Кіріспе

Германияда гоминин қазбасы табылды
Штайнхайм бас сүйегі – 1933 жылдың 24 шілдесінде Германияның Штайнхайм-ан-дер-Мурр қаласының жанынан табылған неоандерталь немесе гейдельберг адамының қазбаланған бас сүйегі. Оның жасы 250 000 – 350 000 жыл аралығында деп есептеледі. Бас сүйегі біршама жалпақталған, ми сыйымдылығы 950 – 1280 см³ құрайды. Ескі әдебиеттерде кейде Homo steinheimensis деп аталады, ал түпнұсқа қазба Германияның Штутгарт қаласындағы Мемлекеттік табиғат тарихы мұражайында сақтаулы. Кейбір ғалымдар Штайнхайм бас сүйегінің нәзік құрылысына байланысты ересек әйелге тиесілі болуы мүмкін деген пікірде.

Жіктеу

"Штейнхаймның примитивті адамы" – бір ғана табылған экземпляр. "Штейнхайм бас сүйегі" деген атау қазбаның табылған жеріне сілтеме ретінде қарастырылуы мүмкін, бірақ ол ешқандай жағдайда нақты бір таксонды көрсетпейді. Бұл бас сүйегі H. heidelbergensis және неандертальдықтардың ерекшеліктерін білдіреді. Сондықтан көптеген палеоантропологтар оны H. heidelbergensis деп жіктейді және ол H. heidelbergensis-тің неандертальдықтарға айналу кезеңіндегі түрі деп санайды. Бұл кейде "неандертальдыққа дейінгі" деп аталады. Қазбаның ішкі құлағында неандертальдықтар мен H. sapiens арасындағы айырмашылықты көрсететін ерекшелік бар. Бас сүйектің тамырлық сүйегіндегі ішкі құлақтың жартылай дөңгелек каналдарының орналасуы неандертальдықтардағы жағдайға ұқсас, ал көне H. erectus-тің жартылай дөңгелек каналдары, H. sapiens сияқты, жақын орналасқан. 1980 жылдардың соңына дейін бұл қазба кейде H. sapiens steinheimensis деп аталды. Осы кезеңде неандертальдықтар да H. sapiens neanderthalensis деп аталды. Бірақ бүгінде көптеген палеоантропологтар неандертальдықтар мен қазіргі адамдарды жеке түрлер ретінде жіктейді, ал H. heidelbergensis олардың мүмкін соңғы ортақ ата-бабасы (LCA) болуы мүмкін. Сондықтан екі ерекше түрді қарастыру қажет: H. neanderthalensis және H. sapiens. Крис Стрингердің 2016 жылғы зерттеуіне сәйкес, Homo heidelbergensis неандертальдықтар мен адамдардың ортақ ата-бабасы емес, керісінше, ол неандертальдықтардың (неандертальдықтардың жақын туыстары) және Штейнхайм бас сүйегімен бірге эволюциялық ағаштың неандертальдық тармағында орналасқан.

Ашылу

Штейнхайм бас сүйегін қиыршық тастан тапқанға дейін, пілдердің, мүйізқұйрықтардың және жабайы жылқылардың сүйектері сияқты көптеген заттар қазылып алынған. Сондықтан, қазба жұмыстарын жүргізіп жатқан археологтар карьердегі қаңқа қалдықтары болуы мүмкін екенін білген. Фриц Беркхемер бас сүйек табылған күні сол жерге сапар шегіп, әлі қабырғаға жасырылған бас сүйекті қарап шықты. Келесі күні Макс Бокпен бірге ол сақтықпен қазба жұмыстарын бастады. Бас сүйектің пішіні мен өлшемдеріне қарағанда, бұл алғашқыда күдіктелгендей маймыл емес екені анық болды. Бұл Плейстоцен дәуіріне жататын адам бас сүйегі екен. Бас сүйек мұқият тазартылып, нығайтылып, жабысқақ заттармен қапталып, Табиғат тарихы мұражайына зақымсыз жеткізілді. Менингиомалар – орталық нерв жүйесін қоршап тұрған қабықша тәрізді қабаттар – менингиден пайда болатын әртүрлі ісіктер тобы. Баяу өсетін бұл ісіктің көлемі 51 мм × 43 мм × 25 мм болды. Бұл ісік бас ауруына себеп болуы мүмкін деп саналады. Менингиоманың баяу өсуіне байланысты ешқандай неврологиялық бұзылыстар болмаған болуы да мүмкін. Бұл – тарихқа енген менингиома ісігінің ең ерте дәлелі.