Ұлттық табиғи ескерткіші ретінде тіркелді. Кіреберіс жолын қазу кезінде б.з.д. 5000 жылға жататын адам тісі, жебе ұштары және найза ұштары табылды. Сонымен қатар, кіреберістің ішінде жойылып кеткен қара аюдың жақ сүйегі мен сан сүйегі табылған. Бұл көптеген адамдарды үңгірдің жоғарғы бөліктерін ертедегі адамдар мен жануарлар пана ретінде пайдаланған деген сенімге жеткізді. Жақында табиғи көпірдің астында археологиялық қазба жұмыстары жүргізілді. Археологтар жебе ұштары мен басқа да құралдарды тауып алды, бұл тарихтың белгілі бір кезеңінде ертедегі адамдардың болғанын көрсетеді.

Қосымша зерттеулер

1967 жылы сынақ бұрғылауы Солтүстік үңгірдің оңтүстікке қарай созылуы туралы болжамды растады, себебі жер бетінен шамамен 90 фут (27 м) тереңдікте үлкен қуыс анықталды. Шахтаның ішіне камера жіберілді және түсірілген суреттерде формацияларға толы үлкен зал көрінді. Бұл бастапқы шахта кеңейтіліп, үш адам жерге түсірілді. Олар үлкен құлау зал мен көптеген формацияларды тапты. Осы залға алғаш кірген үш адам – Джек Берч, Реджи Вуст және Майлс Куикендалл. Әр адамның атының алғашқы екі әрпін біріктіргенде, олар JAREMY деген сөз шықты, сондықтан жаңадан ашылған зал «Jaremy Room» деп аталды. Jaremy Room-ның түбіндегі қосымша зерттеулер тас үйінділері мен таулы бөлшектердің артында басқа да өткел болуы мүмкін екенін көрсетті. 1968 жылы бұрғылаушылар қайтадан шақырылып, тағы бір барлау шахтасы салынды. 2005 жылдың ортасында үңгірдің қазіргі карталанған ұзындығына бірнеше жүз фут қосылды. Тек қана әлі зерттелмеген белгілі өткелдерді картаға түсіру арқылы зерттеуге тағы бір миль (2 км) қосылуы мүмкін деп есептеледі. Дескавери өткелдерінің (Солтүстік үңгір) бөлімдерінде қосымша зерттелмеген бағыттар бар. 2019 жылдың 8 мамырынан бастап үңгірлерді зерттеушілердің тобы бұрын-соңды көрілмеген 488 метрден астам жаңа өткелдерді тапты. Зерттеушілер үңгірдің тереңіне баған сайын, әр экспедиция ұзаққа созылады, соңғысы 19 сағаттан астам уақыт алды.

Атаулары өзгертілген жолдар

2008 жылы үңгірлердің иелері өткелдердің атауларын өзгертті.

Табиғи көпір үңгірлері

Мүлікте орналасқан Табиғи Көпір Үңгірлерінің Шұңқыры, Ұлттық Тарихи Орындар Тізіліміне енгізілген археологиялық ескерткіш. Құндылықтарды сақтап, олардың контекстін сақтау және үзділісті зерттеулер жүргізу мақсатында осы ескерткіштің орналасқан жері жарияланбайды.