Кіріспе

Дихиль (دخيل) – Джибутидің батыс Дихиль аймағындағы қала. Аббе көлінің шығысында жатыр, Джибути қаласынан оңтүстік-батысқа қарай және Эфиопия шекарасынан солтүстікке қарай орналасқан. Дихиль аймағының әкімшілік орталығы болып табылады және Афар мен Сомали этностық топтарының мекені. Қала бау-бақшалар мен жеміс ағаштарын өркендетуде.

Тарихқа дейінгі дәуір

1986 жылы зерттеу жұмыстарын Р. Жосуме және ISERST зерттеушілері жүргізді. Осы күнге дейін табылған ең көне гравюралар (оюлар) б.з.д. төртінші немесе үшінші мыңжылдыққа жатады. Ең белгілісі – Дихиль қаласының жанындағы Хандога орны. Онда дөңгелек пішіндес құрғақ тас қаланған үйлердің қиратылысынан әртүрлі заттар табылды. Олардың ішінде, оттыққа немесе су сақтауға арналған құмыраларға ұқсас керамикалық сынықтар, бірнеше кескіштер мен микролиттер, пышақтар, бұрғылар, базальт, риолит немесе обсидианнан жасалған ойықтар бар. Сондай-ақ, қызғылт түсті коралл, үш шыны бұйым және т.б. табылған. Металл заттардың іздеріне кездеспеді.

Француз Сомали елі

Ауыл бастапқыда Харру құдығының маңында, вадидің жанында саздан және тастан тұрғызылған үйлермен салынған. Дихильді Афар және Иса тайпалары негіздеген. Француз Сомалилендінің құрылуынан кейін ауылдың дамуы жалғасты. Көптеген тұрғындар мал шаруашылығы және сауда арқылы күнкөріс істеді, ал ауыз су үшін құдықтан пайдаланды. 1927 жылдың желтоқсанында француз отаршылдық билігі француз Сомалисінің шекарасын қорғау үшін қорғаныс бекетін салуға дайындық жасау мақсатында аймақты барлауға әскери жасақ жіберді. 1914 жылы аумақтың алғашқы әкімшілік бөлінісі Джибути қаласынан өзге екі аймақты анықтады: "Данкали" және "Исса" округтері. 1920 жылдардың соңында аумақты басып алу кезінде "Таджура" және "Гобад Дихиль" округтері құрылды. 1930 жылы Дихиль округі деп аталған жаңа әкімшілік округтің орталығы болды. 1934 жылдың мамырында Уилфред Тезигер Дихильге келгенде, француз отаршылдық билігінің жақында салған "өте мықты бекінісіне" таң қалды. "Қабырғалары жиырма фут биіктікте, ойықтары бар, үстіне сынған шыны және тікенді сымдар орнатылған. Екі үлкен бақылау мұнарасы бар". Ол сол жердегі гарнизонның оның жалғыз экономикалық тірегі болғанына сенді, себебі "осы орынның нақты құны болғанда, жергілікті тұрғындар бұрын пайдаланған болар еді". 1935 жылдың 17 қаңтарында, колониялық әкімшілік студенті Альберт Бернард, Ассаямара тобы лагерьтерді тонап, Эфиопияға қайтып кеткенін білді. Ол оларды тоқтату үшін он бес-он жеті сарбазбен бірге жолға шықты. 18-і күні таңертең, Аббе көлінің оңтүстігіндегі Модату маңында ол топқа шабуыл жасады, бірақ оның әскерлері жақсы жабдықталған болса да, саны көп болғандықтан жеңіліске ұшырады. Альберт Бернард қаза тауып, оның және басқа әскерлердің көпшілігінің тамағы кесілді, екі сарбаз ғана құтылды. 1933 жылы әуежай салынды, ал үш жылдан кейін, 1936 жылы Әли Сабидің жолы Джибутиге дейін созылды. 1940 жылдары ауылда бастауыш мектеп ашылды, сондай-ақ бірнеше дүкендер болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Италия 1940 жылдың 10 маусымында Франция мен Ұлыбританияға соғыс жариялады. Италиялықтар 18 маусымнан бастап шабуылға көшті. Гаррар губернаторлығынан генерал Гульельмо Наси бастаған әскерлер француз Сомалилендіне шабуыл жасады. 10 шілдеде үкімет француз Сомалиіндегі қару тоқтату келісімі әлі күшіне енбегенін білгенде, Вишидегі әріптестік үкіметінің президенті Филипп Петан жағдайды түзету үшін генерал Гейтан Жерменді өзінің жеке өкілі ретінде жіберді. Италияның Шығыс Африкасында қару тоқтату келісімін жергілікті деңгейде жүзеге асыру бойынша келіссөздер 8 тамызда аяқталды. Шығыс Африкадағы бас қолбасшы Уильям Плат француз Сомалилендінің капитуляциясы бойынша келіссөздерді "Пентагон" деп атады, себебі бес тарап қатысты: өзі, Виши губернаторы, еркін француз, Аддис-Абебадағы британдық министр және АҚШ өкілі. Кристиан Раймонд Дюпон капитуляциялады, ал полковник Рейналдың әскерлері 1942 жылдың 26 желтоқсанында француз Сомалиленді азат етіп, оның аумағына қайта кірді. Ресми тапсыру 28 желтоқсанда сағат 22:00-де өтті. Еркін француз билігі астында тағайындалған алғашқы губернатор Андре Байярдел болды. Француз Сомалилендінің жергілікті батальоны 1944 жылы Парижді азат етуге қатысты. 1970 жылдары Сомали жағалауын азат ету фронты (FLCS) аймақты патруілдеген француз қызметкерлеріне шабуыл жасады.

Джибути

1977 жылы 8 мамырда Француз Афар және Исса аймағында үшінші тәуелсіздік референдумы өтті. Алдыңғы референдумдар 1958 және 1967 жылдары өткізіліп, тәуелсіздікті қабылдамаған болатын. Осы референдум Франциядан тәуелсіздікті қолдады. Сайлаушылардың 98,8 пайызы Франциядан бөлінуді қолдап, Джибутидің тәуелсіздігін ресми түрде жариялады. 1977-1978 жылдардағы Огаден соғысы аяқталғаннан кейін Дихил және Әли Сабие Эфиопиядан қашқан 8000 Иссаның үштен екі бөлігін қабылдады. 1979 жылы тәуелсіз Джибутидің алғашқы президенті Хасан Гулед Аптидон Дихилде «Халықтық прогресс митингі» партиясын құрды, ол Джибути саясатында үстемдік танытып келеді. Қазіргі президент Исмаил Омар Гелле басқарып отыр, ал партия «Бірлік және демократияны қалпына келтіру фронты» (FRUD) және басқа да партиялармен коалициялық үкімет құрып отыр.

Шолу

Дихиль RN 1 ұлттық тас жолы арқылы басқа да аймақтармен байланысты. Джибути қаласынан Дихильге қоғамдық автобустар қатынайды. Дихильге бару үш сағатты алады. Джибути қаласынан Дихильге таксимен саяхаттау құны 750 Джибути франкі шамасында болуы мүмкін. Жақсы климаты мен Аббе көліне баратын жол бойында орналасқандығының арқасында Дихиль Джибутиде жазғы туризм орталығы болып табылады. Дихиль Эфиопия шекарасына 12 шақырым, ал Джибути қаласынан шамамен 100 шақырым қашықтықта жатыр. Бұл Оңтүстік-Батыс аймағының халқы шоғырланған орталығы, 54 000-ға жуық тұрғыны бар шекаралық қала.

Демография

2009 жылға сәйкес, Дихильдің халқы 24 886 адамға бағаланған. Қала тұрғындары негізінен афроазиялық тілдерінде сөйлейтін түрлі этностық топтарға жатады, бірақ афар және исса сомалилері басым.

Көлік

Дихиль ішкі аймақ болғандықтан, көліктік жүйесі көбінесе автомобиль жолдарына негізделген. Әуе тасымалы үшін қала Дихиль әуежайымен қамтамасыз етілген.

Экономика

Дихиль – Джибутидің маңызды ауыл шаруашылығы аймақтарының бірі, жергілікті экономика көбінесе егіншілікке байланысты. Қала Джибути қаласы мен Эфиопия арасындағы тауар айналымы үшін коммерциялық транзит орталығы болып табылады. Қалаға жылдар бойы 6000-нан астам турист келген. Эфиопиялық жүк көліктері мен саудагерлер осы қаладан үнемі өтеді.

Климат

Дихил Окарре тауларындағы үстін тіктеп тұрған жартастың үстінде орналасқан. Дихилдің климаты ыстық және құрғақ (Кёппен: BWh), ұзақ, ыстық және құрғақ жаздары мен жұмсақ қыстары бар. Дегенмен, қаланың биіктігі мен құрлықтың ішінде орналасуының арқасында ылғалдылығы өте төмен, ал температура түнде әдетте 28°C (82°F) дейін төмендейді, бұл жазда жағажай қалаларымен салыстырғанда оны әлдеқайда жағымды етеді. Жаңбырлы маусым шілдеден қазанға дейін жалғасады. Қарашадан ақпанға дейін қалада жұмсақ қыс мезгілі болады. Маусымнан қазанға дейін ауа қызады, бірақ түндері салқын болады. Бұл биіктік елді мекенге және оның төңірегіне Джибути қаласының жағалау аймағына қарағанда жұмсақ климат сыйлайды, онда әдетте ауа райы ыстық болады.