Кіріспе

Тамаққа жарамды өсімдік сабақтары – адамдар жейтін өсімдіктердің бір бөлігі. Көптеген өсімдіктер сабақтарынан, тамырларынан, жапырақтарынан, гүлдерінен және тұқымдары бар жемістерінен тұрады. Адамдар көбінесе тұқымдарды (мысалы, жүгері, бидай), жемістерді (мысалы, қызанақ, авокадо, банан), гүлдерді (мысалы, брокколи), жапырақтарды (мысалы, салат, шпинат және капуста), тамырларды (мысалы, морковь, қызылша) және сабақтарын (мысалы, көптеген өсімдіктердің құрамындағы аспаржа) жейді. Сонымен қатар, келерік немесе раубарба сияқты жеуге жарамды жапырақ сабақтары да бар. Өсімдік сабақтарының түрлі функциялары бар. Сабақтар бүкіл өсімдікті тіреп тұрады және оларда бүршіктер, жапырақтар, гүлдер мен жемістер болады. Сабақтар жапырақтар мен тамырлар арасындағы маңызды байланыс болып табылады. Олар су мен минералдық заттарды тамырдан жоғары қарай ксилема тіні арқылы, ал органикалық қосылыстар мен кейбір минералдық заттарды флоэма тіні арқылы өсімдіктің кез келген бағытына жеткізеді. Өсімдік сабағындағы апокальдық меристемдер мен қабаттасқан бүршіктер өсімдіктің ұзындығын, бетін және массасын арттыруға мүмкіндік береді. Кейбір өсімдіктерде, мысалы, кактуста сабақтар фотосинтез және су жинау үшін бейімделген.

Өзгертілген сабақтары

Көптеген сабақтар жер үстінде орналасқан, бірақ жер үстінде немесе жер астында кездесетін өзгерген сабақтар да бар. Жер үстінде орналасқан өзгерген сабақтарға филлоидтар, столондар, мойынсабақтар немесе бүршіктер жатады. Жер астында орналасқан өзгерген сабақтар – клубеньдер, тамырсабақтар және түйіндер.

Тамаққа жарамды сабақты кейбір жабайы өсімдіктер

Сонымен қатар, жеуге жарамды көптеген жабайы өсімдік сабақтары бар. Солтүстік Америкада бұларға қышқыл шыршаның жаңа өршілдері (әдетте жапырақтарымен бірге желінеді), жусан, галиноза, қара жусан, жапондық түйеқұйрық, қысқы жусан және басқа да жабайы қышалар, қарақұйрық (тікендері алынған), күйдіргіш қызылша (пісірілген), сарыгүл, үш мүшел, амарант және тайғақ шырша, сондай-ақ тағы да көптеген түрлер жатады. Сонымен қатар, жеуге жарамды тамырсабақтары (жер астындағы көлденең сабақтары) бар кейбір жабайы өсімдіктерді де кездестіруге болады, мысалы, жебебас немесе қамыс. Жабайы жеуге жарамды сабақтар, олардың егілген түрлері сияқты, көбінесе жас және өсіп жатқан кезде ғана жақсы болады. Бұлардың көптеген түрлеріне дайындау қажет (мысалы, картоп сияқты көптеген егілген өсімдіктерге), сондықтан оны жеуге тырыспас бұрын өсімдік туралы ақпаратты оқып алу абзал.