Кіріспе

Химиялық қосылыс, қалайы(II) оксиді (SnO)

chembox
| Verifiedfields = өзгертілген
| Watchedfields = өзгертілген
| verifiedrevid = 451643444
| ImageFile1 = PbO structure. png
| ImageSize1 = 150px
| ImageFile2 = Tin(II) oxide. jpg
| ImageSize2 =
| ImageFile3 = Tin(II) oxide hydrate (2). JPG
| ImageSize3 =
| IUPACName = Tin(II) oxide
| OtherNames = Қалайы(II) оксиді, қалайы монооксиді
|Section1=
|Section2=
|Section3=
|Section4=Chembox Thermochemistry
| DeltaHf = −285 kJ·mol−1
| Entropy = 56 J·mol−1·K−1
| PEL = none

Тұрақсыз, қызыл SnO-ны сулы аммиактың қалайы(II) тұзына әсер етуінен түзілген тұнбаны жеңіл қыздыру арқылы алуға болады. SnC2O4·2H2O → SnO + CO2 + CO + 2 H2O

Қалайы(II) оксиді ауада әлсіз жасыл жалынмен жанады және SnO2-ге айналады. SnO – тотығуды қалпына келтіретін зат, және ол "қалайы рубин шынысын" өндіру кезінде мырышты(I) металл кластерлеріне дейін тотығуын қалпына келтіреді деп есептеледі.

Құрылымы

Қара, α SnO төрт координаталы шаршы пирамидалық қалайы атомдарын қамтитын тетрагональды PbO қабат құрылымын қабылдайды. Бұл түр табиғатта сирек кездесетін ромархит минералы ретінде табылады. Асимметрия көбінесе стерикалық белсенді жалғыз электрон жұбына байланысты деп есептеледі; алайда, электрондық тығыздық есептеулері асимметрияның Sn(5s) және O(2p) орбиталдарының антибайланыс әрекеттесуінен туындайтынын көрсетеді. Жалғыз электрон жұбының электрондық құрылымы мен химиясы материалдың көптеген қасиеттерін анықтайды. SnO-да стехиометриялық ауытқулар байқалған. Электрондық жолақтың ені 2,5 eV мен 3 eV аралығында өлшенген.

Қолданылуы

Қалайы(II) оксидінің басым қолданылуы – басқа, әдетте еківалентті қалайы қосылыстарын немесе тұздарын өндірудегі прекурсор ретінде. Қалайы(II) оксиді сондай-ақ тотығуға қарсы агент ретінде және рубин шынысын жасау үшін қолданылуы мүмкін. Ол этерификация катализаторы ретінде шамалы мөлшерде қолданылады. Керамикалық түріндегі церий(III) оксиді, қалайы(II) оксидімен (SnO) бірге, ультракүлгін сәулелендіру үшін пайдаланылады.