Жетім рецепторлар – лигандтары анықталмаған, белгілі рецепторлармен құрылымдық ұқсастығы бар ақуыздар. Биохимия, GPCR, ядролық рецепторлар туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рецепторлық құрылымы бар, бірақ белгісіз лигандты ақуыз. Биохимияда "жетім рецептор" – басқа анықталған рецепторларға ұқсас құрылымы бар, бірақ оның ішкі лигандтары әлі анықталмаған ақуыз. Егер "жетім рецептордың" лигандтары кейіннен табылса, онда рецептор "асырап алынған жетім" деп аталады. Керісінше, "жетім лиганд" термині оның жұптас рецепторы әлі анықталмаған биологиялық лигандты білдіреді.
A protein with a receptor structure but with unidentified ligand
In biochemistry, an orphan receptor is a protein that has a similar structure to other identified receptors but whose endogenous ligand has not yet been identified. If a ligand for an orphan receptor is later discovered, the receptor is referred to as an "adopted orphan". Conversely, the term orphan ligand refers to a biological ligand whose cognate receptor has not yet been identified.
Мысалдар
Жетім рецепторлардың мысалдары G протеинді жұптасқан рецепторлар (GPCR) және ядролық рецепторлар отбасыларында кездеседі. Егер эндогенді лиганд табылса, жетім рецептор "қабылданады" немесе "жетімдігінен айырылады". Мысалы, ядролық рецептор farnesoid X рецепторы (FXR) және GPCR TGR5/GPCR19/G протеинді жұптасқан өт қышқылы рецепторы, екеуі де өт қышқылдарымен белсендіріледі. Ядролық рецепторлар тобындағы қабылданып алынған жетім рецепторларға FXR, бауыр X рецепторы (LXR) және пероксисома пролифераторын белсендіретін рецептор (PPAR) жатады. Жетім рецепторлардың тағы бір мысалы – лигандқа сезімтал иондық каналдың бір түрі – NMDA рецепторындағы PCP байланысу орны. Бұл орынға рекреациялық препарат PCP әсер етеді, бірақ бұл орынға ешқандай эндогенді лиганд байланыспайды. GPCR жетім рецепторлары әдетте "GPR" атауымен, содан кейін нөмірмен белгіленеді, мысалы GPR1. GPCR отбасында шамамен 100 рецепторға ұқсас гендер жетім күйде қалады.
Examples of orphan receptors are found in the G protein coupled receptor (GPCR) and nuclear receptor families. If an endogenous ligand is found, the orphan receptor is "adopted" or "de orphanized". An example is the nuclear receptor farnesoid X receptor (FXR) and the GPCR TGR5/GPCR19/G protein coupled bile acid receptor, both of which are activated by bile acids. Adopted orphan receptors in the nuclear receptor group include FXR, liver X receptor (LXR), and peroxisome proliferator activated receptor (PPAR). Another example of an orphan receptor site is the PCP binding site in the NMDA receptor, a type of ligand gated ion channel. This site is where the recreational drug PCP works, but no endogenous ligand is known to bind to this site. GPCR orphan receptors are usually given the name "GPR" followed by a number, for example GPR1. In the GPCR family, nearly 100 receptor like genes remain orphans.
Ашылу
Тарихи тұрғыдан алғанда, рецепторлар лигандтарды пайдаланып, оларға "қармақ салу" арқылы табылды. Сондықтан, осы рецепторлар бастапқыда "жетім" емес еді. Дегенмен, кері фармакология, кДНК кітапханаларын тексеру және геномның толық секвенирлеуі сияқты қазіргі заманғы молекулалық биология әдістерінің арқасында рецепторлар олардың лигандтары белгілі болмастан, белгілі рецепторлармен секвенциялық ұқсастығы негізінде анықталды.
Historically, receptors were discovered by using ligands to "fish" for their receptors. Hence, by definition, these receptors were not orphans. However, with modern molecular biology techniques such as reverse pharmacology, screening of cDNA libraries, and whole genome sequencing, receptors have been identified based on sequence similarity to known receptors, without knowing what their ligands are.