Кіріспе

Орегон штаты 2008 жылдан бері бір жынысты жұптар арасындағы үй ішіндегі серіктестікті тіркеп келеді және 2024 жылы қарама-қарсы жынысты жұптар арасындағы серіктестікті тіркей бастау үшін заңды кеңейтті. 2007 жылдың сәуір және мамыр айларында, 2005 жылғы бұрынғы әрекеттен кейін, Орегон штатының заң шығарушы органы бір жынысты жұптарға мемлекеттік некедегі жұбайларға берілетін барлық құқықтарды беру туралы заң қабылдады. Орегон заңдарында бұл мәртебе үй ішіндегі серіктестік деп аталады, неке немесе азаматтық одақ терминдерін пайдаланудан аулақ. Губернатор Тед Кулоноски 2007 жылдың 9 мамырында заңға қол қойды. Заң 2008 жылдың 1 қаңтарында күшіне енуі тиіс болған, бірақ сотқа шағымдану іске асыруды кейінге шегерді. 2008 жылдың 1 ақпанында мәселе шешілді, сол күні заң күшіне енді және тіркеу 2008 жылдың 4 ақпанында басталды.

Азаматтық одақтарды қорғау

Орегон Сенатының бастапқы 1000 нөміріндегі заң жобасы азаматтық одақтар құруды және тұрғын үй, жұмыс, қоғамдық орындар мен мемлекеттік қызмет көрсетуде сексуалдық бағдарына қарай кемсітуге тыйым салуды көздеген еді. 2005 жылдың 8 шілдесінде Орегон штатының сенаторлары оны мақұлдады. Сейлемдегі Орегон штатының Капитолийіндегі заң шығарушылар 19-10 есебімен қолдады, бірақ Орегон Өкілдер палатасының республикалық спикері Карен Миннис оны тоқтатып қойды.

Өзара пайда алушыларды қолдау

2005 жылдың 21 шілдесінде палата заң жобасына бірқатар өзгерістер енгізіп, оның басым бөлігін алып тастап, жаңа мәтінмен ауыстырды (кейбір сарапшылар бұл қадамды "ішін толық ауыстыру" деп бағалады). Сенаттың 1000-шы заң жобасының жаңа нұсқасында сексуалдық бағдар, кемсітуге тыйым салу және азаматтық одақтар туралы ешқандай мәлімет қалмады. Оның орнына, ол бір жынысты некеге конституциялық тыйым салуды қайта бекітіп, "бір-біріне көмектесу келісімдерін" жасауды ұсынды. "Көмектесу келісіміне" заң бойынша үйленуге құқығы жоқ екі адам да қатыса алатын болды, мысалы, "жесір ана мен оның үйленбеген ұлы" сияқты. Алайда, олардың құқықтары мен міндеттері некеде тұрған адамдармен теңеспейді, әсіресе жұмыс беруші тарапынан берілетін медициналық сақтандыру немесе зейнеткерлік төлемдерінен айырылады. Көмектесу келісіміне ие болған тұлғалар мүлікті мұраға алуға және екінші тараптың денсаулығына қатысты немесе қаржылық мәселелерді шешуге құқылы болады. Бұл өзгерістер заң жобасын қабылдауға бағытталған күш-жігерді тоқтатты, нәтижесінде ол комитетте қарастырылмай қалды.

Ішкі серіктестіктер

Алайда, 2006 жылдың қараша айында өткен аралық сайлаулардан кейін демократтар бұрын республикашылдар бақылаған Өкілдер палатасының көпшілігін жеңіп алды, ал 2007 жылдың басында демократтар 2005 жылғы заңға ұқсас заң жобасын палатаға қайта енгізді. Заң жобасында осы одақтарды сипаттау үшін «үй ішіндегі серіктестік» термині қабылданды; «неке» немесе «азаматтық одақ» терминдері қолданылмады. Бұл заң жобасы 2005 жылғы нұсқасына қарағанда заң шығарушы орган арқылы салыстырмалы түрде оңай қабылданып, 2007 жылдың 17 сәуірінде Өкілдер палатасымен (34-26 дауыспен) және 2007 жылдың 2 мамырында Сенатпен (21-9 дауыспен) мақұлданды. Губернатор Кулоноски 2007 жылдың 9 мамырында Орегон отбасылық теңдік заңына қол қойды. Заң 2008 жылдың 1 қаңтарында күшіне енуі тиіс еді, бірақ 2008 жылдың 1 ақпанында өткен сот отырысына дейін алдын ала тыйым салуға байланысты кейінге шегерілді, одан кейін тыйым салу алынып тасталды. Үй ішіндегі серіктестіктер 2008 жылдың 4 ақпанынан бастап күшіне енді.

Заңнамадағы айырмашылықтар

Орегон "ішкі серіктестік" терминін Вашингтон штаты мен Калифорния штаты сияқты қолданады. Вашингтон штаты мен Калифорниядағы тіркемелер кез келген жынысты жұптарға ішкі серіктестік құруға мүмкіндік берді, ал Орегон бастапқыда оны бір жынысты жұптарға ғана шектеді. Орегон штатында әртүрлі жынысты жұптар 2024 жылдың 1 қаңтарынан бастап ішкі серіктестікке өтініш бере алады. Орегон заңнамасында міндетті рәсімдер қарастырылмаған. Барлық некелер (және оларды ұсынатын штаттардағы азаматтық одақтар) діни немесе азаматтық рәсім арқылы ғана жарамды деп есептеледі. Орегон штатында жұптар ішкі серіктестіктерін тек қағаз жүзінде тіркеуге міндетті. Орегон штаты Орегон штатының ішкі серіктестігін мойындайды, бірақ басқа штаттар мен федералды үкімет оны мойындамауы мүмкін.

2839-құжат жобасы

2009 жылдың 25 маусымында губернатор 2839 нөміріндегі заң жобасына қол қойды. Ол отандық серіктестік заңын бірнеше сала бойынша жаңартты: салықтар, денсаулық сақтану артықшылықтары мен құқықтары, отандық серіктің тегін қабылдау, сондай-ақ басқа штаттардың "отандық серіктестік" және "азаматтық одақ" терминдерін пайдалануын нақтылау, нәтижесінде Орегон бұл одақтарды "отандық серіктестік" ретінде мойындауға мүмкіндік алды.

Келесі:

2007 жылы осы заңдарды күштен шығару үшін өткізілген референдум жеткілікті қол жинауға таялмады. Заңды дауысқа салу арқылы бекітуге бағытталған, яғни петиция арқылы сайлаушылардың мақұлдауына ұсынылған мұндай әрекет, заңның күшіне енуін 2009 жылдың 1 қаңтарына дейін ықшамдауға мүмкіндік берген болар еді. 2007 жылдың қыркүйегінде түзетуге қарсы шыққан топтар заңды күштен шығару үшін шамамен 63 000 қол жинады; референдум үшін қажетті ең төменгі қол саны – 55 179. Мемлекеттік хатшының кеңсесі кейіннен тек 55 063 жарамды қол жиналғанын анықтады, соның салдарынан 2008 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енуге кедергі болдырмады. 28 желтоқсанда федералды судья Майкл В. Мосман заңның іске асырылуын тоқтатуға қатысты шешім шығарды, бұл шешім заңдық шағымды тыңдағаннан кейін қабылданды (шараға қарсы шыққан топ Мемлекеттік хатшының кеңсесі қолдардың жарамдылығын анықтау үшін қолданған әдістемеге сын танысты). Аталған мәселе бойынша сот отырысы 2008 жылдың 1 ақпанына белгіленді, сол кезде бұйрық күшін жойды, бұл заңның дереу күшке енуіне және 2008 жылдың 4 ақпанынан бастап тіркеу жұмыстарын жүргізуге жол ашты.

Қарсы жынысты отбасылық қатынастар

2023 жылдың сәуірінде Орегон заң шығарушы жиналысының екі палатасы да әртүрлі жынысты жұптарға ресми түрде отбасылық серіктестікке түсуге рұқсат беру үшін дауыс берді. Бұл заңға Орегон штатының губернаторы қол қойды және ол 2024 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енеді.