Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Тынық түн" әнімен танымал австриялық композитор (1787–1863)
Austrian composer known for 'Silent Night' (1787 1863)
Франц Ксавер Грубер (25 қараша 1787 – 7 маусым 1863) – австриялық бастауыш мектеп мұғалімі, шіркеу органшысы және Арнсдорф ауылындағы композитор. Ол "Stille Nacht" ("Тынық түн") әніне музыка жазғанымен әйгілі.
Franz Xaver Gruber (25 November 1787 – 7 June 1863) was an Austrian primary school teacher, church organist and composer in the village of Arnsdorf, who is best known for composing the music to "Stille Nacht" ("Silent Night").
Өмір
Грубер 1787 жылғы 25 қарашада Жоғарғы Австрияның Хохбург Ах ауылында зығыр тоқымашылары Йозеф пен Мария Грубердің ұлы болып дүниеге келді. Оның крещение куәлігінде аты "Конрад Ксавьер" деп тіркелген, бірақ кейін "Франц Ксавьер" деп өзгертілді. Хохбург мектебінің мұғалімі Андреас Петерлехнер оған музыка сабақтарын берді. Грубер 18 жасқа дейін тоқымашы болып жұмыс істеді, содан кейін мұғалім болу үшін оқыды. Ол музыка білімін Бургаузен шіркеуінің органшысы Георг Хартдоблерден алды. 1807 жылы Грубер Арнсдорф қаласында мектеп мұғалімі болды. Ол сонымен қатар шіркеудің қараушысы және органшы қызметін атқарды. 1808 жылы ол жесір Мария Элизабет Фишингер Энгельсбергерге үйленді. Олардың екі баласы болды, екеуі де ерте қайтыс болды. 1825 жылы бірінші әйелі қайтыс болғаннан кейін Грубер бұрынғы оқушысы Мария Брейтфусқа үйленді. Олардың он баласы болды, оның төртеуі ересек жасқа жетті. 1829 жылы Грубер Берндорфқа, ал кейін Зальцбургтың Халейн қаласына көшіп барды, онда хор жетекшісі, әнші және органшы болып тағайындалды. Мария Грубер 1841 жылы бала туғанда қайтыс болды. Келесі жылы ол Катерина Виммерге үйленді.
Gruber was born on 25 November 1787 in the village of Hochburg Ach, Upper Austria, the son of linen weavers, Josef and Maria Gruber. His given name was recorded in the baptismal record as "Conrad Xavier," but this was later changed to "Franz Xaver". The Hochburger schoolteacher Andreas Peterlechner gave him music lessons. Gruber worked as a weaver until the age of 18, then trained to become a schoolteacher. He completed his music education studying with the church organist of Burghausen, Georg Hartdobler. In 1807 Gruber became a schoolteacher in Arnsdorf. He also became the church caretaker and organist. In 1808 he married a widow, Maria Elisabeth Fischinger Engelsberger. They had two children, both of whom died young. After the death of his first wife in 1825, Gruber married a former student, Maria Breitfuss. They had ten children, four of whom survived to adulthood. In 1829 Gruber moved to Berndorf, and in later years to Hallein, Salzburg, where he was named choir director, singer and organist. Maria Gruber died in childbirth in 1841. The following year he married Katherine Wimmer.
"Тынық түн"
1816 жылы ол көршілес Оберндорф ауылындағы Николаускирхеде органшы және хормейстер болып қосымша міндеттерді атқарды. Неміс тіліндегі түпнұсқа ән сөздерін жазған католик діни қызметкері Джозеф Мормен бірлесіп, Грюбер Рождестволық "Сыбыр түн" әнінің музыкасын жазды. 1818 жылғы Рождество қарсаңында Николаускирхедегі көмекші діни қызметкер Мор, 1816 жылы жазған алты шумақтан тұратын өлеңін Грюберге көрсетті. Ол Грюберден өлеңге музыка жазуды сұрады. Орган жақсы жағдайда болғанмен, жыл сайын жаңа ән орындау дәстүрі сақталды. Екеуі алғаш рет Сент-Николас шіркеуіндегі Рождестволық миссада "Сыбыр түн" әнін орындады, Мор гитарада тартып, ал хор әр шумақтың соңғы екі жолын қайталап айтты. Көптеген жылдар бойы "Сыбыр түн" әнін Хайдн, Моцарт немесе Бетховен жазған деп есептеді. Кейінірек Грюбер органға, органмен оркестрге қосымша әрлеулер жасады, сондай-ақ көптеген басқа әндер мен миссалардың ноталарын жазды, олардың көпшілігі бүгінге дейін Австрия шіркеулерінде орындалып, басылып шығады.
In 1816 he took on the additional responsibilities of organist and choirmaster at the Nikolauskirche in the neighboring village of Oberndorf. Together with Joseph Mohr, a Catholic priest who wrote the original German lyrics, Gruber composed the music for the Christmas carol Silent Night. On Christmas Eve of 1818, Mohr, an assistant priest at the Nikolauskirche, showed Gruber a six stanza poem he had written in 1816. He asked Gruber to set the poem to music. The organ was in fine condition but a yearly tradition of sharing a new carol continued. The two men sang Stille Nacht for the first time at Christmas Mass in St Nicholas Church while Mohr played guitar and the choir repeated the last two lines of each verse. For a long time many thought that Silent Night was written by Haydn, Mozart or Beethoven. In later years, Gruber composed additional arrangements of the carol for organ and for organ with orchestra, as well as scores of other carols and masses, many of which are still in print and sung today in Austrian churches.
Отбасы
Грубер Джозеф Грубердің (1761-1821) және Анна Грубердің (1766-1825) ұлы болды. Ол үш рет үйленді: бірінші Элизабет Тишингермен (1781-1825), содан кейін Мария Брейтфусспен (1806-1841) және соңында Катарина Виммермен (1842-1873). Екінші әйелінен екі ұлы болды: Феликс (1823-1868) және Франц (1827-1917).
Gruber was the son of Joseph Gruber (1761 1821) and Anna Gruber (1766 1825). He was married three times: first to Elizabeth Tischinger (1781 1825), then to Maria Breitfuss (1806 1841) and finally to Katharina Wimmer (1842 1873). He had two sons with his second wife: Felix (1823 1868) and Franz (1827 1917).