Кіріспе

Конан повесі - Роберт Э. Говардтың "Қара шеңбердің халқы" атты қысқа әңгімесі - американдық жазушы Роберт Э. Говард жазған және алғаш рет Weird Tales журналында 1934 жылғы қыркүйек, қазан және қараша айларында үш бөлімге бөлініп жарияланған Конан Киммериялық туралы алғашқы повестердің бірі. Говард осы әңгімені жариялағаны үшін 250 доллар төлем алды. Оқиға Хибория дәуірінде өтеді және Конанның Вендхьядан (тарихи алдындағы Үндістан) экзотикалық ханшайымды құтқаруымен, сондай-ақ Йимшаның Қара көрушілерінің әлемді жаулап алуға бағытталған зұлымдық жоспарын жолынан тоқтатуымен байланысты. Эпикалық көлемі мен ерекше индус рухының арқасында бұл әңгіме Конан туралы әңгімелердің даусыз классикасы саналады және Говард зерттеушілері оны оның ең жақсы туындыларының бірі деп жиі айтады. Бұл сонымен қатар Говардтың оқырманға сиқыр мен сиқыршылар туралы, стереотиптік Гибориялық бейнеден – яғни, демон шақырушы, иллюзионист ділдерден тыс, тереңірек түсінік беретін сирек әңгімелерінің бірі.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бұл Конан оқиғасы Үндістан, Пәкістан және Ауғанстанның мифтік Гибория нұсқаларында (сәйкесінше Вендия және Афгулистан) орын алады. Вендхия императоры Бунда Чандтың өлімі (Чандтың жаны арқылы, оның шашының бір тобымен жіберілген қарғыс) оның қарындасы Деви Ясминаның билікке келуіне әкеледі, ол оның өлтірушілері – Йимшаның қара көрушілерінен кек алуға ант етеді. Осы уақытта Конан Афгули тайпасының басшысы болады. Оның жеті жауынгері Вендиялықтар тарапынан тұтқынға алынады. Ясмина оның жауындарын өлтіруге мәжбүрлеу үшін таулықтарды кепіл ретінде пайдалануды жоспарлайды. Бірақ Конан өз адамдары тұтқынға алынған бекініске кіріп, оның орнына Ясминаны ұрлап алады (оны жеті адамына айырбастау ниетімен). Йимшаның жер асты ғибадатханасында Туран патшасы Ездигерд үшін жұмыс істейтін жалдамалы сарбаз Керим Шахпен одақтасуға келіседі, ол Бунда Чандтың өлтірілуін ұйымдастырған, соның арқасында Вендияны басып алуға мүмкіндік алған. Алайда, Керим Шахтың қара көрушілермен байланысын қамтамасыз еткен Кемса атты адам, девидің қызметшісі Гитараға ғашық болады. Екеуі де бұрынғы жоспарларын тастап, тұтқынға алынған таулықтарды өлімге жібереді және оны да өлтіру үшін патшайым Ясминаны қуалайды. Конан Жайбар асуы мен Гимель тауларының (Хайбер асуы мен Гималайдың Гибориялық баламасы) жанындағы Вазули ауылына қашып жетеді. Ауыл басшысы Яр Афзал Кемса тарапынан өлтіріледі, ал жергілікті тұрғындар Конанды оны өлтірді деп айыптайды. Ол Ясминамен бірге қашуға тырысады. Бірақ Кемса көп ұзамай Конан мен Ясминаны жетеді. Оның шабуылына төрт ракшас кедергі келтіреді. Ракшалар Гитараны өлтіріп, Кемсаны тік жардан құлатып, Конанды ежелгі сиқырмен есінен айырып, Ясминаны тұтқынға алады. Кемса тік жардан құлаудан аман қалып, Конанға ескерту жасап, сиқырлы белбеуін беруге үлгереді. Содан кейін Керим Шах және Иракзай тайпасы (Оракзай паштундары), Ясминаны тұтқынға алу үшін Туран патшасы Ездигердпен жалданып, Конанмен кездеседі. Олар Ясминаны құтқару үшін бірігіп, осы әрекеттің жеке себептерін түсіндіріп, Йимшаның қамалына жақындайды. Барлығы да осы әрекет кезінде қаза табады. Бірақ Кемсаның кеңесімен Конан қара көрушілерді өлтіріп, Ясминаны құтқарады. Қашып бара жатқанда олар Туран әскерімен кездеседі, ол Конанның тұтқынға алынған серіктерінің өлімі үшін оны кінәлайды. Олардың көзқарасына қарамастан, Конан өз тайпасына көмектесуге міндетті сезінеді, бірақ Девиді тастап кетуге дайын емес. Оның мәселесі Вендиялық әскердің патшайымын құтқару үшін тауларға шабуыл жасауымен шешіледі. Конан және оның афгулилері, Ясмина және оның атты әскері бірлесіп Турандық әскерді жеңеді. Конан таулықтармен бірге кетеді, ал Ясмина өз еліне қайтады. Бір-біріне қатты тартылғанымен, Конан мен Ясмина арасындағы қарым-қатынас сүйісуден аспайды. Олардың міндеттері оларды қарама-қарсы бағытта тартып тұрады – ол Вендия патшайымы, ал ол Ясминаның жерін тонауға тырысатын көшпелі тайпалардың басшысы. Бастапқы Говард әңгімелерінде олар ешқашан қайта кездеспейді. 1957 жылғы «Конанның оралуы» романында Бьёрн Найберг және Л. Спраг де Камп екі бәсекелесті көп жылдан кейін, ол Аквилония патшасы болған кезде, бір түндік құштарлыққа толы кездесуге мүмкіндік береді, мүдделер қақтығысы болмайды.

Қабылдау

Эверетт Ф. Блейлер әңгіменің "көптеген тамаша сиқыры мен қызықты тұлғалары" бар екенін атап өтті. Фриц Лейбер бұл әңгімені жоғары бағалап, "Марлоудың мелодрамаларына" теңеп, "Онда құлпырар тіл, күшті себептер, құдіретті әулиелер, керемет сиқыр құралдары, жаны ашыр қаһарман-жаулар және Конанның нәтижесі қызығушылық тудыру үшін жеткілікті түрде басылған" деді.

Тарихты қайта жариялау

Бұл әңгіме "Конаның семсері" (Gnome Press, 1952) және "Конанның авантюрашысы" (Lancer Books, 1966) жинақтарында қайта басылды. Ол алғаш рет 1974 жылы Дональд М. Грант, Publisher, Inc. баспасымен жеке кітап түрінде жарық көрді. Соңғы рет ол "Конан хроникасы", 1-том: "Қара шеңбердің халқы" (Gollancz, 2000) және "Конанның қанды тәжі" (Del Rey, 2005) жинақтарында қайта басылды.

Бейімделулер

Рой Томас, Джон Бускема және Альфредо Алкала бұл оқиғаны "Savage Sword of Conan" журналының 16-шы санында (19) бейімдеді. (2008 жылы Dark Horse Comics баспасы "Savage Sword of Conan" журналының екінші томында қайта басып шығарды). Dark Horse Comics сондай-ақ Фред Ван Ленте жазған мини-серия ретінде оқиғаны бейімдеді. Ablaze баспасы да оқиғаны өздерінің "Cimmerian" комикс сериясында пайдаланды.