Өсімдік физиологиясы
-
Жасуша қабықшасы: құрылымы, түрлері және қызметтері
Қабықша – жасуша мембранасының сыртындағы құрылымдық қабат. Өсімдіктер, саңырауқұлақтар, бактерияларда кездеседі, жасушаны қорғап, нығайтады.
-
Органикалық жүйелердің қызметтері туралы ғылым
Физиология – тірі организмдердің қызметін зерттейтін ғылым. Медициналық, жануарлар, өсімдіктер физиологиясын қамтиды. Денсаулық және аурулар туралы білуге көмектеседі.
-
Жасыл өсімдіктердің жасушалары: құрылысы мен ерекшеліктері
Өсімдік жасушалары: құрылысы, қасиеттері, фотосинтез, целлюлоза, пластидтер, вакуоль. Өсімдіктердің ерекше жасушалары туралы толық ақпарат! 🌱🔬
-
Құрамында су тасымалдау тіні бар тамырлы өсімдіктер
Өсімдіктердегі су тасымалдау тіні – ксилема: тамырдан сабаға, жапыраққа су мен қоректік заттарды тасымалдайды. Ксилеманың құрылысы, түрі және тарихы.
-
Қандауыр өсімдіктеріндегі қант тасымалдау тіні
Өсімдіктердегі қант тасымалдау тіні – флоэма. Фотосинтез өнімдерін (қантты) тасымалдайды. Флоэманың түрлері, құрылысы және транслокация процесі туралы ақпарат.
-
Жасушаның гипертониялық ерітіндіде суының жоғалуы (Plasmolysis)
Плазмолиз – жасушалардың гипертондық ерітіндіде суды жоғалтуы. Тондылықты анықтауға және жасуша мембранасы арқылы заттардың өту жылдамдығын бағалауға көмектеседі.
-
Өсімдіктердегі қойма органдары: Түйнектер
Өсімдіктердегі түйінді органдар: түйіндер – қоректік заттарды сақтауға арналған, тамыр немесе сабаудан пайда болатын кеңейген мүшелер. Картоп, батат туралы ақпарат.
-
Өсімдіктерде кальций тапшылығы және оны болдырмау жолдары
Өсімдіктерде кальций тапшылығы: себептері, белгілері, топырақ факторлары. Су тапшылығы, тыңайтқыштардың артығы, қышқыл топырақтар кальций жетіспеушілігіне әкелуі мүмкін.
-
Өсімдіктерде калий тапшылығы және оның белгілері
Калий тапшылығы – өсімдіктердегі жиі кездесетін ауру. Бұл құмды, сазды және нашар құрылымдалған топырақта болады. Өсімдік өсуіне және судың реттелуіне әсер етеді.
-
Тәжір тамырлардың бойымен осмостық қысым
Түбір қысымы – өсімдік тамырларындағы осмостық қысым, сапты көтеріп, жапырақтарға жеткізеді. Жоғары ылғалдықта немесе төмен транспирацияда байқалады.
-
Бас сабақтың өсу үстемдігі құбылысы
Өсімдіктердегі апокальдық үстемдік: басты сабақтың бүйір өрмелерден күшті өсуі, энергияны тік өсуге жұмсау, фотосинтез үшін жарық алу.
-
Өсімдіктердің саба мен тамырындағы өсу тіні
Өсімдіктердің саба мен тамырындағы өсу тіні – қантамырлы камбий. Бұл тіні секундылық ксилема мен флоэма жасайды, өсімдіктердің өсуіне көмектеседі.
-
Өсімдік қабығының құрамы және қызметі
Шегір қабығы – өсімдіктердегі қорғаныш қабаты. Өсімдік өсуіне, қабық құрылысына және түбірлердегі, сабақтағы өсімдерге жауап береді.
-
Өсімдік тіндеріндегі жасуша көбеюі және меристемалар
Өсімдіктердегі жаңа жасушалардың пайда болуына жауапты меристема тіні туралы біліңіз. Бұл тіндер өсімдік мүшелерінің өсуіне және дамуына қатысады.
-
Өсімдік түбінің гипокотилі және оның дамуы
Өсімдіктердің өсу кезеңіндегі гипокотиль – тұқымнан шыққан көкөніс сабағы, түбіршеден жоғары орналасқан. Маңызды бөліктері мен дамуы туралы біліңіз!
-
Өсімдік мүшелерінде газ алмасуға арналған тіндіктер
Өсімдіктерде газ алмасуға арналған линза тәрізді тінді (лентицел) таныстырамыз. Қабық арқылы газ алмасу, түрлерді анықтаудағы ролі туралы біліңіз.
-
Өсімдіктердің өрмелеу мүшелері: Тартақылар және олардың түрлері
Өсімдіктердің өрлеуіне арналған жіп тәрізді мүшелері – томпақтар туралы біліңіз. Құрамы, түрлері, тіршілік әрекеті, мысалдары мен ұзындығы туралы ақпарат.
-
Органикада калийдің қолданысы және ролі
Калий – өсімдіктер мен жануарлар тіндеріндегі маңызды ион. Денеде сұйықтық тепе-теңдігін сақтап, өсімдік өнімін арттырады. Ауылшаруашылықта тыңайтқыш ретінде қолданылады.
-
Аминоциклопропанкарбон қышқылы: Өсімдік гормоны және биохимиялық ролі
Аминоциклопропанкарбон қышқылы (ACC) – өсімдік гормоны этиленнің алды, аминқышқыл. Химиялық қасиеттері, құрамы және ролі туралы ақпарат.
-
Өсімдіктердің өмірі үшін қажетті химиялық элементтер мен қосылыстарды зерттеу
Өсімдіктерге қажетті химиялық элементтер мен қосылыстарды зерттеу. Макро және микроэлементтер (N, P, K, Fe, B, Zn т.б.) өсімдік өсуіне маңызды. Топырақтан иондар түрінде сіңіріледі.
-
Өсімдік жасушаларындағы түссіз пластидтер (Leucoplasts)
Өсімдік жасушаларындағы лейкопласттар – хлоропласттардан өзгеше, пигменті жоқ органеллалар. Крахмал, май, белок сақтауға, маңызды заттар синтезіне қатысады.
-
Өсімдік гормондары: Ауксин және өсімдік өсуі
Өсімдік гормондары: ауксиндер – өсімдік өсуін реттейтін, даму процестерін үйлестіретін маңызды фитогормондар. Тарихы, құрамы және ашқандар туралы ақпарат.
-
Өсімдік гормондары: Цитокининдер және олардың өсімдіктердегі ролі
Өсімдік гормондары: Цитокининдер – жасуша бөлінуін күшейтеді, өсімдіктердің өсуына, дифференциациясына, жапырақтардың қартаюына әсер етеді. Түрлері мен синтезі.
-
Гибереллин гормондары: өсімдік өсуін реттеуші және өндіріс жолдары
Гиббереллиндер – өсімдік гормондары, сабақ өсуін, тұқымның өніп шығуын, гүлдеуді реттейді. GA1, GA3, GA4, GA7 түрлері өсімдік дамуына маңызды.
-
Тірі организмдер арасындағы химиялық өзара әрекеттесулерді зерттеу
Химиологиялық экология – тірі организмдердің химиялық әрекеттесуін, олардың эволюциясын зерттейді. Семиохимиялық сигналдар, метаболиттер талдау өте маңызды.
-
Тұқымдық өсімдіктер тамырының қабық қабатының ішкі жағы – эндодермис
Өсімдік тамырларындағы эндодермис қабаты: құрылысы, каспий жолағы, су ағынының реттелуі. Стеледен қорғау, қандай өсімдіктерде кездеседі?
-
Жасымон қышқылы және өсімдік гормондарының рөлі
Жасумон қышқылы – өсімдік гормоны, өсімдік өсуін, қорғанысын, дамуын реттейді. Абиотикалық стресске жауап береді, басқа өсімдіктермен байланысады.
-
Брассиностероидтер: өсімдік гормондарының маңызы мен қолданысы
Брассиностероидтер – өсімдік гормондары, 70-тен астам қосылыс анықталған. Биосинтезі, таралған жерлері зерттелген. Қылқан қабаттан өндіріледі.
-
Дақыл өсімдіктерінің қорғаныш қабығы – колеоптиль
Қамыс сияқты монокоттеділердегі жас өркенді қорғайтын, қысқа жапырақ қабығы – колеоптиль. Рөлi, құрылысы, және антоциан пигменттері туралы білiңiз.
-
Азотты қосылыстардың өсімдіктерде сіңірілуі мен метаболизмі
Азотты сіңіру – өсімдіктер, саңырауқұлақтар мен бактериялар үшін аминқышқылдарды құру процесі. Азотты топырақтан сіңіру жолдары мен маңыздылығы туралы біліңіз.
-
Өсімдік каллусы: ұйымдаспаған паренхималық жасушалардың өсуі
Өсімдік каллусы – ұйымдаспаған паренхима жасушаларының өсуі. Тінді культуралауда жараны жабатын, немесе зертханада өсімдіктерді көбейту үшін қолданылады.
-
Өсімдіктердің қорғаныс химиялық заттары: Фитоалексиндер
Фитоалексиндер – өсімдіктердің жұқпалы ауруларға қарсы синтездейтін антимикробтық қосылыстары. Құрамы әртүрлі, түрлі таксономдарда кездеседі.
-
Шөп бактерияларының өсімдіктермен симбиозын қозғаушы сигнал молекулалары
Шөп бактерияларының (Rhizobia) өсімдіктермен симбиозды қарым-қатынасын қамтамасыз ететін Nod факторлары туралы мақала. Жіті түйінділердің пайда болуы, азот фиксациясы.
-
Өсімдік тіндеріндегі склерейдтер
Өсімтік тіндері: Склерейдтер – қатаң қабырғалы, берік ұлпа құраушы жасушалар. Алманың қабығы мен гуаваның құмды текстурасын құрайды. Пайдасы мен түрлері.
-
Өсімдік жасуша қабырғаларындағы суды өткізбейтін майлы полиэстер
Өсімдік қабықшаларындағы су өткізбейтін майлы полиэстер – суберин. Қорғаныш қабат құрамы, құрылымы, су мен заттардың қозғалысын тоқтату қасиеттері туралы ақпарат.
-
Тұқымдық өсімдіктер тамырының эндодермисіндегі Каспари жолағы
Каспарий жолағы – тамыр эндодермисіндегі су мен тұздардың тасымалын реттейтін, суберін, лигниннен тұратын қабат. Өсімдіктер физиологиясы, тамыр құрылысы.
-
Өсімдік жасушаларының сыртқы кеңістігі: Апопласт
Өсімдіктердегі жасушааралық кеңістік – апопласт: су мен заттардың тасымалы, кедергілер (Каспариан жолағы, күтім қабығы), фотосинтез үшін CO2 ерітілуі.
-
Өсімдік жасушаларының өзара байланысты ішкі кеңістігі
Өсімдік жасушаларының ішкі байланысы: симпласт, апопласт және плазмодесмалар. Су, тұзды заттар мен молекулалардың жасуша арасындағы қозғалысы.
-
Өсімдіктердің жанасуға жауап ретінде бағытталған өсуі
Өсімдіктердің тиісуге жауап ретінде бағытталған өсуі – тигмотропизм. Бұл құбылыс өсімдіктердің, саңырауқұлақтардың өсуін қозғауға көмектеседі.
-
Суға қарай өсімдік тамырларының өсуі
Өсімдіктердің суға қарай өсуі – гидротропизм. Бұл жағдай тамырдың су концентрациясына сезікіштігінен туындайды, өсімдіктің тіршілік әрекетін жақсартады.
-
Өсімдіктердегі көлденең байланыстар немесе сабаулар
Биологияда столон – организм бөліктерінің көлденең байланысы. Жануарларда сыртқы қаңқа, өсімдіктерде тамыр жасайтын сабау ретінде кездеседі.
-
Өсімдіктердің гравитацияға реакциясы және жапырақтар мен тамырлардың иілуі
Өсімдіктердің гравитацияға реакциясы: тамырлардың өсуі, сабақтың иілуі. Позитивті және негативті гравитропизм – Darwin зерттеген маңызды құбылыс.
-
Өсімдіктерде қартаю процесі
Өсімдіктерде қартаю процесі: жапырақтардың сарғаюы, қоршаған ортаның әсері, қоректік заттарды қайта өңдеу. Күзгі түстердің себебі – каротиноидтар. 🌱🍁
-
Метил жасмонат: өсімдік қорғанысы мен дамуындағы ролі
Метил жасмонат – өсімдіктердің қорғаныс механизмі, тұқымның өсуі, гүлдеу сияқты процестерде маңызды. Биологиялық және физикалық стрестерге жауап ретінде пайда болады.
-
Жарық пен өсімдік дамуының өзара әсері
Өсімдіктердің өсуіне жарықтың әсері – фотоморфогенез. UV, көк, қызыл спектрдегі жарық, фитохромдар, криптохромдар ролі. Тарихы мен зерттеулері.
-
Өсімдік тамырларының перикль циклі
Өсімдіктердегі перицикл – эндодермистің ішіндегі қабат, тамырлардың өсуіне, қантамырлы жүйке түзілуіне қатысады. Құрамында паренхима, склеренхима жасушалары бар.
-
Өсімдік тамырының жұқа түктері
Өсімдік тамырларының жұқа түктері – су сіңіруге арналған, тамырдың сыртқы қабатындағы жасушалардың өсінділері. Суды тиімді сіңіру үшін тамырдың бетін кеңейтеді.
-
Кінетин: Өсімдік гормоны және тіндік мәдениеттегі ролі
Кінетин – өсімдік гормоны, жасуша бөлінуін стимуляциялайды. Ауксинмен бірге каллус жасауға, тінді жаңартуға қолданылады. Өсімдік тіндерін өсіруде маңызды!
-
Тұқымды өсімдіктердің саба мен тамырының қабық қабаты
Өсімдік тамырлары мен сабағындағы қабықша туралы мағлұмат! Құрамы, құрылысы, жасушалары (паренхима, колленхима) және рөлі туралы біліңіз. Ботаника.
-
Температураға сезімталдық және өсімдіктердің қимылы
Термотропизм: өсімдіктердің температура өзгерісіне жауабы. Жапырақтардың бұрылуы, өсу бағыты – осы құбылыстың мысалдары. Толық ақпарат мақалада!
-
Өсімдіктердің көлеңкеден қашу синдромы
Өсімдіктер көлеңкеден қалай қашып, өсуін өзгертеді? Көлеңкеден қашу синдромы (SAS) – өсімдіктердің пішіні, гүлдеуі мен ресурстарды бөлуіне әсер етеді. 🌱☀️
-
Химиотропизм: Химиялық стимулға бағытталған өсім процесі
Хемотропизм – организмдердің химиялық стимулға жауаптағы өсуі. Бактерия, өсімдіктерде кездеседі. Позитивті/негативті өсу, хемотаксистен өзгешелігі.
-
Гүлді өсімдіктердің қауырсын тініндегі ұзынша жасушалар
Гүлді өсімдіктердегі өткізуш ұлпа – флоэмадағы қызметін, сіреспе элементтердің құрылысын, және фотосинтез өнімдерін тасымалдаудағы рөлін біліңіз.
-
Танада әсері: тамыр ұштарының шыны беттерге жабысуы және биоэлектрлік потенциалдың ролі
Танада әсері: түбір ұштарының шыны беттерге жабысуы. Электр потенциалының ролі, АТФ, аскорбат, ауксин және т.б. маңызды жайттар қарастырылған.
-
Өсімдіктерде су өткізгіш ұяшықтар (Xylem ұяшықтары)
Өсімдіктерде су тасымалдау тіні – ксилема. Ксилема элементтері гүлді өсімдіктерде кездеседі, қызыл ағаштардан ерекшеленеді. Су мен қоректік заттар тасымалы.
-
Өсімдіктердегі кремний кристалдары
Өсімдіктердегі кремний кристалдары – фитолиттер. Топырақтан сіңіріліп, өсімдік тіндерінде қалады. Құрамы, пішіні әртүрлі, өсімдіктерді зерттеуге көмектеседі.
-
Жеміс-жидектер мен өсімдік сабаларының тамақ ретінде қолданылуы
Жеміс-жидек, жапырақ, тамыр сияқты өсімдік сабақтары да тағам ретінде қолданылады. Аспада, сельдерей, қаражат сияқты өсімдіктердің қандай бөлімдері желінетінін біліңіз.
-
Қан тамырлы өсімдіктердегі қалыптан тыс өсу құбылысы
Өсімдіктердегі фасциация – сирек кездесетін өсу бұзылысы. Сабақ, тамыр, гүлдемелерде байқалады. Себептері: гормоналдық, генетикалық, инфекциялық, қоршаған орта факторлары.
-
Өз-өзіне зияндылық: Биологиялық құбылыс және өсімдіктердегі әсері
Өзін-өзі уулау – өсімдіктердің өсімдіктерге қарсы химиялық заттар арқылы өсуін тежеуі. Бұл түр ішіндегі бәсекелестік, табиғи жұқаруға себеп болады.
-
Ұя тозу және организм бөліктерінің түсуі
Абсциссия – организмнен жапырақ, жеміс, ұяшықтардың түсуі. Зоологияда дене мүшелерін кездік шабу, микологияда спора бөлінуі, цитокинезде жасуша бөлінуі.
-
Тұқымнан өсімдік шығу және дамуы
Тұқымнан өсіп шыққан жас өсімдік – көшет. Көшет дамуы тұқымның өнуімен басталады. Монокоты және дикоты өсімдіктерінің ерекшеліктері, құрамы жайлы ақпарат.
-
Indole-3-butyric acid
-
Түбір маңы топырақ микробиом аймағы
Түбір микробиомының маңызды аймағы – ризосфера. Топырақ микроорганизмдерімен өсімдіктердің өсуіне, қоректік заттар алмасуына әсер етеді. Ауруларға қарсы тұрады.
-
Жоғары сатыдағы өсімдіктерде тамырлар, сабақтар және жапырақтардағы өткізу тіндерінің құрылысы
Жоғары сапалы өсімдіктердегі тамырлар мен жапырақтардағы тасымалдау жүйесі – қантамырлар шоғыры. Ксилема, флоэма, қамбий және қолдау тіндерінен тұрады.
-
Өсімдік жапырақтарының, гүлдерінің және тамырларының сыртқы қабығы
Өсімдіктердің эпидермисі: жапырақ, гүл, тамырды қорғайтын жасуша қабаты. Судың жоғалуын бақылап, газ алмасуға көмектеседі. Құрамы, қызметтері туралы біліңіз!
-
Қысым және температура градиенті бойынша сұйықтардың қозғалысы
Сұйықтардың қысым немесе температура градиенті бойынша қозғалысы – биологиялық жүйелердегі маңызды процесс. Қан айналымы, су тасымалы туралы біліңіз.
-
Жасмон қышқылы: өсімдік гормоны және қорғаныс механизмі
Жасмон қышқылы – жасмин сияқты өсімдіктерде кездесетін гормон. Биосинтезі линолен қышқылынан басталады, 13 LOX ферменті қатысады. Өсімдік физиологиясы.
-
Су тапшылығының өсімдіктерге әсері және олардың бейімделу механиздері
Су өтездігі – өсімдіктердегі су тапшылығы салдарынан туындайтын стресс. Су потенциалы, транспирация, жабын жабылуы – маңызды факторлар. Өсімдіктерді қорғау.
-
Өсімдіктерде саптың қозғалысы: Теңіздік күштер және басқа теориялар
Өсімдіктерде саптың жоғары көтерілуі – тамырдан гүл шоғына су мен минералдардың қозғалысы. Ксилема тіні, когезия-кернеу механизмі туралы біліңіз.
-
Өсімдіктердің өсу түрлері
Өсімдіктердің өсу түрлері: біріншілік (ұзарту) және екіншілік (қалыңдату) өсу процестері. Кабиум мен жанама меристемалардың ролі, екіжарнақтылар мен жалаңаш тұқымдылардың ерекшеліктері.
-
Өсімдіктердің химиялық қорғаныш механизмі: рафидтер
Өсімдіктердің химиялық қорғанысы: рафидтер – кальций оксалат кристалдары, 200-ден астам өсімдік түрінде кездеседі. Құрамы, түрі және пайда болу себептері туралы ақпарат.
-
Өсімдіктерде судың тамырдан жапыраққа тасымалдануы
Өсімдіктердегі транспирация ағыны: тамырдан жапыраққа судың тасымалы, осмос процесі, капиллярлық әрекет және су потенциалының айырмашылығы.
-
Өсімдіктердің жалпы жүйелік қарсылығы: Иммундық механизмдер мен салицил қышқылының ролі
Өсімдіктердегі жүйелік қабылданған кедергі (SAR) – патогенге ұшырағаннан кейін туындайтын иммунитет. Салицил қышқылының ролі, молекулалық механизмдері зерттелді.
-
Металл жинағыш өсімдіктер және олардың ерекшеліктері
Гипераккумуляторы – металлдарға төзімді өсімдіктер. Қоршаған ортадан ауыр металдарды сіңіріп, тіндерінде шоғырландырады. Геномдық ерекшеліктері зерттелді.
-
Өсімдіктердің жеме-жұмырдан қорғану жолдары
Өсімдіктердің желінуден қорғануы: қалай тіршілік етуге бейімделген? Химиялық заттар, өзгертілген сыртқы түрі – бәрі де өсімдіктерді сақтайды!
-
Өсімдіктер, саңырауқұлақтар және бактериялардағы гидростатикалық күш
Өсімдіктерде, саңырауқұлақтарда және бактериялардағы тургор қысымы – жасуша қабырғасына күш түсіретін гидростатикалық күш. Осмостық ағын нәтижесінде пайда болады.
-
Lateral root
-
Guard cell
-
Systemin
-
Parasitic plant