Кіріспе
Жюль Жозеф Пол Мария Ван Нуффель (Гемиксем, 21 наурыз 1883 – Вильрайк, 25 маусым 1953) – бельгиялық дін қызметкері, композитор, хор жетекшісі, музыка педагогы, музыкатанушы және діни музыка саласындағы белгілі сарапшы.
Білім
Ван Наффель 1883 жылғы 21 наурызда музыкалық отбасында дүниеге келді. Алғашқы музыка сабақтарын (фортепиано және ән салу) анасынан алды. Ол жоғары мектепте фортепиано мен скрипканы оқыды, онда оның музыкалық дарызы тез байқалды: 1898–1899 жылдары ол мектеп органшысы болды. Жоғары мектепті бітіргеннен кейін Ван Наффель Мехелендегі Ұлы семинарияда дін қызметкері болуға оқыды, онда ол фортепиано, скрипка, орган, гармония және контрапункт сабақтарын да алды. Ол 1907 жылғы 25 мамырда кардинал Мерсьеден дін қызметкері болып киеленді. Киеленгеннен кейін көп ұзамай ол Мехелендегі епископтық жоғары мектепте музыка мұғалімі болып тағайындалды, бұл лауазымды он жыл бойы атқарды. Осы кезеңде епископтық діни музыка мектебінің (кейін Леммен институты) директоры Эдгар Тинель оның мектепте оқуын қалады. Бірақ Ван Наффельдің ресми музыкалық курстардан өткен жалғыз ғана кезеңі үш айдан кейін мұғалім мен оқушы арасындағы пікір келіспеушілікке байланысты аяқталды. Шын мәнінде, Ван Наффель өзін-өзі оқытты, ұлы композиторлардың ноталарын оқып. Бах, Бетховен, Вебер, Вагнер, Григ және Дебюсси оның зерттеген сүйікті композиторлары болды; кейінірек карьерасында ол Пол Хиндемит және Артур Хонеггер сияқты заманауи композиторларды да зерттеді, олар оның шығармаларына әсер етті.
Сент-Румбольд хорының негізін қалаушы және хормейстері
Мехелен епископтық орта мектебінде музыка мұғалімі болғандықтан, ол мектептің хормейстері болды. Ол 1907-1917 жылдар аралығында жүзден астам шығарма жазды, соның ішінде "Super flumina Babylonis" шығармасы да бар. Оның мектеп хорымен 26 шілдеде 1916 жылы Санкт-Румбольд соборында жасаған екінші орындалуы, собор хорын қайта құру туралы сұранысқа әкелді. Ол 1949 жылдың қазан айына дейін Сент-Румбольд хорын басқарды, содан кейін денсаулығына байланысты отставкаға кетті. Әрине, Санкт-Румбольд хоры негізінен собордағы діни қызметтерде өнер көрсетті. Ван Нюффель өзінің жұмысының "нормасы және кодексі" деп есептейтін Папа Пий X-тің "Tra le sollecitudini" еңбегінен кейін, хор көптеген Грегориан әндерін және қасиетті полифониялық шығармаларын орындады. Бірақ ол бельгиялық және халықаралық заманауи композиторлардың туындыларын да қойды. Meulemans (1946:99–101) екі ондаған композиторлардың "сансыз мотеттерін", сондай-ақ одан да ұзақ тізімдегі мессаларын келтіреді. Бастапқыда Сент-Румбольд хорының абыройы жергілікті болды, бірақ кардинал Мерсьенің дін қызметіне тағайындалуының алтын мерейтойына арналған Ван Нюффельдің өзінің "Statuit ei Dominus" шығармасын орындауы, оның ұлттық деңгейде танылуына ықпал етті. Ол басқа бельгиялық собор хорлары үшін үлгі болды. Бұл хор патша сарайындағы діни рәсімдерге шақырылған алғашқы хор болды. Оның Санкт-Румбольд соборындағы салтанатты мессалардағы өнерлері ұлттық радио арқылы жиі таратылды. Халықаралық шақырулар да келіп түсті, нәтижесінде 1934 жылы Италияға гастрольдік сапар жасалды, онда олар Папа Пий XI үшін ән шырқады. Ван Нюффельдің жетекшілігімен бұл хор Бельгиядағы ең жақсы хорлардың біріне жатты және оның абыройы зор болды. Оның 30 жылдық мерейтойына Елизавета патшайым, көптеген саясаткерлер, дін қызметкерлері мен ғалымдар, сондай-ақ суретшілер мен композиторлар қатысты. Ван Нюффельдің жұмысында собордың органшысы, әйгілі Флор Питерс оған зор көмек көрсетті. Ван Нюффель хормейстер болған кезеңде Сент-Румбольд хорының мүшелері кәсіпқой емес, әуесқойлар болды. Ван Нюффель өзі Сент-Румбольд хорын "менің ең ұлы туындым" деп атады.
Композитор
Ван Нуффельдің ерте туындыларында оған Сесилия қозғалысының ықпалы болды. Бірақ ол көп ұзамай өзінің ерекше стилін қалыптастырды. Оның ерекшелігі – мелодиялық дарыны, ол көбінесе григориандық модальдық негізде құрылған. Оның кеш романтикалық гармониясы – бұл ежелгі шіркеулік әуендер мен импрессионизмнің өте жеке үйлесімі, кейде сол заман үшін өте еркін және жаңашыл. Оның музыкасы терең діни сезіммен толы, көбінесе қуанышпен шаттандырады. Ван Нуффельдің барлық туындылары вокалдық жанрда жазылған. Оның көптеген шығармалары собордағы қасиетті қызмет кезінде, өзі құрған Санкт-Румбольд хорымен орындалу үшін жаратылған, және олар әлі де үлкен шіркеуде үлкен хормен орындалғанда ең жақсы дыбыстайды. Ол нотаға түсірген қасиетті мәтіндердің барлығы латын тілінде болды; ал голланд тіліндегі мәтіндері де көбінесе діни мазмұнға ие болды. Ұлттық деңгейде танымал композитор Ван Нуффель өз Отанынан тыс жерлерде көпшілікке белгілі емес, бірақ оның туындылары кейде шетелде орындалады. Шетелде кең танылған және оның маңызды жетістіктерінің бірі – Nova Organi Harmonia ad Graduale juxta Editionem Vaticanam, яғни бүкіл литургиялық жылдың григориан әндеріне қосымша әуендер жинағы. Бұл ауқымды жоба (сегіз томдық) Ван Нуффельдің бастамасымен жүзеге асырылды және оны өзі, Флор Питерс, Жюль Виверман, Марин де Йонг, Стаф Нис, Анри Дюрье және Эдгард де Лает жазды. Nova Organi Harmonia Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көптеген рет қайта басылды және қазір (2023) толығымен интернетте қолжетімді, ал алтыншы томнан басқа (Бельгияның жергілікті қасиетті қызметіне арналған), сонымен қатар жақында жаңадан басылған нұсқасы да бар; толық ақпарат алу үшін сыртқы сілтемеге өтіңіз.