Кіріспе
Тіс тазалау және күтіп ұстау үшін қолданылатын зат. Тіс пастасы – тістердің эстетикалық көрінісі мен денсаулығын тазалау және сақтау үшін тіс щеткасымен бірге қолданылатын паста немесе гель тәрізді тазартқыш. Тіс пастасы ауыз гигиенасын жақсартуға көмектеседі: ол тіс қабығын және тамақ қалдықтарын жоюға көмектесетін абразивтік зат, жаман иістен құтылуға көмектеседі және тіс шілуін (кариес) және қызыл иек ауруын (гингивит) алдын алуға көмектесетін белсенді ингредиенттерді (көбінесе фтор) қамтиды. Құрамы мен фтор мөлшерінің айырмашылығына байланысты, барлық тіс пасталары тіс денсаулығын сақтауда бірдей тиімді емес. 20-шы ғасырда тіс шілуінің азаюы бүкіл әлемде фторлы тіс пастасының енгізілуімен және үнемі қолданылуымен байланысты. Тіс пастасының көп мөлшерін жұтқанда уыт болуы мүмкін. Тіс пастасының кең таралған түстері – ақ (кейде түрлі түсті жолақтармен немесе жасыл түспен) және көк.
Toothpaste is a paste or gel dentifrice used with a toothbrush to clean and maintain the aesthetics and health of teeth. Toothpaste is used to promote oral hygiene: it is an abrasive that aids in removing dental plaque and food from the teeth, assists in suppressing halitosis, and delivers active ingredients (most commonly fluoride) to help prevent tooth decay (dental caries) and gum disease (gingivitis). Owing to differences in composition and fluoride content, not all toothpastes are equally effective in maintaining oral health. The decline of tooth decay during the 20th century has been attributed to the introduction and regular use of fluoride containing toothpastes worldwide. Large amounts of swallowed toothpaste can be poisonous. Common colors for toothpaste include white (sometimes with colored stripes or green tint) and blue.
Пайдалылығы
Тіс пасталары тіс денсаулығын сақтауға көмектеседі. Фторлы тіс пасталары тіс шірігінің алдын алуға тиімді. Тіс пасталары тіс қабыршақтарының пайда болуын бақылауға және жоюға көмектеседі, соның арқасында иеңдер сау болады. 2016 жылғы жүйелі шолу көрсеткендей, тістерді тазалау кезінде тіс пастасын қолдану қабыршақтарды жою деңгейіне міндетті түрде әсер етпейді. Дегенмен, тіс пасталарындағы белсенді заттарды үнемі қолданғанда тіс ауруларының алдын алуға болады.
Құрамында бар заттар
Тіс пасталары әртүрлі құраушылардан тұрады, олардың басты үш компоненті – абразивтер, фтор және тазартқыш заттар.
Қиырғыш заттар
Абразивтер әдеттегі тіс пастасының 8-20% құрайды. Тісқабығының жойылуы тас (көлемді) жиналуын тежейді, осылайша қызыл иек ауруының қаупін азайтады. Типтік абразивтерге алюминий гидроксидінің (Al(OH)3), кальций карбонатының (CaCO3), магний карбонатының (MgCO3), натрий бикарбонатының, әртүрлі кальций сутегінің фосфаттарының, әртүрлі кремнийлер мен цеолиттердің және гидроксиапатит (Ca5(PO4)3OH) бөлшектері кіреді. 2015 жылғы Микробурасыз су туралы заңнан кейін АҚШ-та тіс пастасында микробураларды қолдану тоқтатылды, бірақ 2015 жылдан бері өнеркәсіп FDA мақұлдаған "жуып тастауға арналған" металданған пластикалық жылтырды негізгі абразивтік зат ретінде пайдалануға көшті. Кейбір брендтерде ұнтақталған ақ слюда бар, ол жұмсақ абразив ретінде әрекет етеді және пастаға косметикалық жылтырлы жылтырлық қосады. Тісті жылтырату тіс бетіндегі дақтарды жояды, бірақ тісқабығы мен тасты жоюдан басқа тіс денсаулығын жақсартатыны дәлелденбеген. Тіс дәрігерлерінің кабинеттерінде қолданылатын тіс жылтырату агенттері сияқты абразивтер де эмальдің аз мөлшерде эрозиясына себеп болады, бұл "жылтырату" әрекеті деп аталады. Тіс пастасының абразивті әсері оның RDA көрсеткішімен анықталады. RDA көрсеткіші 250-ден жоғары тіс пасталары тіс бетіне зиян келтіруі мүмкін. Америка Ұлттық Стандарттар Институты және Америка Тіс Дәрігерлері Ассоциациясы 250-ден төмен RDA көрсеткіші бар тіс пасталарын өмір бойы қолдануға қауіпсіз және тиімді деп санайды.
Фторидтер
Фтордың әртүрлі түрлері тіс пастасының қуыстықтың алдын алудағы ең танымал және тиімді белсенді құрамы болып табылады, сондай-ақ иіс безінің қабынуын азайтады. Кейбір фторлы қоспасы бар тіс пасталарында дақ пен тіс тасын жақсырақ кетіруге мүмкіндік беретін ингредиенттер де бар. Жүйелі түрде жүргізілген зерттеулер фторлы қоспасы бар, тұрақтандырылған тіс пастасының тісқабықшасын, иіс безінің қабынуын және бояуларды азайтуға оң әсер ететінін, ал басқа тіс пасталарымен салыстырғанда тіс тасын және аузынан жаман иіс шығуын едәуір азайтатынын көрсетті. Сонымен қатар, көптеген клиникалық сынақтар глюконат хелаты бар фторлы тіс пасталарының фторлы немесе фторсыз тіс пасталарына қарағанда тіс эрозиясына және дентинге сезімталдыққа қарсы жоғары қорғанысқа ие екенін көрсетті. АҚШ-та сатылатын тіс пастасының көпшілігінде фтордың 1000-ден 1100 бөлігіне дейін болады. Еуропа елдерінде, мысалы, Ұлыбританияда немесе Грецияда фтордың мөлшері көбінесе жоғары болады: натрий фторидінің мөлшері 0,312% w/w (1450 ppm фтор) немесе фтордың мөлшері 0,454% w/w (1100 ppm фтор) жиі кездеседі. 2019 жылғы Кокрана шолуына сәйкес, бұл концентрациялардың барлығы тіс шілуін болдырмауы мүмкін. 2006 жылғы клиникалық зерттеулерді қарау 0,30% триклозанның тісқабықшасын және иіс безінің қабынуын азайту тиімділігіне дәлел бар деген қорытындыға келді. 2013 жылғы Кокранның тағы бір шолуында триклозан тісқабықшасын 22%-ға, ал иіс безінің қабынуы кезінде қан кетуді 48%-ға азайтатыны көрсетілді. Алайда, периодонтитпен күресудегі айырмашылықты көрсетуге жеткілікті дәлелдер болмады және триклозан тіс пастасын 3 жылдан астам қолданудың зиянды әсерлері туралы да дәлелдер жоқ. Тісқабықшасы мен иіс безінің қабынуына қатысты дәлелдер орташа сапалы, ал периодонтитке қатысты дәлелдердің сапасы төмен деп танылды. Соңғы кезде триклозан тіс пастасының құрамынан алынып тасталды. Бұл триклозанға байланысты жағымсыз әсерлер туралы алаңдаушылыққа байланысты болуы мүмкін. Косметикада триклозанды қолдану адам тініндегі, плазмадағы және ана сүтіндегі триклозан деңгейімен оң байланысты және оның нейротоксикалық әсерлері болуы мүмкін деп саналады. Бұл мәселелерді растау үшін ұзақ мерзімді зерттеулер қажет. Хлоргексидин – тіс пастасында қолданылатын тағы бір микробқа қарсы зат, бірақ ол көбінесе ауыз шаю құралында қолданылады. Натрий лаурет сульфаты – көбік түзетін зат, ол тіс пастасының құрамында болады және сонымен қатар кейбір микробқа қарсы белсенділікке ие. Нарықта әртүрлі эфир майлары, шөптік ингредиенттер (мысалы, ромашка, ним, хитозан, алоэ вера) және табиғи немесе өсімдіктерден алынған экстракттар (мысалы, хинокитиол) бар көптеген коммерциялық өнімдер де бар. Өндірушілер бұл ингредиенттердің тісқабықшасымен, аузынан жаман иіспен күресіп, иіс безінің ауруларының алдын қалдыратынын мәлімдейді. 2020 жылғы жүйелі мета-тексеруде шөптік тіс пасталары тісқабықшасын азайтуда шөпсіз тіс пасталарымен бірдей тиімді екені анықталды. Алайда, бұл дәлелдер сапасы төмен зерттеулерден алынған. Тіс пастасына көбінесе фторлы немесе фторлы тұз ретінде қосылатын қалай ионының ауыздағы бактерияға қарсы әсері бар екені дәлелденді. Зерттеулер көрсеткендей, фторлы тұзды құрамындағы тіс пастасы натрий фториді бар тіс пастасына қарағанда көп түрлі биофильмдегі клеткадан тыс полисахарид (EPS) өндірісін тежейді. Бұл фторлы тіс пастасын қолданғанда тісқабықшасын және иіс безінің қабынуын азайтуға ықпал етеді деп есептеледі және көптеген клиникалық сынақтар арқылы расталған. Алайда, бұл процесті әртүрлі реминерализациялау агенттері күшейте алады. Фтор реминерализацияны ынталандырады, бірақ биожетімді кальциймен шектеледі. Казеин фосфопептидімен тұрақтандырылған аморфты кальций фосфаты (CPP ACP) – тіс пастасының құрамында биожетімді кальций бар, ол слюна мен фтордың әсерін күшейтетін клиникалық тұрғыдан ең тиімді реминерализациялау құралы деп кеңінен зерттелген. Пептидтік жүйелер, гидроксиапатит нанокристалдары және әртүрлі кальций фосфаттары реминерализациялау агенттері ретінде ұсынылды, бірақ олардың тиімділігін растау үшін клиникалық дәлелдер қажет. Тіс пастасының кейбір түрлеріне сезімталдықты азайту үшін стронций хлориді немесе калий нитраты қосылады. Екі жүйелік мета-талдау аргинин және кальций натрий фосфосиликатын құрайтын CSPS тіс пасталарының дентинге сезімталдықты жеңілдетуге тиімді екенін көрсетті. Басқа клиникалық сынақта екі препаратты біріктірген кезде жақсы нәтижелер алынды. Натрий полифосфаты тіс тасының пайда болуын азайту үшін қосылады. Хлоргексидин ауыз шаю құралы тісқабықшасын және иіс безінің қабынуын бақылауға оң әсері үшін танымал, бірақ жүйелі шолу хлоргексидин тіс пастасының әсерін зерттеді және оны қолдануды қолдауға жеткілікті дәлелдер жоқ екенін анықтады, сонымен қатар тіс бетінің түсінің өзгеруі байқалды, бұл пациенттердің қолдануын әсер ететін жағымсыз әсер ретінде қарастырылады. Натрий гидроксиді, сондай-ақ күйдіргіш сода деп те аталады, кейбір тіс пасталарында, мысалы Colgate Total, белсенді емес ингредиент ретінде тізілген.
Ксилитол
Бір жүйелі шолуда бір авторлар тобының сол популяциядағы он зерттеуінің екеуі ксилитол қосылған тіс пасталарының балалардың тұрақты тістеріндегі тіс шілуді (кариес) алдын алуда фтор ғана бар тіс пасталарынан тиімдірек екенін көрсетті. Сонымен қатар, ксилитолдың ешқандай зиянды әсері анықталған жоқ. Дегенмен, ксилитол қосылған тіс пасталарының тиімділігін қосымша зерттеу қажет, себебі қазіргі қолда бар зерттеулердің сапасы төмен және олардың нәтижелері бұрмалануға бейім.
Фтор
Фторлы тіс пастасы көп мөлшерде жұтқанда қауіпті болуы мүмкін, бірақ мұндай жағдайлар өте сирек кездеседі және тіс пастасын ұзақ және шамадан тыс пайдалану салдарынан туындайды (яғни, аптасына бірнеше түтік). Шамамен 15 мг/кг дене салмағы – бұл жедел улануға әкелетін доза, тіпті 5 мг/кг мөлшері кейбір балалар үшін өлімге себеп болуы мүмкін. Фторды қолдану қаупі төмен болғандықтан, барлық жастағы адамдарға толық күшті тіс пастасын (1350–1500 ppm фтор) пайдалану ұсынылады. Дегенмен, кішкентай балалар үшін кішірек мөлшерде қолданылады, мысалы, үш жасқа дейінгі балаларға тіс пастасын жұқалап жағу керек. Әлемдік наразылық Қытай билігіне тіс пастасында диэтиленгликол қолдануға тыйым салуға мәжбүр етті.
Триклозан
Кейбір хабарламалар триклозан – көптеген тіс пасталарының белсенді компоненті – мұндағы хлорленген сумен бірігіп, хлороформ түзеді екенін көрсетеді. Жануарларға жасалған зерттеулер бұл химиялық заттың гормоналды реттелуге әсер етуі мүмкін екенін анықтады, сондай-ақ көптеген зертханалық зерттеулер бактериялардың триклозанға төзімділік қасиетін дамытуға қабілетті екенін, бұл оларға антибиотиктерге де қарсы тұруға көмектеседі дегенді көрсетті.
Полиэтиленгликоль PEG
PEG кейбір тіс пасталарының құрамында жиі кездесетін ингредиент; ол тіс пасталарында дисперсант ретінде әрекет ететін гидрофильді полимер. Сонымен қатар, ол көптеген косметикалық және фармацевтикалық формулаларда қолданылады, мысалы: майлар, осмостық слабительдер, кейбір стероид емес қабынуға қарсы препараттар, басқа да дәрілер мен тұрмыстық тауарлар. Дегенмен, 1977 жылдан бері PEG-ті қамтитын заттарға 37 жағдай PEG гиперсезімталдығы (кешіктірілген және дереу) туралы хабарланған, бұл олардың жасырын аллергиялық әлеуеті бар екенін көрсетеді. Натрий лаурил сульфаты (НЛС) кейбір адамдарда ауыз жараларының жиілігін арттыруы мүмкін, себебі ол ауыз тіндерінің қорғаныш қабатын кептіріп, олардың астындағы тіндердің зақымдануына әкелуі мүмкін. Осло университетінде қайталанатын афтозды жаралар бойынша жүргізілген зерттеулерде НЛС-тің ауыз муцині қабатына денатурациялық әсер ететіні, протеиндерге жоғары сәйкестігі бар екені және осылайша эпителийдің өткізгіштігін арттыратыны анықталды. Қос соқыр кроссоверлік зерттеуде, НЛС-ті қамтитын тіс пастасымен тазалаған пациенттерде афтозды жаралардың жиілігі, детергентсіз тіс пастасымен тазалаған пациенттерге қарағанда айтарлықтай жоғары болды. Сонымен қатар, ауыз лихен планусы бар және НЛС-ті қамтитын тіс пастасын қолданбайтын пациенттерге де пайда болды.
Дәмді қабылдаудың өзгеруі
Тіс пастасын қолданғаннан кейін апельсин шырыны және басқа жеміс шырындары жақсырақ дәм татпайды, егер оларды бірден ішсе. Тіс пастасындағы беттік белсенді зат ретінде қолданылатын натрий лаурил сульфаты дәмді қабылдауды өзгертеді. Ол тәтті дәмді сезуге кедергі келтіретін фосфолипидтерді ыдыратып, тағамға ащы дәм береді. Керісінше, алма тіс пастасынан кейін көбірек ұнайды. Апельсин шырынының ащы дәмінің себебі таз фториді ме, әлде натрий лаурил сульфаты ма деген сұрақ әлі шешілмеген. Дәм беру үшін қосылған ментолдың тілдегі салқын сезім рецепторларымен байланысу арқылы дәмді қабылдауға да әсер ететіні болжануда.
Тіс пасталарын ағарту
Көптеген тіс пасталары ағарту туралы мәлімдеме жасайды. Олардың көпшілігі дақтарды алып тастаудың негізгі жолы – абразия арқылы жұмыс істейді, бұл ағарту ретінде сатылмаған тіс пасталарына да қатысты. 2017 жылы жүргізілген жүйелі шолу көрсеткендей, тісті ағарту үшін арнайы жасалған тіс пасталарының көбі химиялық түссіздендіруші зат қосылған-қосылмағанына қарамастан, сыртқы дақтарды азайтуда пайдалы әсер көрсетеді. Дегенмен, ағарту процесі тістердің күшін қанағаттандырмай, қорғаныш эмальдің сыртқы қабатын алып тастау арқылы оларды әлсіретеді.
Өсімдіктерден жасалған және табиғи тіс пасталары
Өсімдіктерден жасалған тіс пасталары, әдеттегі тіс пасталарында жиі кездесетін жасанды ингредиенттерден қашынғысы келетін тұтынушыларға сатылады. Сонымен аталған табиғи тіс пасталарының құрамы кең ауқымды, бірақ көбінесе сода, алоэ вера, эвкалипт майы, мирра, ромашка, календула, ним, тіс щеткасы ағашы, өсімдік экстракттары (құлуақ экстракты) және эфир майлары кіреді. Көптеген өсімдіктерден жасалған тіс пасталарында фтор немесе натрий лаурил сульфаты болмайды. Көмір де тіс пастасының құрамына қосылған, алайда оның қауіпсіздігі мен тиімділігін анықтайтын ешқандай дәлел жоқ, сондай-ақ Америка тіс дәрігерлері қауымдастығы оны қолдануды ұсынбайды.
Мемлекеттік реттеу
Америка Құрама Штаттарында тіс пастасы АҚШ-тың Тамақ және Дәрі-дәрмек басқармасы тарапынан фтор сияқты медициналық мақсаты бар ингредиенттерді қоспағанда, косметика ретінде реттеледі. АҚШ-та дәрі-дәрмектерді заңды түрде сату үшін ғылыми зерттеулер мен FDA мақұлдауы қажет, бірақ бояғыштарды қоспағанда, косметикалық ингредиенттерге алдын ала мақұлдау талап етілмейді. FDA белгілеу және талаптарға ие, сондай-ақ кейбір ингредиенттерге тыйым салады.
Жазық тіс пастасы
Жолақты тіс пастасын Леонард Мараффино 1955 жылы ойлап тапты. Патент (АҚШ патенті, 1957 жылы шығарылды) кейіннен Unilever компаниясына сатылды, ол 1960-шы жылдардың басында бұл жаңалықты Stripe брендімен сатты. Осыдан кейін 1965 жылы Signal бренді Еуропаға енгізілді (Ұлыбритания патенті 813,514). Stripe бастапқыда өте табысты болғанымен, ол екінші жылы базардың 8%-ын иеленгеннен кейін, қайтадан осы көрсеткіштерге жете алмады. Мараффиноның дизайны, бір түсті жолақтар үшін қолданыла береді, қарапайым. Әдетте ақ түсті негізгі материал, тіс пастасының түтігінің жиегінде орналасқан және оның көбін құрайды. Осы материалды тасымалдайтын жұқа құбыр, тұмсықтан оған төмен түседі. Stripe материалы (Stripe-те бұл қызыл болған) тасымалдаушы материал мен түтіктің үстіңгі бөлігі арасындағы кеңістікті толтырады. Екі материал бөлек бөлімдерде орналаспаған, бірақ олардың араласпауы үшін жеткілікті тұтқырлығы бар. Тіс пастасының түтігіне қысым жасағанда, негізгі материал жұқа құбыр арқылы тұмсыққа дейін сығылады. Сонымен қатар, негізгі материалға жасалған қысым, жолақты материалға да қысымды жеткізеді, ол кішкентай тесіктер арқылы (құбырдың қабырғасында) негізгі материалдың үстінен өтетін кезде шығады. 1990 жылы Colgate Palmolive компаниясына екі түрлі түсті жолақтарға патент (USPTO) берілді. Бұл схемада ішкі құбырдың айналасында конус тәрізді пластикалық қорғау бар, ол құбырдың жартысына жуық биіктігіне дейін созылады. Қорғау мен түтіктің ұшы арасында, түтіктегі тесіктерден шығатын бір түсті материалға арналған орын бар. Қорғаудың екінші жағында екінші жолақтың материалына арналған орын бар, ол өз тесіктеріне ие. 2016 жылы Colgate Palmolive компаниясына (USPTO) түрлі түсті тіс пасталарын тікелей түтіктерге толтыруға мүмкіндік беретін патент берілді, бұл жолақты қоспаны бөлек бөлімдерді пайдаланбастан жасауға мүмкіндік берді. Бұл үшін әртүрлі компоненттердің қасиеттерін (реологиясын) реттеу қажет болды, соның арқасында түтік қысылғанда жолақтар пайда болады. Жолақты тіс пастасын қабатты тіс пастасымен шатастырмау керек. Қабатты тіс пастасы көп камералы конструкцияны қажет етеді (мысалы, USPTO), онда екі немесе үш қабат тұмсықтан шығады. Бұл схема, сорғы диспенсерлері сияқты (USPTO), Marraffino немесе Colgate жобаларына қарағанда күрделірек (және сондықтан өндірісі қымбат). Тіс щеткасына салынған толқын тәрізді тіс пастасының бейнесі "нүдл" деп аталады.
Ертедегі тіс пасталары
5000 жылдан бері египеттіктер бұқа тырнағының күлінен, миррадан, ұнтақталған және күйдірілген жұмыртқа қабықтарынан және пемзадан тұратын тіс ұнтағын жасаған. Гректер, содан кейін римдіктер рецептураны жақсартып, сындырылған сүйектер мен устрица қабықтары сияқты абразивтер қосты. 9-ғасырда ирактық музыкант және сәнгер Зирьяб тіс пастасының бір түрін ойлап тапты және оны бүкіл Ислам Испаниясында танымал етті. Бұл тіс пастасының нақты құрамы белгісіз, бірақ оның «тиімді әрі жағымды дәмді» болғаны хабарланды. Бұл ертедегі тіс пасталары жеке қолданылған ма, матамен тістерге ысырылған ма, әлде неім ағашының тармақтары мен мисвак сияқты ертедегі тіс щеткаларымен бірге қолданылған ма, белгісіз. Жапонияның Эдо кезеңінде өнертапқыш Хирага Геннайдың «Хика ракуйо» (1769) еңбегінде «қораптағы тіс пастасы» Сосекиконың жарнамалары жарияланды. Тіс пастасы немесе ұнтақ 19-ғасырда кеңінен қолданысқа енді.
Тіс ұнтағы
Тіс щеткаларымен қолдануға арналған тіс ұнтағы 19 ғасырда Ұлыбританияда кеңінен қолданысқа енді. Көбінесе олар үй жағдайында дайындалған, құрамында әк, ұнтақталған кірпіш немесе тұз болған. 1866 жылғы "Үй энциклопедиясы" көмір ұнтағын ұсынды және коммерциялық түрде сатылатын көптеген патенттелген тіс ұнтақтарының зияны пайдасынан артық екенін ескертті. Arm & Hammer 2000 жылға дейін Америка Құрама Штаттарында содаға негізделген тіс ұнтағын сатты, ал Colgate қазір Үндістан және басқа елдерде тіс ұнтағын сатады.
Қазіргі заманғы тіс пастасы
XVIII ғасырда американдықтар мен британдықтар тіс пастасының рецептіне күйдірілген нан қосатын. Осы шамадағы тағы бір рецепт бойынша аждаһаның қаны (қайыр), даршын және күйдірілген алюмин қолданылған. 1873 жылы Colgate компаниясы хош иісті тіс пастасын кең көлемде шығара бастады. 1900 жылы тіс щеткасымен қолдануға сутек пероксиді мен содадан жасалған паста ұсынылды. Алдын ала араластырылған тіс пасталары алғаш рет XIX ғасырда сатылды, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін тіс ұнтағының танымалдылығын басып өте алмады. Уиллоуби Д. Миллермен бірге Ньюэлл Силл Дженкинс дезинфекциялық құралы бар алғашқы тіс пастасын жасады, ол Kolynos деп аталды. Аты грек тілінде "сұлуландырушы" және "аурудың алдын алушы" деген мағына беретін екі сөздің бірігімінен құралған. Еуропалық фармацевттер тіс пастасын өндіруге әрекеттенді, бірақ бұл экономикалық тұрғыдан тиімді болмады. АҚШ-қа оралғаннан кейін ол Йель университетінің Шеффилд химиялық зертханасының химия профессоры Гарри Уорд Футпен (1875–1942) бірлесіп тәжірибелер жүргізе берді. Kolynos-ты 17 жыл дамытып, клиникалық сынақтардан өткізген соң Дженкинс зейнетке шығып, өндіріс пен таратуды ұлы Леонард А. Дженкинске тапсырды. Ол 1908 жылдың 13 сәуірінде алғашқы тіс пастасының түтікшелерін нарыққа шығарды. Бірнеше жыл ішінде компания Солтүстік Америка, Латын Америкасы, Еуропа және Алыс Шығысқа дейін кеңейді. 1909 жылы Лондонда филиал ашылды. 1937 жылы Kolynos 22 елде өндіріліп, 88 елде сатылды. Kolynos көбінесе Оңтүстік Америкада және Венгрияда сатылды. 1995 жылы Colgate Palmolive компаниясы American Home Products компаниясының өндірісін 1 миллиард АҚШ долларына сатып алды. Фтор алғаш рет 1890 жылдары тіс пастасына қосылды. Танагра, құрамында кальций фториді бар белсенді компонент ретінде, Германияның Бремен қаласындағы Карл Ф. Тоэлнер компаниясымен сатылды, бұл Альберт Денингердің ерте жұмысына негізделген. Миссури штатының Канзас-Сити қаласындағы Рой Кросс жасаған ұқсас өнертабыс 1937 жылы Американдық стоматологтар қауымдастығы (ADA) тарапынан сынға алынды. 1950 жылдары жасалған фторлы тіс пасталары ADA мақұлдауына ие болды. ADA мақұлдаған алғашқы фторлы тіс пастасын жасау үшін Procter & Gamble 1940 жылдардың басында зерттеу бағдарламасын бастады. 1950 жылы Procter & Gamble Индиана университетінде Джозеф К. Мюллер басқаратын фторлы жаңа тіс пастасын зерттеу үшін бірлескен зерттеу тобын құрды. 1955 жылы Procter & Gamble's Crest алғашқы клиникалық түрде дәлелденген фторлы тіс пастасын шығарды. 1960 жылдың 1 тамызында ADA "Crest тіс шіруін болдырмауға көмектесетін тиімді тіс пастасы болып табылады және оны ауыз гигиенасын ұқыпты сақтау және кәсіби күтіммен бірге қолданғанда үлкен пайдасы бар" деп мәлімдеді. 1980 жылы жапондық Sangi Co., Ltd. компаниясы APADENT-ті шығарды, бұл тіс эмалының негізгі құрамы – гидроксиапатиттің нано түрін, фтордың орнына, тіс эмалының бетінен минералды жоғалту аймақтарын (кариестің бастапқы зақымданулары) қалпына келтіру үшін әлемдегі алғашқы тіс пастасы болды. Көп жылдық зертханалық тәжірибелер мен далалық сынақтардан кейін 1993 жылы Жапонияның Денсаулық сақтау министрлігі оның гидроксиапатит құрамын белсенді кариеске қарсы зат ретінде мақұлдады және оны тіс пастасында қолданылатын гидроксиапатиттің басқа түрлерінен, мысалы, тіс абразивтерінен ажырату үшін Медициналық гидроксиапатит деп атады. 2006 жылы BioRepair Еуропада тіс эмалын қалпына келтіру және жаңарту үшін фтордың баламасы ретінде синтетикалық гидроксилапатиттен тұратын алғашқы еуропалық тіс пастасымен пайда болды. "Биомиметикалық гидроксилапатит" тісті химиялық өзгерістерге ұшыратып фторпатитке айналдыратын фтормен қатайтудың орнына, тістің айналасында синтетикалық эмальдың жаңа қабатын құру арқылы тістерді қорғауға арналған.
Жеткізу
Тіс пастасы көбінесе бүгілетін түтікше арқылы немесе қаттырақ сорғы арқылы таратылады. Сан алуан дәстүрлі және жаңашыл үлгілер әзірленген. Паста тарату құралы тіс пастасының ағын қасиеттеріне сай болуы керек. 1880 жылы Нью-Лондон қаласындағы доктор Вашингтон Шеффилд тіс пастасын бүгілетін түтікшеге салып, «Доктор Шеффилдтің кремді тіс пастасы» деп атады. Ол бұл ойға ұлының Парижге саяхаттап, суретшілердің түтікшеден бояу қолданысын көргеннен кейін келді. 1896 жылы Йорк қаласында Colgate & Company Dental Cream Шеффилдтің үлгісімен жасалған бүгілетін түтікшелерге қапталды. Алғашқы бүгілетін тіс пастасы түтікшелері қорғасыннан жасалған.