Әйел Басшы (1806-1858) – Кроу тайпасының белгілі басшысы, батыры. Бала кезінен ерлікке құштар, Кроу кеңесінде маңызды рөл атқарған. Тарихы, өмірі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Crow Indian Chief (1806–1854)
Crow Indian Chief (1806–1854)
Bíawacheeitchish, ағылшын тілінде Woman Chief (шамамен 1806 – 1858), – Қарға тайпасының басшысы (bacheeítche) және батыры. Кішкентай кезінен-ақ дәстүрлі түрде еркектерге тән істерге қызығушылық танытқан ол Қарғалардың ең маңызды басшыларының біріне айналды және Басшылар кеңесіне үшінші дәрежеде кірді. Ол батыстық қонақтардың көп назарын өзіне тартты; Джеймс Бекворт сипаттаған "Арша жапырағы" оның өзі болуы мүмкін, алайда бұл мәліметтің дұрыстығы күмәнді.
Bíawacheeitchish, in English Woman Chief (c. 1806 – 1858), was a bacheeítche (chief) and warrior of the Crow people. Interested in traditionally male pursuits from an early age, she became one of the Crows' most significant leaders, joining the Council of Chiefs as the third ranking member. She attracted substantial attention from Western visitors; she may be the same person as "Pine Leaf" described by James Beckwourth, though the accuracy of this account is challenged.
Өмірбаян
Әйел бас ретінде танымал болған әйел Грос-Вентрс халқында туған; оның туған аты белгісіз. Шамамен 10 жасында оны қарақшылардың тобы тұтқынға алып, бір қарақшы жауынгері асырап алды. Ол еркектерге тән істерге бейімділігін көрсетті, ал асырап алған әкесі ұлдарын өлімге немесе тұтқынға түскендіктен, оның осы салаға деген құштарлығын қолдады. Ол атқа мінуде, мергендікте және бизонды терісінен айыруда шеберлігімен танылды. Дегенмен, басқа Екі рухтан айырмашылығы, ол еркектердің киімдерін таңдамай, әдеттегі әйелдер киімін киді. Әкесі қайтыс болғаннан кейін, ол оның үйінің басшысы болды. Ол Қара аяқтардың фортқа жасаған шабуылы кезінде, онда Крау және ақтар отбасылары паналағанда, батырлығымен көзге түсті. Ол бірнеше шабуылшыны тойтарды және шабуылды кері қайтаруға үлкен үлес қосты. Кейін ол өзінің жауынгерлер тобын құрып, Қара аяқтардың елді мекендеріне шабуыл жасап, көптеген жылқыларды және бас сүйектерді алып кетті. Осы істері үшін ол Басшылар кеңесінде өз үйін бачиитче (басшы) ретінде ұсынуға лайық деп танылды және оған Биавачиитчиш, яғни Әйел басшы деген ат берілді. Ақырында кеңестегі 160 үйдің арасында үшінші орынға көтерілді. Ол төрт әйелге үйленді, бұл оның үйінің байлығы мен мәртебесін арттырды. 1851 жылғы Форт-Ларами шартынан кейін ол басқа Жоғарғы Миссури тайпаларымен бейбіт келіссөздерге қатысты және өзінің туған тайпасы Грос-Вентрстермен сәтті бейбіт келісімге келді. Бірнеше жылғы бейбітшілікке қол жеткізгеннен кейін, Әйел басшы Грос-Вентрстер тобының шабуылына ұшырап, қаза тапты. Батыстан келген Эдвин Дениг және Рудольф Курц сияқты Әйел басшымен кездескендер оның тұлғасына қызығушылық танытты. Олар оны патриархалды Крау тайпасының арасында ерекше тұлға деп санады және оны еуропалық мифтердегі амазонкалармен салыстырды. Олардың есебі қазір әсерлі деп есептеледі, бірақ Әйел басшының өмірі туралы құнды мәліметтер береді. Джеймс Бекворт Бар чи ам пе, яғни Пайн Лиф есімді Крау жауынгері туралы жазды, оны Әйел басшымен байланыстыруға болады. Пайн Лифтің өмірінің кейбір егжей-тегжейлері Әйел басшы туралы белгілі мәліметтермен сәйкес келеді, бірақ Бекворттың баяндамасы, егер толығымен ойдан шығарылмаған болса, өте асыра айтылған сияқты. Бекворт 1820 жылдары Крау тайпасымен бірге тұрып, Пайн Лифпен кездескенін мәлімдеді. Ол оның күшті жауынгер екенін және үйленер алдында жүз жауды өлтіруге ант бергенін жазды. Ол сондай-ақ оныңмен романтикалық қарым-қатынаста болғанын және оған үйленуді ұсынғанын айтты. Бекворттың баяндамасын сынағандардың арасында Бернард Девото болды, ол Бекворттың үш саладан басқа сенімді екенін жазды: сандар, романтика және өзінің маңыздылығы. Әйел басшыдан басқа, Крау тайпасында Акеекахуш (Жакын жағалауға қарай келеді, шамамен 1810 – 1880) және Билиичхе Хеелеэлаш (Солғайлар арасында, шамамен 1837 – 1912) сияқты басқа да белгілі жауынгер әйелдер болды, соңғысы көрнекті соғыс көшбасшысы (құбыр тасымалдаушы) болды.
The woman eventually known as Woman Chief was born to the Gros Ventres people; her birth name is unknown. At the age of about 10 she was taken prisoner by a raiding party of Crows, and was adopted by a Crow warrior who raised her among his people. She showed a disposition to assume traditionally male activities, and her foster father evidently encouraged her pursuits, as he had lost his sons to death or capture. She earned acclaim for her horse riding, marksmanship, and ability to field dress a buffalo. However, unlike other Two Spirits, she wore typical female clothing rather than adopting men's garments. When her father died, she assumed leadership of his lodge. She gained renown as a warrior during a raid by the Blackfoot on a fort sheltering Crow and white families. She reportedly fought off multiple attackers and was instrumental in turning back the raid. She subsequently raised her own band of warriors and raided Blackfoot settlements, taking off many horses and scalps. For her deeds she was accepted to represent her lodge as bacheeítche (chief) in the Council of Chiefs and was given the name Bíawacheeitchish, or Woman Chief. She eventually rose to the rank of third among the council's 160 lodges. She married four wives, which increased the wealth and prestige of her lodge. She became involved in peace negotiations with other Upper Missouri tribes following the 1851 Treaty of Fort Laramie, and successfully negotiated peace with the Gros Ventres, the tribe of her birth. After several years of peace, Woman Chief was ambushed and killed by a Gros Ventres party. Western visitors who met Woman Chief, including Edwin Denig and Rudolph Kurz, were fascinated with her. Typically, they considered her an exotic figure among the patriarchal Crow and likened her to the Amazons of European myth. Their accounts are now considered biased, though they provide valuable details about Woman Chief's life. James Beckwourth wrote about a Crow warrior named Bar chee am pe, or Pine Leaf, who may be identified with Woman Chief. Some details of Pine Leaf's life match what is known of Woman Chief, though Beckwourth's account appears to be greatly exaggerated, if not entirely fictional. Beckwourth claimed to have met Pine Leaf while living with the Crow in the 1820s. He wrote that she was a formidable warrior who vowed to kill one hundred enemies before she would marry. He further claimed to have had a romantic relationship with her and to have proposed marriage. Among those challenging Beckwourth's account was Bernard DeVoto, who wrote that Beckwourth is reliable save for three areas: numbers, romance, and his own importance. Beside Woman Chief there were other known warrior women of the Crow Nation, including Akkeekaahuush (Comes Toward The Near Bank, c. 1810 – 1880) and Biliíche Héeleelash (Among The Willows, c. 1837 – 1912), the latter a prominent war leader (pipe carrier).