Кіріспе
Роберт Э. Ховардтың Конан әңгімесі "Гвахлордың асыл тастары" – американдық жазушы Роберт Э. Ховардтың қаламынан туған, ойдан шығарылған семсер мен сиқыршылық батыр Конанның басты рөлде ойнайтын алғашқы әңгімелерінің бірі. Хибориан дәуірінде өрбитін оқиғада Конан сияқты бірнеше топтар Хибориан Африкасындағы осы атпен белгілі қазынаны табу үшін күреседі. Алғаш рет бұл әңгіме 1935 жылғы наурыз айында "Мырзалар әңгімелері" журналында жарияланды. Ховард бұл әңгімеге бастапқыда "Бит Якиннің қызметшілері" деген ат қойған.
a short story
"Jewels of Gwahlur" is one of the original short stories starring the fictional sword and sorcery hero Conan the Cimmerian, written by American author Robert E. Howard. Set in the fictional Hyborian Age, it concerns several parties, including Conan, fighting over and treasure hunting for the eponymous treasure in Hyborian Africa. The tale was first published in the March, 1935 issue of Weird Tales. Howard's original title for the story was "The Servants of Bit Yakin".
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Роберт Хауард өзінің әңгімесін Гибориан Африкасына орналастырды. Гвалур тістері – бұл ежелгі Алькмиен қаласында сақталған аңызға толы қазыналы тастар, Кешан елінде, "көптеген солтүстік және батыс елдері миф деп санаған". Конан осы қазына туралы қауесетті естіп, Кешанға сапар шегеді және жергілікті әскерді олардың қарсыласы Пунтқа қарсы жаттықтыруға өз қызметін ұсынады. Бірақ, осындай ниетпен, Стигиялық ұры Тутмекри және оның Шемит серігі Заргеба да Пунттың көршісі Зембабвеймен әскери одақ құру туралы ұсыныспен елге келеді. Кешанның бас жұбаны Горулга, бұл мәселе бойынша шешімді тек Алькмиеннің мумияланған болжаушысы Елаямен кеңескеннен кейін қабылдауға болатынын жариялайды. Осы қазына іздеушілерге керек соңғы нәрсе осы. Конан мен Заргеба (бірін-бірімен тәуелсіз) Горулганың жорығынан бұрын қалаға сапар шегеді. Тастап кетілген қалада, әуелдегі табиғаттан тыс атмосфера болжаушыға деген қызығушылыққа жол береді. Заргеба өзімен коринфтік құл қызы Мюриэланы алып келіп, оған Елая рөлін ойнауды және дін қызметкерлеріне кейбір әшекейлерін Тутмекриге беруді бұйырады (олар қазынаның нақты екенін дәлелдеу үшін қажет болды, содан кейін ол қалған әшекейлерді басып алып алуды жоспарлады). Конан бастапқыда тірі болжаушыдан қорқып, бірақ тез арада алдау бар екенін түсінеді. Интрига мен құпияны алдамшы мен нағыз болжаушының денелері рөлдерін ауыстырады. Алайда, Горулга осының ішінде кінәлі емес, ол шынайы түрде болжаушымен кеңесуге тырысады. Бірақ, төртінші күш тез арада пайда болады. Бір ғасыр бұрын Пелишти саяхатшысы Бит Якин Алькмиен орналасқан аңғарға келген. Кешанның жергілікті тұрғындары Елаяға қадірлі қасиетті құдай ретінде табыну үшін келгенде, Бит Якин жақын жердегі үңгірден болжамдарды жеткізді. Соңында, ол сол жерде қайтыс болды; оның өлмейтін қызметшілері оны оның нұсқауларына сәйкес жерледі және қожайындарының бақылауынан босап, қалаға барып, Елаямен кеңесуге тырысқан Кешанның дін қызметкерлерін аяусыз өлтірді. Бит Якиннің қызметшілері, ірі сұр шашты маймылдар екені анықталды, олар Горулганың тобын қазынаны иеленуге тырысқаннан кейін өлтіреді. Конан қазына салынған сандықты алуға үміттенді, бірақ Мюриэланы құтқару үшін олжасын тастауға мәжбүр болады. Екеуі бірге қашып кетеді және Конан жаңа жоспар құру арқылы өзінің оқиғасын аяқтайды.
Кейіпкерлер мен орындар
Әңгіменің бірнеше бөліктері Конанның зиялы қабілетін, әсіресе жазба және ауызша тілдерді меңгергенін көрсетеді: "Әлемді шарлаған алып саяхатшы көптеген білім жинады, оның ішінде көптеген шетел тілдерін сөйлеу және оқу да бар еді. Көптеген оқымысты ғалымдар киммериялықтың тілдік дағдысына таңғалар еді, себебі ол көптеген оқиғаларға қатысты, онда беймәлім тілді білу өмір мен өлім арасындағы шешімді білдіретін. Конанның көптілділігі Роберт Э. Говардтың Конан туралы жалғыз романы "Аждаһаның сағатында" маңызды оқиғалық тұс болып табылады, ал оның сауаттылығы мен білімі Конанның алғашқы "Қылыштағы Феникс" әңгімесінде айтылған. Аяғы Конанның қайсарлығына және қиын жағдайдағы әйелдерді құтқаруға деген бекем ынтасына баса назар аударады. Бірнеше ай іздеген құнды қазыналы сандықты немесе Мұриелді құтқаруға мүмкіндігі болғанда, Конан бірден қызды құтқаруды таңдайды және қазынаның қайта келмейтіндей жоғалуына рұқсат береді. Конанның түпнұсқа әңгімелерінде әртүрлі құдайлардың шынымен бар екендігіне қатысты әлдебір күмәнділік сақталады. "Қара Колосс" әңгімесінде Митра толыққанды және өзінің қасиетті орнына келгендерге анық көрінеді; ал аталған әңгімеде барлық "көріністер" цинизмге толы алданулар ғана. Конан оқиғалары Хибория дәуірі деп аталатын, ойдан шығарылған өткенде өтеді, бірақ нақты географиялық орындарға негізделген. Кешан елінің аты "Кеш" атауынан алынған, ол Египеттің Нубияға берген ежелгі аты. Олардың жауы Пунт елі де Мысырдан тегін алады. Ал үшінші мемлекет, Зембабвей, атын Ұлы Зимбабве қираған орындарынан алған (осы әңгіме жарық көргеннен кейін 45 жыл өткен соң, нақты Зимбабве мемлекеті де осылай аталды).
Қабылдау
Фриц Лейбер оны Конанның ең нашар үш хикаясының бірі деп бағалады, олардың "қайталамалы және балағаттаушы, псевдоғылымның өзін-өзі жоққа шығаратын қоспасы, сахналық көріністер мен "шынайы" табиғаттан тыс күштер" екенін айтты.
Қайта басып шығару журналы
Патша Конан (Gnome Press, 1953) және Жауынгер Конан (Lancer Books, 1967) жинақтары осы әңгімені қайта басып шығарды. Жақында ғана ол "Конан хроникасы" жинағының 2-томында: "Аждаһаның сағаты" (Gollancz, 2001) "Гвалурдың зергерлік бұйымдары" деген атпен және 2005 жылы "Конанның жеңімпаз қылышы" жинағында Говардтың түпнұсқа атауымен, "Бит Якиннің қызметшілері" деп жарияланды.
Бейімделулер
Рой Томас пен Дик Джордано 1977 жылы Marvel Comic-тің "Savage Sword of Conan" журналының #25-ші нөмірінде оқиғаны бейімдеді. 2008 жылы бұл бейімделу "Конаның жабайы қылышы" 3-томындағы саудалық жинақта қайта басылды. П. Крейг Расселл 2005 жылы Dark Horse комикстерінде үш бөлімді мини-серия ретінде, ал 2006 жылы қалың қаптамалы кітап ретінде оқиғаны бейімдеді. 2013 жылы Фил Ченеверт аудиокітап нұсқасын оқып берді және ол LibriVox арқылы жалпы қолданысқа шығарылды. Оксфорд университетінің баспасы "Домино" сериясында "деңгейлік оқырман" нұсқасын жариялады.