Кіріспе

Периодонтология немесе периодонтика (көне грекше περί, "айналасында"; және δούς, "тіс", генетиві δόντος, ) - тіс құрылымын, сондай-ақ оларға әсер ететін аурулар мен жағдайларды зерттейтін стоматологияның мамандығы. Қолдаушы тіндер пародонтий деп аталады, оған ішек тіс (иіс), альвеолалық сүйек, цемент және пародонтальды байлам кіреді. Пардиот - бұл тіс ауруларының алдын алу, диагностикалау және емдеу, сондай-ақ тіс имплантаттарын орналастыру бойынша мамандық алған стоматолог.

Периодонтий

Периодонт термині тісті тікелей қоршап, қолдап және қорғайтын құрылымдар тобын сипаттау үшін қолданылады. Периодонтия негізінен тістек ұлпасы мен сүйекпен құралған.

Жүрек

Қалыпты гингиваның түсі ашық-түсті, қара-қызылдан қатты пигменттіге дейін болуы мүмкін. Төмендегі цементті, пародонталды байламды және альвеолалық сүйекті жауып, қорғайтын жұмсақ тіндер мен жалғаушы талшықтар иісқорық деп аталады. Түйіс үш анатомиялық топқа бөлінеді: еркін, бекітілген және тіс аралық тіс. Гингивальдық топтардың әрқайсысы биологиялық жағынан әртүрлі болып саналады; дегенмен, олардың барлығы механикалық және бактериялық жойылудан қорғауға көмектесу үшін арнайы жасалған.

Еркін елек

Альвеолалық сүйектің үстіне орналасқан тіндер еркін иіс деп саналады. Дұрыс пародонтийде, иіс жиегі - цемент эмаль түйіспесін қамтитын талшықты ұлпа, тістің тіс тірегінің сыртқы цемент қабатына тап болатын тістің айналасындағы сызық. Тіс пен еркін есік аралығында есік шұңқыры деп аталатын табиғи кеңістік есік шұңқырының шетінде орналасқан. Аурусыз, сау тістегі сулькустың тереңдігі әдетте 0,5 3 мм, алайда бұл өлшеу пародонталық аурудың болуы кезінде ұлғая алады. Гингивальдық сулькусты ауыздық сулькулярлы эпителий деп аталатын кератиндалмаған қабатпен қапталған; ол гингивальдық шеттен басталып, сулькустың түбінде, түйіспе эпителий мен қосылған гингива басталатын жерде аяқталады.

Қоса берілген емізу

Көшпелі эпителий - бұл тіс жітісінің түбінде орналасқан және тісті қоршап тұрған жағаға ұқсас жолақ; ол еркін және бекітілген тіс жітісінен бөлінетін аймақтарды белгілейді. Көшпелі эпителий тіс жітісі маңындағы микроорганизмдерге арнайы қорғаныш бөгеті болып табылады. Қоса берілген елек ерікті елек сызығы немесе саңылау мен шырышты елек түйісуі арасында орналасқан. Қоса берілген иіс безі ішу, тіс жуу және сөйлеу сияқты әдеттегі әрекеттер кезінде иіс тіндеріне әсер ететін функционалдық және танаудың қысымын жояды. Денсаулығы жақсы жағдайда, әдетте, ашық қызғылт немесе коралл қызғылт түсті болады және бетінде нүктелі немесе нәсілдік пигментация болуы мүмкін.

Периодонтальды байланысы

Периодонтальды байлам - тіс түбірінің сыртқы қабатын, яғни цементті, қоршаған альвеолалық сүйекке жалғастыратын буынты ұлпа. Ол әр түрлі бағытта жүретін және цемент пен сүйекке Шарпи талшықтары арқылы енетін бірнеше күрделі талшық топтарынан тұрады.

Цемент

Цемент тіс түбірінің сыртқы қабаты болып табылады; ол тістің дентин қабатын жауып, пародонтальды байламның коллаген талшықтарын бекітеді. Сонымен қатар, дентинді қорғайды және дентина түтікшелерінің ашық ұштарын бекітеді. Ол эмаль немесе дентин сияқты қатты емес және әдетте ашық сары түсті болады.

Перидонтальды аурулар

Периодонтальды аурулар - бұл альвеолалық сүйектің ажыратылуы мен жойылуына әкелетін пародонтальды тіндердің бірқатар ауруларын қамтиды. Перидонтальды аурулар әр түрлі формада болады, бірақ әдетте тіс пен тістердің қызыл кешенді бактерияларының (мысалы, P. gingivalis, T. forsythia және T. denticola) бактериялық плакаттың биофильм жинақталуының коалесценциясынан туындайды, бұл қожайынның иммундық қабыну механизмдерімен және басқа да қауіп факторларымен үйлесімді. табиғи тістердің айналасындағы сүйектің жойылуына әкелуі мүмкін. Емделмеген жағдайда бұл аурулар альвеолярлық сүйектің кемуіне және тістердің кемуіне әкелуі мүмкін. 2013 жылы Оңтүстік Кореяда пародонталық ауру ауруы бар науқастарда жоғалған тістердің 70,8%-ын құрады. Шотландияда тіс ауруы тістердің кемуінің екінші ең кең таралған себебі болып табылады (тіс кариесінен кейін). Күнде екі рет тістерді тазалап, тістерін тістіру - пародонтальды аурулардың алдын алудың бір жолы. Сау гингивалар кавказдықтарда нүктелі, ақшыл немесе коралл қызғылт түсті, басқа нәсілдерде түрлі пигментациямен сипатталуы мүмкін. Гингивальдық жиек патологиясыз цементтік эмаль тоғысында орналасқан. Тіс пен тіс аралығындағы тіс жаңғағының қалтасы сау деп саналу үшін 13 мм-ден терең болмауы керек. Сондай-ақ, қан кетудің жоқтығы байқалады. Жеке тәуекел факторларына: жынысы, темекі шегу және алкогольді ішу, қант диабеті, семіздік және метаболикалық синдром, остеопороз және D витаминінің жағдайы, стресс және генетикалық факторлар жатады.

2018 жылғы АПП/ДДСЖ пародонталық және периимплантациялық аурулар мен жағдайлардың жіктелуі

2017 жылы Америкалық пародонтология академиясы (AAP) және Еуропалық пародонтология федерациясы (EFP) пациенттерге жеке қамқорлық жасауға көмектесу үшін пародонталық жағдайларды жаңадан жіктеу жүйесін қайта қарау және қабылдау үшін бірлесіп жұмыс істеді. 2018 жылы олар жаңартылған жіктеу жүйесін шығарды, оған пародонтиттің жіктелуі үшін көп өлшемді сатылар мен сыныптау жүйесі, пародонтиттің әртүрлі формаларының қайта жіктелуі және периимплант аурулары мен жағдайларының алғашқы жіктелуі кіреді.

Перидонтальді емдеу кезеңдері

Қазіргі кездегі пародонталды емдеу тримерлік модельге негізделген және төрт кезеңде жүргізіледі. Бұл кезеңдер пародонталық терапияның логикалық реттілікте жүргізілуін қамтамасыз ету үшін құрылған, нәтижесінде пациенттің прогнозын жақсарту, нақты мақсатсыз шешілмейтін емдеу жоспарына қарағанда.

Хирургиялық емес кезең

Хирургиялық емес кезең - пародонталық емдеу үшін қажетті процедуралар тізбесінің бастапқы кезеңі. І кезең: шұғыл жағдайларды емдеу, антимикробтық терапия, тамақтануды бақылау, науқасты оқыту және ынталандыру, иатрогендік факторларды түзету, терең кариес, үмітсіз тістер, алдын ала шашақтау, уақытша шиналау, окклюзиялық түзету, тісті аздап ортодонттық қозғау және дебридмент.

ІІ фазадағы ем (хирургиялық фаза)

І кезеңнен кейін хирургиялық операция кезінде периодонтийді қабылдау қажеттілігін бағалау қажет. Дебридм - тістің тамыр бетінен тіс сынығы мен тіс биофильмін механикалық түрде алып тастау. Дебридмент - бұл жұқпалы пародонталь ауруларды емдеудің негізі және бастапқы терапияда хирургиялық және хирургиялық емес емдеудің алтын стандарты болып табылады. Ол кюреттер немесе скалерлер және ультрадыбыстық аспаптар сияқты қол аспаптары арқылы жүргізіледі. Бұл пациенттің ауыз гигиенасын жақсартуға ынталандыруын және тіс жуу, тіс аралық тазалау және ауыз гигиенасының басқа да әдістері бойынша мінез-құлық өзгеруін талап етеді. Ауыз гигиенасы - созылмалы пародонтитті емдеудің маңызды аспектісі. Зерттеулер көрсеткендей, пациенттің мінез-құлқының өзгеруіне оның өзі себепші болған себептерді бағалау маңызды. Ауыз денсаулығын емдеуші дәрігерлер денсаулығын күту жауапкершілігін бөлісу үшін стоматологиялық топта жұмыс істейді. Олар маңызды құрал болып табылады, өйткені олар алдын алу стоматологиясы мен тәуекелдерді азайту бойынша ерекше және арнайы оқытылған. Бұл тіс дәрігерлеріне күрделі емдеуді немесе медициналық жағынан елеулі түрде зардап шеккен науқастарды басқаруға мүмкіндік беретіндіктен, стоматологиялық топтың құзыретті және тиімді жұмыс істеуіне мүмкіндік береді.

Периодонтист

Пардиот - пациенттерді пародонталық аурулар мен жағдайларға қатысты емдеуге арналған маман стоматолог. Олар пародонтальды аурулардың алдын алу, диагностикалау және емдеумен айналысады. Перидонтистер стоматология мамандығы бойынша білім алғаннан кейін, перидонтика мамандығы бойынша қосымша білім алады. Перидонтистер қатты тіс аурулары бар немесе күрделі ауру тарихы бар науқастарды емдейді. Периодонтистер көптеген емдеу әдістерін ұсынады, соның ішінде тамырдың кесуін және кесуін, пародонтальдық хирургияны, имплантациялық хирургияны және басқа да күрделі пародонтальдық процедураларды қамтиды. Перидонтологтармен жүргізілетін процедуралардың тізімі: және кем дегенде үш жыл бойы және әдетте магистрлік (MSc немесе MDent) дәрежесімен аяқталады. Кейін түлектер Канаданың Корольдік стоматологтар колледжінің стипендиялық емтихандарына түсуге құқылы. Тіс дәрігерлігі - бұл реттелетін кәсіп. Канадада лицензияланған стоматолог болу үшін адам BDS, DDS немесе DMD дәрежесіне ие болуы және Канаданың Ұлттық стоматологиялық сараптамалық кеңесінің сертификатын алуы керек.

Америка Құрама Штаттары

Американдық стоматологиялық қауымдастықтың (ADA) аккредиттелген бағдарламалары кем дегенде үш жыл. Америкалық пародонтология академиясының мәліметінше, АҚШ-та оқытылған пародонттар пародонталық аурулардың алдын алу, диагностикалау және емдеу, сондай-ақ тіс имплантаттарын орнату және күтіп ұстау бойынша мамандар. Көптеген пародонттар ауыз ауруларын да анықтап, емдейді. Тарихи тұрғыдан алғанда, пародонтика ауыз медицинасының мамандығының негізі болды. Жоғары оқу орнынан кейінгі білімді сәтті аяқтағаннан кейін пародонтолог Америка пародонтология кеңесінің емтиханына түсуге құқылы болады.

Сақтау

Перидонтальді емдеуден кейін, хирургиялық немесе хирургиялық емес болсын, ұзақ мерзімді нәтиже мен пародонтальді ауруды тұрақтандыру үшін пародонтальді терапияны қолдау өте маңызды. Сонымен қатар, пародонтальдық аурудың әртүрлі түрлерін сақтауда айырмашылық бар, өйткені әртүрлі түрлері бар, мысалы:

Гингивит

Пациенттер тістегі қайта қалпына келетін қабынудың алдын алуы оңай. Қабыну заты, әдетте, плакаттар немесе тақталар алынып тасталғаннан кейін, бұл тістегі орынның сауығуына мүмкіндік береді. Бұл үшін науқастар күнделікті жұмсақ қыл тіс щеткасы мен тіс аралық көмекші құралмен тістерін мұқият тазалайды. Бұл - тіс жіп, тіс аралық щеткалар немесе науқастың қалауы бойынша. Пациенттің талаптарға сай әрекет етуі және плакаттар мен тақталарды үнемі алып тастамаса, гингивитті толық емдеу мүмкін емес және қайталанбайтын пародонтитке дейін өршіуі мүмкін.

Некротизациялық ойық ішек қабынуы (NUG)

Сондай-ақ, жіті некротизациялық ойықтанған гингивит және некротизациялық ойықтанған пародонтит, бұл көптеген басқа пародонталық аурулардан ерекшеленетін пародонталық аурудың түрі. Клиникалық белгілері: ішек некрозы (ішіктің бұзылуы), ішек ауыруы, қан кету, ауыз суы (жаман иіс) келуі, сондай-ақ ішектің сұр түсі мен ұрып-соғылып кетуі. Оны емдеу үшін, әдетте, жергілікті анестезия қолданылады. Ауруды толықтай емдеу үшін науқасқа күніне екі рет хлоргексидинді ауыз суын қолдануға кеңес беру керек, ауыз саулығын сақтау туралы нұсқаулар (күнде екі рет жұмсақ қылшық тіс щеткасы немесе электр тіс щеткасы) және тіс аралық тазалау құралы, мысалы, тіс жіптері немесе тіс аралық щеткалар, тіс щеткасы жете алмайтын жерлерді тазалайтын құрал. Сондай- ақ, емделушіге дұрыс тамақтану, тамақтану және суды дұрыс ішу туралы кеңес беру керек. Темекі тартуды тоқтату ауруды толық жою үшін ғана емес, сонымен қатар науқастың денсаулығы үшін де қажет. Ауырсынуды ибупрофен немесе парацетамол/ ацетамонофен арқылы емдеуге болады. Иммунодефицит болған жағдайда антибиотиктер тағайындалуы керек. Емді 24 сағаттан кейін бағалау керек және белгілер мен симптомдар жойылып, тістегі саулық пен қызмет қалпына келгенше, 3 - 6 ай сайын жалғастыру керек.

Созылмалы пародонтит

Тіс бездерінің қабынуы және альвеолалық сүйек пен тістердің айналасындағы құрылымдардың қалпына келмейтін жойылуы, әдетте баяу өркендейді, бірақ жарылуы мүмкін. Аурудың болуын жергілікті факторлар түсіндіреді, мысалы, тамақтану, ауыз гигиенасының болмауы, бляшканың жиналуы, темекі тарту және т.б. Ол қалтаның пайда болуымен және емізудің құлдырауымен (емізудің қысқаруы) сипатталады. Аурудың прогрессиясын тоқтату және қабынудың жойылуы үшін емдеу мен күтіп ұстау маңызды. Емдеу әдетте шашақпен және тамырмен жоспарлаудан, хирургиялық терапиядан және регенеративті хирургиялық терапиядан тұрады. Емдеуден кейін науқасқа қамқорлық жасау және тұрақты тексерулер ауруды толық жою және оның қайталануы үшін маңызды. Бұл плакатты бақылау және жою арқылы жүзеге асырылады: күніне екі рет тіс жуу және тіс аралықтарды күнделікті тазалау; хлоргексидинді ауыз сулары да тиімді болуы мүмкін. Сондай- ақ, емделуші кем дегенде үш айда бір рет стоматологқа барып, тіс тақтасын тексеріп, қажет болған жағдайда, оны бақылауы керек.