Кіріспе

Ұзын мұрынды каенолестид (Rhyncholestes raphanurus), сонымен қатар Чилидің ұзын мұрынды опоссумы немесе ұзын мұрынды ешқарасу деп те аталады, Аргентинаның және Чилидің оңтүстік бөлігінің қоңыржай ормандарында кездесетін ешқарасулардың бір түрі. Оны алғаш рет 1924 жылы американдық зоолог Уилфред Хадсон Осгуд сипаттаған. Ұзын мұрынды каенолестид морфологиялық жағынан Caenolestes түріне ұқсас. Оның ұзын, сүйір мұрны, кішкентай көздері мен құлақтары, және жіңішке аяқ-қолдарының әрқайсысының бір саусағында бір тырнағы бар. Оның мінез-құлқы туралы көп мәлімет жоқ; ол құрлықта (жерде) өмір сүретін, түнгі (көбінесе түнде белсенді) және барлық жейтін жануар болып көрінеді. Ол салқын, ылғалды жерлерді ұнатады және таралған аймағы шағын. IUCN оны құрылына жақын түр деп санайды.

Таксономия және этимология

Ұзын мұрынды каенолестид – өзінің туысының жалғыз өкілі және Caenolestidae тұқымдастығына жатады. Оны алғаш рет 1924 жылы американдық зоолог Уилфред Хадсон Осгуд сипаттаған. Екі түршесі белгілі: R. r. continentalis Bublitz, 1987: Аргентина мен Чилиде кездеседі (типтік локалитеті: Cerro la Picada). R. r. raphanurus Osgood, 1924: Чилоэ аралының оңтүстігінде (Чили жағалауында) кездеседі. 2013 жылы морфологиялық және митохондриялық ДНК-ға негізделген филогенетикалық зерттеу көрсеткендей, инка каенолестиді (Lestoros inca) және ұзын мұрынды каенолестид Caenolestes-ке жақын туыс болып табылады. Төмендегі кладограмма осы зерттеуге негізделген. Каенолестидтердің қазба қалдықтары эоценнің ерте кезеңіне (шамамен 55 миллион жыл бұрын) дейін соққан. Туыс атауы грек тіліндегі rhynchos ("мұрын") және lestes ("тоналған", "қарақшы") сөздерінен шыққан. Ал түрше атауы грекше raphanos ("шалғам") сөзінен алынған, бұл каенолестидтің жуан құйрығына сілтеме жасайды. Бұл каенолестидтің испан тіліндегі атауы, comadrejita trompuda, comadreja ("тышқан") және trompa ("мұрын") сөздерінің бірігісінен тұрады. Бұл құсбауырдың басқа да атаулары – Чили құсбауыры немесе Чили каенолестиді. Бұл құсбауырда бауыздық қалтасы жоқ (жас ұрпақтар емшекке жабысады) және басқа каенолестидтерге тән төрт емес, жеті емшегі бар. Кеміргіштерге ұқсас кескіш тістер омыртқалы жануарларды аулауға және жарықтарда жәндіктерді іздеуге көмектеседі.

Экология және мінез-құлық

Ұзын мұрынды кеенолестидтің мінез-құлқы туралы аз мәлімет бар. Ол құрлықта тіршілік ететін және түнгі уақытта белсенді болатын жануар болып көрінеді. Бәсекелес жемшіл, ол жәндіктер мен ұсақ омыртқасыздардың, сондай-ақ өсімдіктер мен саңырауқұлақтардың қоршауын жейді. Кеенолестидтің қуыстарда және құлаған ағаштарда тіршілік ететіні байқалады;

Тарату және мәртебесі

Ұзын мұрынды каенолестид Аргентина мен Чилидің оңтүстік бөлігіндегі қоңыржай ормандарда және теңіз деңгейінен жоғарырақ биіктікте (Чилидегі Осорно провинциясында) кездеседі. Ол салқын, ылғалды жерлерді ұнатады. Бұл өгіз егесі сонымен қатар каенолестидтердің таралуының оңтүстік шегін көрсетеді. 2023 жылы бұл түр Вальдивиялық жағалау қорығы мен Алере Костеро ұлттық паркінің ішіндегі 17 жерден анықталды. Жергілікті жерлерде көптеп кездеседі, бірақ орманды жою оның өмір сүруіне қауіп төндіреді. 1990 жылдан бері орманды жою және адамдардың қоныстануы салдарынан оның саны шамамен 20%-ға төмендеді. IUCN ұзын мұрынды каенолестидті құлпытасқа жақын түр деп жіктеді.