Кіріспе
"The Inner Light" – Джордж Харрисон жазған ағылшын рок-тобы The Beatles әні. Ол 1968 жылғы наурыз айында "Lady Madonna" әніне қосымша, альбомға енбеген сингл ретінде жарық көрді. Бұл Харрисонның Beatles тобының синглында шыққан тұңғыш композициясы болды және топтың трансценденталды медитацияны қабылдауын көрсетеді. Олар ән жазылған кезде Үндістанда Махариши Махеш Йогиден оқып, оның үйретулерін меңгерген еді. "Love You To" және "Within You Without You" әндерінен кейін, бұл Харрисонның Beatles дәуіріндегі үнді классикалық музыкасының ықпалын көрсететін және үнділік музыкалық стильде орындалған үш әнінің соңғысы болды. Әннің мәтіні – даостық «Дао Дэ Цзин» кітабының 47-тарауының аудармасы. Санскритті зерттеуші Хуан Маскароның ұсынысымен ол осы мәтінді музыкаға қосты. Харрисон «The Inner Light» әнінің инструменталдық бөлігін 1968 жылғы қаңтарда Бомбей қаласында «Wonderwall Music» саундтрек альбомының жазбалары кезінде жазды. Бұл Beatles тобының Еуропадан тыс жерде жазылған жалғыз студиялық жазбасы. Бұл жазбаға сарод, шехнай және пахавадж сияқты үнді аспаптарын енгізіп, топтың дыбысын жаңартты. Музыкалық орындаушылардың арасында Аашиш Хан, Хануман Джадев және Харипрасад Чаурасия бар. Харрисонның Лондон қаласында жазған негізгі вокалынан басқа, Beatles тобы әннің соңғы шумағында ғана қосымша вокалмен қатысты. Жарық көргеннен кейінгі он жылдық ішінде бұл ән топтың жазбалары арасында сирек кездесетін болды. Кейіннен ол «Rarities», «Past Masters, Volume Two» және «Mono Masters» сияқты жинақ альбомдарында жарияланды. «The Inner Light» – Beatles тобының ешбір ресми альбомына енбеген жалғыз әні. Бұл ән әуендік сапасымен және медитациялық тәжірибені бейнелеуімен бірнеше музыка сыншылары мен зерттеушілердің мақтауына ие болды. Джефф Линн мен Анушка Шанкар 2002 жылғы қарашада Джорджқа арналған концертте бұл әнді орындады, Харрисонның қайтыс болғаннан кейін бір жыл өткен соң. 1968 жылғы инструменталдық жазбаның басқа нұсқасы 2014 жылы қайта жаңартылған «Wonderwall Music» CD-сінде жарық көрді. Сценарист Морган Гендел 1992 жылы «Star Trek: The Next Generation» телесериалының бір эпизодын осы әнге құрмет ретінде атады. 2020 жылы Харрисонның «Material World Foundation» қоры «The Inner Light Challenge» акциясын жариялады. Бұл акция COVID-19 пандемиясына жауап ретінде «MusiCares COVID-19 Relief Fund», «Save the Children» және «Médecins Sans Frontières» ұйымдарына қаржы жинауға бағытталған.
Негізгі деректер мен ойлар
Джордж Харрисон өзінің "Мен, мен, менің" атты автобиографиясында "Ішкі жарық" атты шығармасын жазуға Кембридж университетінің санскрит ғалымы Хуан Маскароның шабыттандырғанын еске алады. Маскаро 1967 жылғы 4 қазанда The Frost бағдарламасында теледидарда өткен пікірталасқа қатысты, онда Харрисон мен Джон Леннон Transcendental Meditation-нің артықшылықтарын академиктер мен діни көшбасшылар алдында талқылады. 16 қарашада Харрисонға жазған хатында Маскаро Битлз тобы Үндістанға сапар шегетінге дейін олар тағы да кездесе алады деген үмітін білдірді. Маскаро өзінің "Өрт шамдары" атты кітабының көшірмесін қоса берді, онда Лао-цзының "Дао Дэ Цзин" шығармасынан да ұшырасады. Харрисонның "Сенсіз де сенің ішіңде" атты шығармасындағы рухани мазмұнына таңданысын білдірген Маскаро: "Музыкаңызға Дао сөздерінен бірнеше үзінді қосу қызықты болмас па, мысалы, "Лампалар" кітабының 48-беті, 66-жолы?" – деп сұрады. Харрисон Битлзден тыс алғашқы музыкалық жобасын – Джо Массоттың "Wonderwall" фильміне саундтрек жазу кезеңінде осы әнді жазды және Рави Шанкартан дәріс алып, үнді ситарын ойнауды үйрене берді. "Ішкі жарық" әнін жазғанда, ол Лао-цзы мәтініне минимал өзгерістер енгізіп, Маскаро қолданған атауын сақтап қалды. "Мен, мен, менің" кітабында Харрисон екінші шумақ үшін қажетті өзгерістер туралы былай дейді:
Бастапқы өлеңде: "Есігімнен шықпай-ақ, көктің жолдарын білемін". Ал қате түсініктіктерді болдырмау және әнді сәл ұзарту үшін, мен осы шумақты екінші рет қайталап, былай дедім: "Есіктен шықпай / Жердегі барлық нәрсені білесің / Терезеден қарамай / Көк жолдарын білесің" – осылайша, ол барлығын қамтиды. "Within You Without You" әнінен кейін "Ішкі жарық" Харрисонның шығыс рухани концепцияларына, әсіресе медитацияға деген қызығушылығын толыққанды бейнелейтін екінші шығарма болды, бұл қызығушылық Битлз тобының мүшелеріне және олардың тыңдаушылары мен әріптестеріне тарады. Әннің мәтіні медитацияны нағыз түсінікке жетудің құралы ретінде көрсетеді. Теолог Дейл Эллисон осы әнді тыныштыққа құрмет көрсетуге арналған "гимн" деп сипаттайды және оның "сыртқы әлем туралы білімді салыстырып, төмендетуге" тырысуы Харрисонның тұрақты көзқарасын көрсетеді дейді. Автор Джон Винн Харрисонның 1967 жылғы тамызда Нью-Йорк ди-джеі Мюррей Кауфманға берген сұхбатында "Ішкі жарық" әнінің мағынасын алдын ала айтқанын атап өтеді: "Неғұрлым көп білсең, соғұрлым ештеңе білмейтіндігіңді түсінесің". Харрисонның музыкалық мансабын зерттеген Иан Инглис "It's All Too Much" әнінде де осыған ұқсас идея бар екенін анықтады, онда Харрисон: "Неғұрлым көп білсем, соғұрлым аз білемін" деп ән салады.
In the original poem, the verse says "Without going out of my door, I can know the ways of heaven." And so to prevent any misinterpretations – and also to make the song a bit longer – I did repeat that as a second verse but made it: "Without going out of your door / You can know all things on earth / Without looking out of your window / You can know the ways of heaven" – so that it included everybody. After "Within You Without You", "The Inner Light" was the second composition to fully reflect Harrison's immersion in Eastern spiritual concepts, particularly meditation, an interest that had spread to his Beatles bandmates and to the group's audience and peers. The lyrics espouse meditation as a means to genuine understanding. Theologian Dale Allison describes the song as a "hymn" to quietism and comments that, in their attempt to "relativize and disparage knowledge of the external world", the words convey Harrison's enduring worldview. Author John Winn notes that Harrison had presaged the message of "The Inner Light" in an August 1967 interview, when he told New York DJ Murray Kaufman: "The more you learn, the more you know that you don't know anything at all." Writing in his study of Harrison's musical career, Ian Inglis similarly identifies a precedent in the song "It's All Too Much", where Harrison sings: "The more I learn, the less I know."
Композиция және музыкалық құрылым
"The Inner Light" Харрисонның үнді музыка жанрындағы үшінші әні болды және әртүрлі стильдер мен аспаптарды ұсынады. Композиция екі шумақпен бөлінген үш аспаптық бөлімнен тұрады. Автор Питер Лавецоли сипаттағандай, "көтеріңкі 4/4 ырғақпен" берілген аспаптық бөлімдердің шаттыққа толы көңіл-күйі, өлеңдердегі тыныш, медитативтік бөлімдерге қайшы келеді. Осы музыканы Винаяк Вора орындады. Wonderwall таңдамалары HMV-де жазылған сияқты, Харрисон музыканттарды басқарды, бірақ аспаптық тректе өзі орындалмады.
Лондон
Харрисон әнді Лондонда жаңа Beatles синглының жазулары кезінде аяқтады, оның мақсаты топ Ришикеште, Үндістанда Махаришимен болғанда олардың қатысуын қамтамасыз ету болды. Бомбейдегі жазба төрт тректік таспаға көшірілгеннен кейін, Харрисон 6 ақпанда EMI студиясында (қазіргі Abbey Road студиясы) "The Inner Light" әніне вокалдық бөлігін жазды. Өзінің осынша биік тембрде ән айту қабілетіне сенімсіз болғандықтан, Леннон мен Пол Маккартни оны қажетті орындауға итермеледі. Екі күннен кейін Маккартни мен Леннон әннің соңында "Do all without doing" сөздеріне қосымша вокалдар жазды. "The Inner Light" Харрисонның әріптестері, әсіресе Маккартни, тарапынан жоғары бағаланды және алдағы синглдің B-жағы ретінде таңдалды. Бұл Харрисонның Beatles синглында пайда болған тұңғыш шығармасы болды, сонымен қатар Еуропадан тыс жазылған жалғыз Beatles студиялық жазбасы еді. Эверетт Леннонның осы туындыға деген құрметі "Жулия" әнін кейіннен "өте параллель процесс" арқылы жасауынан көрінеді деп жазады – сол жағдайда, Кахлил Жибранның туындысын бейімдеу арқылы. Харрисон Бомбей сессиясында продюсер болғанымен, "The Inner Light" үшін тек Джордж Мартин ғана продюсерлік құқық алды.
Шығару
Ән 1968 жылдың 15 наурызында Ұлыбританияда "Lady Madonna" әнінің B-жағы ретінде, ал АҚШ-та үш күннен кейін жарық көрді. Melody Maker журналынан Chris Welch "Lady Madonna" әнінің хитке айналу мүмкіндігіне күмән келтірсе, Billboard журналы "The Inner Light" әнінің топтың бір уақыттағы "медитациялық уақытына" сай келетінін атап өтті. Cash Box журналының рецензенты былай деп жазды: "Трансценденталды медитация мектебінен алынған лирика және өте қызықты дуэттегі Шығыс оркестрлері, ['Lady Madonna' сияқты] сатылымдардың жоғары болуы мүмкін". Америкада ән Billboard Hot 100 тізімінде бір апта бойы 96-шы орынды иеленді. Австралияда ол "Lady Madonna" әнімен бірге, Go Set ұлттық тізімінде көшбасшы болғанда, қос A-жақ ретінде тізімге енді. Автор және сыншы Дэвид Квантиктің айтуынша, "Lady Madonna" әні Битлздің алдыңғы жылғы психоделикалық туындыларынан ерекшеленсе, "The Inner Light" әні топтың Ришикештегі ой-өрісін "нақты бейнелейді". Битлздің үнді музыкасы мен философиялық идеяларына шабыттанған канадалық кинорежиссер Пол Солтцман Махаришидің ашрамына қосылып, әнді алғаш рет сол жерде естігенін еске алады. Ол Харрисонның медитацияға қатысты көзқарасын терең әсерлі деп тапты, әсіресе Харрисон оған Битлз байлық пен атақ-даңққа толы болғанымен: "Бұл махаббат емес. Бұл денсаулық емес. Бұл ішкі тыныштық емес пе?" деді. 1968 жылы Битлздің Ришикешке сапары Батыс жастарының арасында үнді мәдениеті мен руханилығына қызығушылықтың артуына себеп болды, бірақ бұл топтың үнді музыкалық кезеңінің аяқталуын да білдірді. Сол жылдың маусымынан бастап Харрисон ситарды үйренуді тоқтатып, гитараны басты аспабы ретінде қайта қолға алды. Қыркүйектегі сұхбатында Харрисон рок-музыкаға деген қызығушылығының қайта оянғанын айтып, "The Inner Light" әнін "мен үшін ең қымбат нәрселердің бірі" деп сипаттады.
Сыни қабылдау
1977 жылы автор Николас Шаффнер "The Inner Light" Харрисонның үнді музыкасын Beatles жұмысына тікелей енгізгенінің «ең жақсы және соңғы» мысалы екенін айтты. Шаффнер оны «Within You Without You» әнімен бірге «әдемі, керемет мелодиялары бар» рага-рок әндері ретінде, ал егер олар оның әріптестерінің қатысуымен жасалғанда, Гаррисонның «ең үлкен жетістіктерінің» бірі болуы мүмкін екі туынды ретінде бағалады. AllMusic-тен Брюс Эдер осы әндерді «тиімді түрде жеке жазбалар болған екі әдемі ән» деп сипаттады. Иан Макдональд әннің «зерттелген әдемілігі мен экзотикалық тәттілігін» Incredible String Band тобының жазбаларымен салыстырып, «'The Inner Light' – жанды да, тартымды, авторының ең әдемі туындыларының бірі» деген қорытынды жасады. 2003 жылы Mojo журналына жазған Джон Харрис оны Харрисонның «Beatles репертуарына үнді музыкасын ең сүйкімді қосылған әні» деп атады. Иан Инглис пікірінше: «Әнді ерекшелендіретін нәрсе – бөлек музыкалық және лирикалық дәстүрлердің (осы жағдайда үнді аспаптары, қытай философиясы және батыс халық музыкасы) ерекше үйлесімі. Харрисонның әдеттегіден жылырақ дауысы нәзік, көздің жауын алатын мелодиямен үйлесіп, медитацияның күшіне қарапайым куәлік етеді». Әннің ықпалына қатысты Инглис Харрисонның Шығыс руханилығына деген құштарлығын «популярлы музыканың жетілуінің маңызды және күрделі дамуы» деп таниды, бұл рок тыңдаушыларын Пит Тауншенд, Карлос Сантана, Джон Маклафлин, Кэт Стивенс және Боб Диланның кейінгі діни жарияламаларына дайындаған мәлімдеме. Something Else! музыкалық сайтынан Ник Деризо «The Inner Light» әнін композиторының «рага мен рок әуендерінің ең сәтті үйлесімі» деп санайды және Харрисонның сарод, шехнай және пахавадж сияқты аспаптарды енгізуі арқылы 1980-ші жылдардағы әлемдік музыка жанрының дамуындағы маңызды жазбаға айналдырды. Ән 1971 жылы шыққан испандық жинақ альбомы Por Siempre Beatles-та пайда болғанмен, ол 1978 жылы The Beatles Collection жинағындағы диск ретінде шыққан Rarities альбомына енгізілгенге дейін Ұлыбританияда немесе Америкада қолжетімді болған жоқ. 1980 жылы АҚШ-та шыққан Rarities жинағында да «The Inner Light» әні моно түрінде ұсынылды. Стерео-микс алғаш рет 1981 жылдың желтоқсанында Ұлыбританияда шыққан The Beatles EP Collection жинағына енген The Beatles атты бонус EP-дегі алғашқы трек ретінде жарық көрді. Ән 1988 жылы CD форматында, стерео түрінде Past Masters, Volume Two жинағында жарияланды. Моно-микс кейіннен Beatles Mono Masters жинағына қосылды. Beatles-тың 2006 жылы Cirque du Soleil сахналық шоуы үшін жасалған Love ремикс альбомында ән «Here Comes the Sun» әнінің соңына жалғастырылды. Бұл микс Харрисонның «Within You, Without You» әнінен алынған табла бөлігімен «Here Comes the Sun» әнін орындауымен басталып, «The Inner Light» әнінен алынған үнді аспаптарымен аяқталады. 2014 жылы әннің альтернативті инструменталды нұсқасы Харрисонның Wonderwall Music қайта жазылған CD-сінде бонус трек ретінде жарық көрді. Жазба Харрисонның Бомбей музыканттарына нұсқау беруімен басталатын қысқа студиялық әңгімемен ашылады.
Қаптама нұсқалары мен танымал мәдениет
1967 жылы "Within You Without You" әнін орындағаннан кейін, Soulful Strings келесі жылы "The Inner Light" әнін Another Exposure альбомына қосты. Кейін, 1970-жылдары әннің атауы алғашқы халықаралық Beatles жанкүйерлер журналының біріне берілді.
Джордж үшін концерт
Джефф Линн, The Beatles тарағаннан кейін Харрисонмен жиі жұмыс істеген, 2002 жылғы 29 қарашада Лондонның Корольдік Альберт залында өткен Джорджқа арналған концертте "The Inner Light" әнін орындады. Бұл концерт Харрисонның қайтысынан бір жыл өткен соң өтті. Саймон Ленг бұл орындауды "тамаша әсем дуэт" деп сипаттады, онда Линн Анушка Шанкармен бірге өнер көрсетті, ол ситарда бастапқы сарод бөлігін орындады. Линн мен Шанкарға Харрисонның ұлы Дани (сахнадағы аспаптарда және қосымша вокалмен) және үнді музыканттарынан құралған ансамбль қосылды, олардың ішінде дхолак ойнаған Таной Бос, шеннай ойнаған Раджендра Прасанна және флейта ойнаған Сунил Гупта болды. Ән концерттің басындағы үнді музыкасы бөлігінің ортасында орындалды, бұл бөлім Шанкар орындады және оның әкесі Рави Шанкар жазған, ол Харрисонның өмірінің соңына дейін досы және ұстазы болды. Инглис Джорджқа арналған концерттегі осы контексте: "['Ішкі жарық'] оны қоршаған үнді халықтық және классикалық шығармалардың арасында жаттықсыз көрінбейді" деп атап өтеді. The Guardian газеті үшін Concert for George фильмін шолуда, Джеймс Гриффитс Линннің әнді оқылуын "әсіресе керемет нұсқа" деп бағалады.
"Жұлдыздар жолы: Келесі ұрпақ" эпизоды
1992 жылғы маусымда американдық телесериал "Жұлдыздар жолы: Келесі буын" "Ішкі жарық" атты эпизодын көрсетті. Эпизодтың сюжеті шоудың басты кейіпкері капитан Жан-Люк Пикардтың белгісіз планетада арман тәрізді күйде уақытша өмір сүруіне негізделген, осы кезеңде шындықта бірнеше минуттың ішінде ондаған жылдар өтеді. The Beatles тобының жанкүйері, сценарист Морган Гендел эпизодты Харрисонның әнінің атымен атады. "Жұлдыздар жолы" блогының Soul of Star Trek сайтына электрондық хат арқылы жіберген хабарламасында шоудың тағы бір сценаристі Ник Саган әннің мәтіні "іс жүзінде ешқайда шықпай көптеген нәрсені бастан өткеру мүмкіндігін білдіреді – және осылай Пикардқа да болады" деген пікірді білдірді. Сол сайттағы келесі жазбасында Гендел бұл ұқсастықты растап, The Beatles әні "шоудың тақырыбын жақсы бейнелейді: Пикард өмірінің барлық естеліктерін басынан өткізеді" деді. 2013 жылы Star Trek ресми веб-сайтында эпизодты талқылағанда Гендел: "Егер Google-да 'Inner Light + song' деп іздесеңіз, The Beatles әні мен оған TNG арнаған құрметімді бірден көресіз, бұл менің осы эпизодтың авторы болғаным үшін алған ең бағалы сыйым болуы мүмкін" деп қорытындылады.
Ішкі жарық сынағы 2020
2020 жылы Харрисонның Материалдық әлем қоры «Ішкі жарық» шақыруын жариялады, бұл COVID-19 пандемиясына жауап ретінде MusiCares COVID-19 жеңілдету қоры, Save the Children және Médecins Sans Frontières ұйымдарына қаражат жинауға бағытталған бастама. Қор әлеуметтік желілерде бөлісетін әрбір «Ішкі жарық» сәті үшін – әннің бір бөлігі немесе бір жолы болсын – 100 000 долларға дейін қайырымдылық жасауға уәде берді.