Кіріспе
сүтқоректілер түрлері Сары мойынтықты тышқан (Apodemus flavicollis), сондай-ақ сары мойынтықты дала тышқаны, сары мойынтықты ағаш тышқаны және Оңтүстік Қытай дала тышқаны деп аталады, ол ұзақ уақыт бойы шатастырған ағаш тышқанымен тығыз байланысты. Ол тек 1894 жылы жеке түр ретінде танылды. Ол мойындағы сары түкті жолағынан, құлақтарынан және әдеттегіден сәл үлкенірек болуынан ерекшеленеді. Ұзындығы 100 мм-ге жететін бұл құс ағаштарға көтеріліп, кейде үйде қыстайды. Ол көбінесе оңтүстік Еуропаның таулы аймақтарында кездеседі, бірақ солтүстікке Скандинавия мен Британияның кейбір бөліктеріне дейін таралады. Ол құйрықпен жұғатын энцефалит ауруының адамдарға таралуына ықпал етеді және бүйрек синдромымен бірге геморрагиялық қызбаның пайда болуына себепші хантавирус - Добрава вирусының резервуар түрі болып табылады.
The yellow necked mouse (Apodemus flavicollis), also called yellow necked field mouse, yellow necked wood mouse, and South China field mouse, is closely related to the wood mouse, with which it was long confused. It was only recognised as a separate species in 1894. It differs in its band of yellow fur around the neck and in having slightly larger ears and usually being slightly larger overall. Around 100 mm in length, it can climb trees and sometimes overwinters in houses. It is found mostly in mountainous areas of southern Europe, but extends north into parts of Scandinavia and Britain. It facilitates the spread of tick borne encephalitis to humans and is a reservoir species for the Dobrava virus, a hantavirus that is responsible for causing haemorrhagic fever with renal syndrome.
Таксономия
Аподемус понтикус - бұл, мүмкін, Аподемус флавиколлис деген сөздің синонимі. Біріншісі бұрынғы Кеңес Одағында кездеседі, ал екеуінің арасындағы шекара Ресей мен Батыс Еуропа арасындағы саяси шекара болып табылады. Көптеген жылдар бойы саяси шиеленістердің салдарынан екі түрді тікелей салыстыру мүмкін болмады, бірақ қазір олар шын мәнінде бір түр екені қабылданды.
Сипаттама
Сары мойынды тышқан орман тышқанына өте ұқсас, бірақ аздап ұзын құйрығы мен үлкен құлақтары және мойын аймағында сары түстің толық жолағы бар. Ересектің басы мен денесінің ұзындығы, құйрығы шамамен бірдей, ал салмағы әр түрлі. Төменгі бөліктері ақ түсті, екі түстің арасында айқын шекара сызығы бар. Бұл тышқан өзінің жалпы атауын алдыңғы аяғының арасындағы көк түстес түкті теріден алады, бірақ бұл жиі байқалмайды. Жас балапандардың жоғарғы жағы ересектерге қарағанда сұрғылт қоңыр түстес.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Сары мойынды тышқан Еуропа мен Батыс Азияда таралған. Оның аумағына Солтүстік Скандинавия, Оңтүстік Испания және Батыс Франциядан басқа Батыс Еуропаның таулы аймақтары кіреді. Бұл тышқан Ұлыбританияда кездеседі, бірақ Ирландияда жоқ, сонымен қатар Жерорта теңізіндегі бірқатар аралдарда жоқ. Азияда оның таралу аймағы шығысқа қарай Урал тауларына дейін созылады, сондай-ақ Түркияда, Арменияда, Иранда, Сирияда, Ливанда және Израильде кездеседі. Бұл көбінесе орманды түр, көбінесе орман шетіне жақын тұрады, бірақ таулы аймақтарда орманның кез-келген бөлігін алады. Ол әдетте пісіп-жетілген жапырақты орманды жерлерде, сондай-ақ бұталы жерлерде, шұңқырларда, жеміс бақшаларында және плантацияларда кездеседі. Ол үлкен, жаңғақ өсіретін, мысалы, емен мен қарақұмық ағаштары өсетін жерлерді жақсы көреді. Ол өте жақсы таушайып, ағаш пен бұталарда шапшаң жүреді. Ол жыраларда, ағаш түбіндегі орларда, ағаш діңіндегі тесіктерде, қуыс бүршіктерде және құстардың ұя салатын қораптарында тұрады, кейде ғимараттарға кіреді. Бұрынғы қоқыс ордалары көп кіреберіспен және күрделі орналасумен кең таралған. Ол қойма камераларында бұталар мен бұталардың масттары сияқты азық-түлік қорын көптеп жасайды және құрғақ өсімдік материалдарын осы мақсатта әкеліп, ұя салу үшін басқа камераларды пайдаланады. Көбінесе ордың сыртында топырақ үйінділері болады. Сондай-ақ, ол ағаштан алыс жерлерде азық-түлік қоймаларын жасайды. Жазда бук ағашының астында көлеңке өте тығыз болады және сары мойынтықты тышқанның жасырын жерлерінде жасырылған бук жаңғақтары кейін жемей, кейін шырылдап, ата-ана ағашының таралуына көмектеседі. Сары мойынды тышқан түнгі тіршілік етеді. Ол жерде және ағаш шатырларында белсенді және жарты гектардан аз мекендейтін аймағы бар. Жаңғақтардан басқа, ол түйіршіктер, сабақтар, жемістер, көшеттер және кейде кішкентай омыртқасыз жануарлармен қоректенеді. Ұрық кез келген уақытта ақпан мен қазан аралығында ұрықтайды, ал ұрық аз уақыт аралығында жүкті болады. Жүктілік мерзімі шамамен жиырма алты күнді құрайды және аналық мал бұрынғы ұрпақты тамақтандыру кезінде қайтадан қоян-қолтық шаша алады. Жас шаландар құрғақ өсімдік материалымен қапталған ұя камерасында туады және екіден он бірге дейін (әдетте бес) басқа жынысты жасөспірімдерден тұрады. Жас құстың көздері екі аптадан кейін ашылады, ал сары жағалары сұр дақтар ретінде көрінеді. Олар 18 күндік жастан кейін емделеді. Егер олар жылдың басында туса, онда олар сол жылы көбейе бастайды, бірақ кеш туған жас келесі көктемде жыныстық жағынан жетіледі. Сонымен қатар сары мойынды тышқан мен жолақты дала тышқаны (Apodemus agrarius) адамдарда бүйрек синдромымен ауыр қан кету қызуының түрін тудыратын Добрава вирусының табиғи резервуары болып табылатыны анықталды.
Мәртебе
Сары мойынды тышқанның кең таралған аймағы бар және ол аймақта қолайлы мекенде таралған. Шығыс Еуропада гектарына 100 - ге дейін жануардың тұқымдастығы тіркелді. Бұл түрдің популяциясы тұрақты, оған ешқандай қауіп төніп тұрған жоқ, сондықтан IUCN оны "Қорықтығы аз" деп санап, Қауіпке ұшыраған түрлердің Қызыл тізіміне енгізді.