Кіріспе

Kartchner Caverns State Park) - Аризона штатының мемлекеттік паркі, 4 км-ге жуық (2,4 миль) салмалы өткелдері бар жер асты үңгірімен ерекшеленеді.

Тарих

Үңгірлер 1974 жылы ашылды, ол кезде үңгіршілер Гэри Тенен мен Рэнди Тафтс шұңқырдың түбінде тар жарық тауып, жылы, ылғалды ауаның көзін іздеп, таза үңгір жолдарынан гөрі көбірек болатын жерге жетті. Рэнди Тафтс, PhD, өмірден өткен кезде NASA-ның геологы және ай және планеталар ғалымы болды, ал оны үңгірлермен таныстырған адам – оның анасының геолог ағасы болды. Ағасы Рэндиге Аризонадағы үңгірлерді көрсетті, олар түрлі жолдармен зардап шеккен, оның ішінде граффити, қоқыс, сталактиттер мен сталагмиттердің ұрлануы. 13 жасында Рэнди "Бес жігіт үңгірде" атты ағылшын балалар оқиғасы кітабын оқыды. Бұл кітап оған үлкен шабыт берді. Сол кезде ол ешқашан зардап шекпеген үңгірді тауып, оны қорғауға бел буды. Көп жылдар бойы Рэнди колледж әріптестерін алып, Ветстон әктас тауларына үңгір іздеуге шықты, жергілікті шахтерден сол аймақта үңгір бар-жоқ екенін сұрағанға дейін ешқандай нәтижеге қол жеткізбеді. Шахтер төмендегі төбелерді көрсетті. Олар сонда құлап кетуге азда-кем қалды. Олар шұңқырды және кішкентай үңгір бөлмесін тапқанмен, үңгірдің "әрі қарай баратынына" сенбеді. Бірнеше жыл өткен соң Рэнди түскі асқа барғанда тағы бір шұңқыр тапты. Ол үңгіршілік құралдарын жинап үйіне қайтып, Гари Тененді жаңа шұңқырды зерттеуге шақырды. Жаңа шұңқыр да көңіл көтермеді, бірақ Рэнди мен Гэри бұрынғы шұңқырға қайта оралуға шешім қабылдады. Бұл жолы олар жартас құсының нәжісінің иісін сезді, бұл үңгірдің олар ойлағаннан әлдеқайда үлкен болуы мүмкін екенін көрсетеді. Футбол алаңының ұзындығындай жерді, кейде ішек-қарнымен жүріп, тек карбидтік шамдардың жарығымен, олар өте кішкентай жартас тесігіне жетті. Сағаттап тесікті қазып, олар "Үлкен бөлмеге" кірді. Олар бұл жаңалық үңгірлерге қауіп төндіруі мүмкін екенін түсінді. 1985 жылы Табиғатты қорғау қоры жерді сатып алу құқығын алды. Үңгірдің табылуы 1988 жылы жер иелері аймақты мемлекетке парк және көрмелік үңгір ретінде дамыту үшін сатқанда жарияланды. 1999 жылы ресми ашылуға дейін мемлекет үңгірді сақтау үшін ауа шлюздерінің есіктерін, тұманды машиналарды және басқа да жабдықтарды орнатуға 28 миллион доллар жұмсады.

Туристік ақпарат

Үңгірлердің жұртшылыққа қолжетімді екі негізгі ерекшелігі – Тақ бөлмесі мен Үлкен бөлме. Тақ бөлмесінде әлемдегі ең ұзын (21 фут (6 м)) үңгірлердің бірі орналасқан.

Үңгірлер ішінде жұртшылыққа ашық басқа да нысандарға: батпақ алаңдары, Ротунда бөлмесі, Клубника бөлмесі және Cul-de-sac өткелі кіреді. Үңгір жүйесінің шамамен 60%-ы жұртшылыққа ашық емес. Паркте үңгірлер үстіндегі жерде жаяу серуендеу жолдары бар. Ең ұзын жол – Гиндани жолы – 4,2 мильді құрайды, ал қысқасы – Футхиллс Лоп жолы – 2,5 мильге жетеді.

Жануарлар дүниесі

Үңгір көбінесе адамдардың тұруына жарамсыз болса да, көктемнің соңында 2000-ға дейін Myotis velifer жарғанаты осы үңгірде ұялайды.

Үңгір формациялары мен өсімдіктер

Үңгірлер мен оларды қоршап тұрған саябақта әртүрлі үңгір құрылымдарын кездестіруге болады. Оларға үңгір беконы, геликтиттер, сода түтікшелері, сталактиттер, сталагмиттер және тағы да басқалары жатады. Сталактиттер мен сталагмиттер сияқты үңгір құрылымдары 100 жылда шамамен 1/16 дюймге өседі. Футхиллс-Лоп-Трейл бағытында шөл өсімдіктерін байқауға болады: окотилло, креозот бұтасы, мескит, шөл шоқпар, акация, «бір минут күте тұрыңыз» бұтасы, жусан емен, домалақ кактус, тікенді інжуыр, букхорн холла және хакберри. (Генга, Италия)