Кіріспе

Сероттинді жарғақ (Eptesicus serotinus), сондай-ақ жалпы серотинді жарғақ, үлкен қоңыр жарғақ немесе жібекті жарғақ деп те аталады. Бұл Еуразияға тән, құлақтары өте үлкен, шамалы ірі жарғақ. Қанатының ені шамамен 30-40 сантиметрге жетеді және көбінесе орманды жерлерде аң аулайды. Кейде үйлерде, кішкентай топтарда немесе жеке-жеке төңкеріліп ілінеді. "Серотин" атауы латын тіліндегі "serotinus" сөзінен шыққан, яғни "кешкі", ал туыс атауы грек тіліндегі "ἔπιεν" және "οίκος" сөздерінен шыққан, яғни "үйдің ішінде ұшатын".

Сипаттама

Серотинді жарғақтың түгі ұзын, арқасы түтінді қоңыр, ал құрсақ жағы ақшыл сарғыш қоңыр түсті болады. Мұрыны мен үшбұрышты құлақтары қара, ал қанаттарының қабығы қара немесе қоңыр болып келеді. Жастар ересектерге қарағанда көбінесе қараңғырақ болады. Серотинді жарғақтарды ұшу кезінде анықтау оңай, себебі олардың кең қанаттары, баяу, өте маневрлі, ара-арасында қысқаша сырғанаумен үйлесетін қанат соғуы ерекшеленеді. Трагусы салыстырмалы түрде жұқа және сүйір пішіндес, ал Nyctalus сияқты бүйрек пішіндес емес.

Тарату

Серотинді жарғақтың Палеарктикалық таралу аймағы шамамен 58 градустан 30 градусқа дейін созылады. Ол оңтүстік Ұлыбритания мен Испаниядан батысқа қарай, шығысқа қарай Гималай бойымен Солтүстік-Шығыс Үндістанға және Тянь-Шань таулары арқылы Оңтүстік Моңғолия мен Солтүстік Қытайға, сондай-ақ Оңтүстік Түркия мен Иранға дейін қамтиды. Канар аралдарындағы Лансароте аралында кездейсоқ түрде кездескен. Аналық жарғақтар әдетте жаздың соңында бір күшік туады, ал анасы оны алғашқы бірнеше күн бойы өзімен бірге алып жүреді. Жас жарғақтар әдетте үш апталық шамасында алғаш рет ұша бастайды, ал алты аптада өздеріне жем табуға қабілетті болады. Көбейтілу ошақтары әдетте қыркүйек айының басына қарай тарап кетеді, бірақ кейбір жарғақтар қазан айының басына дейін осы ошақты ұялау орны ретінде пайдалана береді. Еркек жарғақтар көбінесе жалғыз немесе шағын топта болады, бірақ көктем немесе күз мезгілінде аналықтарымен кездесе алады. Жұптасу күз айларында жүзеге асады, бірақ оның қалай өтетіні туралы мәліметтер өте аз. Екі жыныс та бір жасқа келгенде жыныстық пісілігіне жетеді.

Көбею

2023 жылы серотинді жарғанаттың сүтқоректілерде енбестен көбейетін жыныстық қатынастың алғашқы белгілі мысалы екені хабарланды. Мұның себебі, еркегінің өте үлкен жыныстық мүшесі бар, ол оның бүкіл дене ұзындығының шамамен 22% құрайды, бұл енуді қиындатады, сондықтан жыныстық мүшесі ине жібектей жамбасқа тығыз жабысады. Олардың жыныстық қатынас формасы сүтқоректілер арасында бірегей, бірақ құстарда кездесетін клоакалық сүйісуге көбірек ұқсайды.

Эхолокация

Бұл түрдің жарғақтары эхолокация үшін қолданатын жиіліктер 25–55 кГц аралығында болады, ең көп энергиясы 31 кГц жиілігінде шоғырланған және орташа ұзақтығы 8,8 мс құрайды.

Қорғау

Серотинді жарғанат Еуропа ареалындағы көптеген аймақтарда саны азайды. Оның азаюына қоректену орталарының жоғалуы ықпал еткен деп саналады. Бұған қоса, бұл жарғанаттар дерлік толығымен ғимараттарда қоныстанатындықтан, құрылыс жұмыстары мен улы ағаш өңдеулерден өте осал. Ұлыбританияда серотинді жарғанаттар, Еуропаның көп бөлігіндегідей, заңмен жан-жақты қорғалады.