Кіріспе

Конан Роберт Э. Говардтың повестесі. 1934 жылы жарық көрген шағын әңгіме.

"Қара жағалаудың патшайымы" – американдық жазушы Роберт Э. Говардтың Конан Циммерий туралы жазған алғашқы қысқа әңгімелерінің бірі. Алғаш рет Weird Tales журналында 1934 жылдың мамыр айында жарияланған. Оқиға Гибориан дәуірінде өтеді, онда Конан Белит атты еріншекті әйелмен бірге Куш жағалауындағы елді мекендерді тонап, белгілі бір қарақшыға айналады. Эпикалық көлемі мен ерекше романтикасының арқасында бұл әңгіме Конан туралы әңгімелердің даусыз классикасы саналады және Говардты зерттеушілер оны оның ең танымал туындыларының бірі деп жиі айтады. Говард осы әңгімені Weird Tales журналына сатудан 115 доллар табыс тапты, қазір ол авторлық құқығы бұзылған туынды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Аргос портында Конан сауда кемесі "Аргус" кемесіне отыруды талап етеді, ол оңтүстікке шығып, Күштің қара патшаларына буындар, жібек, қант және мыс ұстағы бар семсерлер сатады. Капитан оның жол ақысын төлеместен саяхаттау талабына қарсылық білдіреді, ал Конан оны және экипажды қорқытады. Капитан Конанға кемеде қалуға рұқсат береді, өйткені "сапарда жауынгер адам болуы пайдалы болар еді". Бірте-бірте Конан мен капитан Тито дос болады. Конан Титоға Аргостың азаматтық билігінен қашып жүргенін айтады, соттың дау-дамайынан кейін Конан досының қайда екенін сотқа беруден бас тартты. Досына сатқындық жасаудың орнына Конан семсерін суырып алып, биді өлтіреді. Осы сәтте Конанның теңіз туралы білімі де, тәжірибесі де жоқ. Құш теңізшілерінің суына жеткенде олардың сауда кемесіне Белит реверлері шабуыл жасайды. Қара жағалаудың патшайымы Белит пен оның эбен терісімен жабылған жауынгерлері "Аргустың" экипажын қырып тастайды. Конан капитанның өліміне байланысты экипажды жинауға тырысады, ал күрес үмітсіз болған кезде ол қарақшылар кемесіне секіреді. Конан көптеген қарақшыларды өлтіреді, олар оны басып, өлтіреді деп күтеді, бірақ Белит өз командасына Конанды аяуды бұйырады. Ол цимерлердің батылдығы мен қатыгездігіне таңғалады және оған жыныстық қатынас жасайды. Белит Конанға өзімен бірге жүзуге, оның таңдап алған серігі болуға және өзінің жауынгерлерін басқаруға көмектесуді ұсынады. Смитн Конанмен келіседі, олар Қара жағалауға бірге шабуыл жасайды. Көп ұзамай, теңіздің жыны Белиттің жары болғаны туралы хабар тарады. Стигиандық кемелерден аман қалғандар Белит пен оның кіммериялық жауынгерінің атын қарғайды. Белит пен Конан Зархеба өзенінен жоғары қарай жүзіп бара жатқанда, олар жоғалған қазынасы бар ежелгі қираған үйінділерге, қанатты жабайы аңға және бұрын адамдар болған хиеналарға тап болады. Екіпаждың өлтірілуіне және джунглиде жасырын жатқан қорқыныштылықтарға қарамастан, Белит пен Конан теологиялық талқылауға уақыт табады, Конанның қатал құдайы Кромды Белиттің екіжақты шемит құдайларымен салыстырады. Белит тіпті өлім де оны Конаннан ажырата алмайтынына уәде береді. Белит көп ұзамай қазынадағы қарғысқа ұшыраған алқаға қызығады. Ол киген адамды ақымақтық пен мономанияға ұшыратады. Бұл жағдайда Белит қате бұйрық береді. Көп ұзамай оның экипажы жойылып, Белитті қанатты жынды асып қояды. Жалғыз өзі және ашулы Конан жындыға қарсы шығады. Белиттің рухы араласып, оны өлтірудің алдында тұр. Конан қанатты қорқынышты өлтіріп, оның өлімімен бірге қираған жерлерді қалдырады. Конан Белитке викингтердей жерлеу рәсімін жасайды, кемеге оны және оның қазыналарын салып өртейді.

Қабылдау

Эверетт Ф. Блайлер "Қара жағалаудың патшайымын" "шамасы Коннанның ең жақсы туындысы, себебі ол құмарлық, ашкөздік немесе жек көруден өзге сезімге негізделген жалғыз туынды" деп сипаттады.

Жариялану тарихы

Бұл әңгіме алғаш рет 1934 жылғы мамыр айындағы «Мырза әңгімелер» журналында жарияланды. Кейіннен ол «Коннанның келуі» (Gnome Press, 1953) және «Циммериялық Коннан» (Lancer Books, 1969) жинақтарында қайта басылды. Жақында ғана ол «Коннан жылнамалары» жинақтарында қайта басылды: 1-том. Қара шеңбердің халқы (Gollancz, 2000) және «Циммериялық Коннан: 1-том (1932–1933)» (Del Rey, 2003).

Бейімделулер

Рой Томас, Майк Плуг және Джон Бускема бұл әңгімені «Конан варвар» (Marvel) комиксінің #58, #59 және #100 нөмірлерінде өңдеп, кеңейтті, ол 1970 жылдардың ортасы мен соңында жарық көрген. Петри Хилтунен 1991 жылы өзінің графикалық романын жасады, ол тек Финляндияда ғана жарияланды. 1989 жылы Steve Jackson Games баспасы GURPS жүйесі үшін «Конан және Қара жағалаудың патшайымы» атты ролдік ойынды шығарды. Өліп, бірақ Конанға шайқаста көмектесу үшін қайта оралатын әйел туралы идея 1982 жылғы «Конан варвар» фильмінде қолданылды. Dark Horse Comics сериясы «Конан варвар» (2012–2014), авторы Брайан Вуд және суретшісі Бекки Клунан, алғашқы үш санының негізі ретінде «Қара жағалаудың патшайымын» пайдаланды. Белиттің өлімі 22–25-ші сандарда баяндалған. Бұл әңгіме Ablaze баспасының «Cimmerian» комикс сериясында да қолданылды.