Кіріспе
Макферсон округіндегі қала, Канзас
Маркетт – АҚШ Канзас штатының Макферсон округіндегі қала. Ол K 4 тас жолы мен Смоки-Хилл өзенінің арасында орналасқан.
Тарих
Мыңжылдықтар бойы қазіргі Канзас жерінде жергілікті американдықтар мекендеген. 1803 жылы қазіргі Канзастың көп бөлігі Луизиананы сатып алу аясында АҚШ-қа қосылды. 1854 жылы Канзас территориясы құрылды, ал 1861 жылы Канзас АҚШ-тың 34-ші штаты атанды. 1867 жылы Макферсон округі құрылды. 1873 жылы Смоки-Хилл өзенінің жағасында ұн диірменімен қазіргі Маркеттің бастауы салынды. Жер тегістеліп, 1874 жылдың 9 ақпанында қала ресми түрде құрылды. Оны швед иммигранттары мен Азамат соғысының қатысушылары қоныстанды. Қала Мичиган штатындағы Маркет қаласының құрметіне аталды. Маркет Миссури Пасифик теміржолының бойында орналасқан. 1905 жылдың 8-9 мамыр түнінде болған F4 торнадосы қаланың көп бөлігін қиратып, 34 адамның өмірін қиды. Көптеген үйлер қирап, тұтас отбасылар қаза тапты. 2012 жылдың 14 сәуірінде үлкен EF4 торнадосы Маркеттің батысынан өтіп, бір үйді қиратып, іргетасын және кішкентай баспалдақтарын қалдырды, бірақ ешкім зардап көрмеді. Осы жердегі ең ауыр зақым Лэнгли шағын ауданында немесе оның жанында тіркелді.
География
Маркет Канзастың Смоки-Хилл аймағында орналасқан. Аймақ креда кезеңінің құмтасынан тұратын, Дакота формациясы деп аталатын жартастармен ерекшеленеді. Осы қабаттардың эрозиясы нәтижесінде айналағы жазықтардан тік көтерілетін төбелер мен тіктеулер пайда болған. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 0,44 шаршы миль (1 км2) құрайды, барлығы да құрлық.
Климат
Бұл аймақтың климаты ыстық, ылғалды жаздармен және көбінесе жұмсақ немесе салқын қыстармен сипатталады. Кёппен климаттық жіктеу жүйесі бойынша, Маркетте ылғалды субтропиктік климатқа ие, климат карталарында "Cfa" деп белгіленеді.
Демография
2003 жылдың мамыр айында халық саны азайып бара жатқандықтан, Маркетте бастама көтеріп, одан кейін кем дегенде он Канзас қаласы, оның ішінде Эллсворт, Канополис, Холируд және Уилсон, тұрғындарды қоныстандыру үшін тегін жер ұсынды. Бұрынғы егістік жердің 50 акры (200 000 м²) дамытылып, құрылыс материалдарымен төселген көшелер, су, электр, кәріз және газ желілерімен жабдықталды. Бір жыл ішінде осы мақсатта бөлінген ⅓ акрлық (1300 м²) учакелердің жиырма бірі иеленді. Бағдарлама талаптарына сәйкес, жер иелері бір жылдың ішінде учакеге үй салып, онда кем дегенде бір жыл тұруға міндетті.
2020 жылғы халық санағы
2020 жылғы АҚШ халық санағында Маркетте 599 адам, 274 шаруашылық және 161 отбасы тіркелді. Халықтың этникалық құрамы: 94,99% (569) ақ немесе еуропалық американдықтар (92,65% латын американдықтары емес ақтар), 0,17% (1) қара немесе африкалық американдықтар, 0,17% (1) жергілікті американдықтар немесе Алясканың жергілікті халқы, 0,0% (0) азиялықтар, 0,0% (0) Тынық мұхиты аралдарының немесе Гавайидің жергілікті халқы, 0,67% (4) басқа ұлттардан және 4,01% (24) екі немесе одан көп ұлттан. Кез келген нәсілдегі испан немесе латиноамерикандықтар халықтың 3,84% құрады (23 адам). 274 шаруашылықтың 24,8%-ында 18 жасқа дейінгі балалар бар; 42,7%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар; 33,2%-ында күйеуі немесе серігі жоқ әйелдер тұрды. Шаруашылықтың 39,1%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 20,8%-ы 65 жасқа толған жалғыз тұратын адамдардан құралды. Халықтың 15,0%-ы бакалавр немесе жоғары білім алған деп есептелді. Халықтың 19,7%-ы 18 жасқа дейін, 4,0%-ы 18-ден 24 жасқа дейін, 20,4%-ы 25-тен 44 жасқа дейін, 28,0%-ы 45-тен 64 жасқа дейін, ал 27,9%-ы 65 жастан асқан. Орташа жас 50,5 жас. Әр 100 әйелге 117,8 еркек шақ келді. Ер адамдардың орташа табысы 40 938 доллар (+/ 15 882 доллар) болды, ал әйелдердің табысы 26 333 доллар (+/ 5 321 доллар) құрады. 16 жастан асқандардың орташа табысы 29 153 долларды құрады (+/ 2788 доллар). Шамамен 11,2% отбасылар мен халықтың 14,6%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 47,5%-ы және 65 жастан асқандардың 2,2%-ы.
2010 жылғы санақ
2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 641 адам, 272 үй шаруашылығы және 162 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 311 тұрғынжай болды, орташа тығыздығы көрсетілген. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 96,1% ақ нәсілді, 0,2% афроамерикалық, 0,2% американдық үндістер, 2,0% басқа нәсілдерден және 1,6% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 4,5% құрады. 272 үй шаруашылығының ішінде 25,7% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 45,6% бірге тұратын некедегі жұбайлар, 9,9% күйеуі жоқ әйелдер, 4,0% күйеуі жоқ ерлер және 40,4% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 36,0% жеке тұлғалардан тұрды, ал 15,8% 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз тұратын адамдарды құрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,23 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,90 адамды құрады. Қала тұрғындарының орташа жасы 45,4 жас. Тұрғындардың 22,8% 18 жасқа дейін, 5,8% 18 мен 24 жас аралығында, 20,7% 25 пен 44 жас аралығында, 27,9% 45 пен 64 жас аралығында және 22,9% 65 жасқа толған немесе одан асқандарды құрады. Қаланың жыныстық құрамы: 45,6% ер адам және 54,4% әйел адам.
2000 жылғы халық санағы
2000 жылғы санақ бойынша қалада 542 адам, 243 шаруашылық және 157 отбасы тұрды, бұл 1990 жылғы 593 адамнан азайған. Халық тығыздығы 271 тұрғын үй құрады, орташа тығыздық – белгіленбеген. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 98,34% ақ нәсілді, 0,37% американдық үндістер, 0,18% басқа нәсілдерден және 1,11% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 0,18% испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 243 шаруашылықтың ішінде 25,9%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 53,1%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 6,6%-ында күйеуі жоқ әйелдер, ал 35,0%-ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 31,7%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 17,3%-ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрды. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,23 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,77 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас бойынша бөлінуі: 22,1%-ы 18 жасқа дейінгілер, 6,6%-ы 18-24 жас аралығындағылар, 29,0%-ы 25-44 жас аралығындағылар, 24,5%-ы 45-64 жас аралығындағылар және 17,7%-ы 65 жастан асқандар. Орташа жас 41 жасқа тең. Әр 100 әйелге 96,4 еркек шақ келді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 90,1 еркек шақ келді. 2000 жылғы мәліметтер бойынша, қаладағы шаруашылықтың орташа табысы 35 938 доллар, ал отбасының орташа табысы 44 531 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 30 000 доллар, ал әйелдердің 20 208 долларға тең. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 17 965 доллар болды. Халықтың 5,6%-ы және отбасылардың 3,8%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды. Барлық халықтың ішінде 18 жасқа дейінгілердің ешқайсысы да, ал 65 жастан асқандардың 8,7%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды.
Экономика
Маркет қаласы тұрғын үй салуға арналған жер учаскелерін тегін ұсынады, бірақ оны алған адам белгілі бір мерзімде үй салып бітіруі керек. Бағдарлама басталғалы бері бірнеше жылдың ішінде көптеген жаңа тұрғындар келіп, осы мүмкіндікті пайдаланып, шағын қалада тұруды жөн көрді.
Көрікті жерлер
Қала орталығында 19 ғасырдың соңында салынған, қалпына келтіріліп, бастапқы түстеріне боялған дүкендер блогы бар. Олар Вашингтон көшесінің тарихи ауданының, мемлекеттік тарихи ескерткіштің бір бөлігі болып табылады. Жақын жерде 1888 жылы салынған, он алты бөлмелі Виктория стиліндегі Хансон Линдфорс үйі орналасқан. Ол қаланың негізін қалаушылардың бірі Ханс Хансонның есімімен аталады және бастапқы келбетіне келтіріліп, Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген. Үйдің ауласында Хансонның 1871 жылғы ағаштан жасалған үйі орналасқан, сол жерде қала жарғысына қол қойылған. Қала орталығында Рейндж мектеп мұражайы бар, ол бір бөлмелі 1906 жылғы мектеп ғимараты, шамамен сексен жылдан кейін осы жерге көшірілген. Әр көктем мен күзде жергілікті мектеп оқушылары оны жарты күн сабақ өткізу үшін пайдаланады. Канзас Мотоцикл мұражайы Солтүстік Вашингтон көшесінде орналасқан. Оны 2004 жылы Ұлттық жарыс чемпионы, Маркет қаласының тумасы "Стан Адам" Энгдал құрды. Осыдан он шақырым жерде Канзастың алғашқы мемлекеттік паркі – Канополис мемлекеттік паркі орналасқан. 1948 жылы аяқталған бұл паркте 2200 астам акр жерге дөңгелектер, жартастар мен орман бар, сонымен қатар аң аулау, балық аулау, 40 шақырымнан астам жолдар және басқа да демалыс мүмкіндіктері ұсынылады. Аң аулауға фазан, бөдене, далалық тауық, бұғы, сусар, жабайы түйеқұс, қоян, құрт және су құстары жатады; ақ бас және краппи балықтарын аулау әрі қарай танымал.
Білім
Қоғамға Smoky Valley USD 400 мемлекеттік мектеп округі қызмет көрсетеді. Smoky Valley жоғары мектебінің талисманы – Smoky Valley викингтері. Маркет жоғары мектебі 1985 жылы мектептерді біріктіру нәтижесінде жабылды. Маркет жоғары мектебінің талисманы – Маркет Вулверинз болған. 2014 жылдың 7 маусымында Маркеттегі мектеп мектеп округінен жеткіліксіз қаржыландыру себепті соңғы рет есігін жапты.