"Иә, министр" сериалының Бернард Вулли кейіпкері

Кіріспе

Британдық "Иә, министр" ситкомының ойдан шығарылған кейіпкері Сэр Бернард Вулли, GCB, MA (Оксон) – 1980-жылдардағы британдық "Иә, министр" ситкомы мен оның жалғасы "Иә, премьер-министр" телесериалының үш басты ойдан шығарылған кейіпкерінің бірі. Ол мемлекеттік қызметкер, министр (кейін премьер-министр) Джим Хакердің жеке хатшысы қызметін атқарады. Бұл рөлді бастапқыда Дерек Фаулдс сомдаған, ал 2013 жылғы қайта түсірілімде Крис Ларкин ойнады.

Шығармалық өмірбаян

Ол әкімшілік істер министрі және кейін премьер-министр Джим Хакердің бас жеке хатшысы. Алайда, оның адалдығы министр мен мемлекеттік қызмет басшысы сэр Хамфри Эпплби арасында бөлінеді. Теориялық тұрғыдан Хакерге жеке жауапты болғанымен, Бернардтың жұмысын бағалайтын және мемлекеттік қызметтегі болашағына ықпал ететін – сэр Хамфри. Бұл жас мемлекеттік қызметкер үшін қиын жағдайлар тудырады. Хакер бірде жеке хатшысынан, қиын жағдай туғанда оның адалдығы қайда болатынын сұрағанда, Вулли: «Министр, менің жұмысым – қиындықтарды болдырмау» деп жауап берді. Оның өмір жолы туралы көп мәлімет жоқ, бірақ сэр Хамфри сияқты Оксфордта білім алғаны белгілі. «Yes Minister» сериалының 3-ші маусымының 4-ші және «Yes, Prime Minister» сериалының 1-ші маусымының 5-ші сериясында Вулли Оксфордтағы Магдален колледжінің галстугін тағып жүргені көрсетіледі, бұл оның Магдален колледжінде оқығанын көрсетеді (романдық нұсқасында қателік жіберіліп, Бернард Кембриджді бітірген деп айтылған, бірақ кейін серияда Оксфордта оқығаны расталған. Екеуіне де қатысқанын айтуға болады). Сонымен қатар, оның білімі кейде арнайы салаларда көрінеді. Мысалы, «The Greasy Pole» эпизодында Ливерпульде химиялық зауыт салудың саяси қауіптерін талқылағанда (құрамы «метадиоксин» болатын), Вулли сэр Хамфриге грек тілінің латын тілінен айырмашалығы – аблатив жағы жоқ екенін еске салады (Бернард, сэр Хамфри сияқты, Literae Humaniores оқыған болуы мүмкін, бірақ грек және латын тілдерін білу классикалық білімнің белгісі болуы да мүмкін). Сериалдағы басқа кейіпкерлер сияқты актер мен кейіпкердің туған күні бірдей. Осыған орай, Бернард серия барысында қырық жастан асқан. Бернард үйленген: «Yes, Prime Minister» сериалының «The Key» эпизодында ол үйінің кілтін қатынына бермейтінін айтады. Бірақ оның әйелі сериалда көрсетілген жоқ. Вулли, министр мен сэр Хамфри сияқты, серия барысында, әсіресе саяси шеберлік туралы түсінігін арттырады. «The Tangled Web» эпизодының соңғы сахнасында Вулли өз еркімен сэр Хамфриді жамандыққа ұшырауынан сақтап қалады және Хакерге қарсы пайдалануға болатын құралды ұсынады – сэр Хамфридің радио сұхбатынан кейін жазбаға түскен британдық жұртшылық туралы жағымсыз пікірлерін таспаға жазады. Бұл Премьер-министрге көрсетілген қызмет екі жақты адалдық арасындағы күрестің соңғы нәтижесі деп қарастыруға болады. Сериалдың екі маусымында да Бернард – өзінің іс-әрекеттерін ақтауға тырысатын, ар-ожданы бар жалғыз мемлекеттік қызметкер. Сондықтан, соңғы эпизодта ол өзінің басты адалдығы Хакерге болу керектігін түсінеді, және дағдарысқа оның араласуы Хакердің саяси беделін сақтауда және Министрлер кабинетінің хатшысының, кез келген мемлекеттік қызметкер сияқты, «қарапайым қызметкер» болып қалуына көмектеседі.

He is the Principal Private Secretary to the Minister for Administrative Affairs (a fictional office), and later Prime Minister, Jim Hacker. However, his loyalties are split between his Minister and his Civil Service boss, Sir Humphrey Appleby. Whilst he is theoretically accountable to Hacker personally, it is Sir Humphrey who writes his performance reviews and apparently wields influence over Bernard's future in the Civil Service, leading to difficult situations for the young civil servant. When Hacker once asked his Private Secretary where his loyalty would lie when the chips were down, Woolley replied, "Minister, it's my job to see the chips stay up." His background is not revealed to any great extent, though it is revealed he, like Sir Humphrey, is an Oxford graduate. In Episode 4 of Series 3 of Yes Minister, and Episode 5 of Series 1 of "Yes, Prime Minister", Woolley is shown wearing a Magdalen College, Oxford tie, suggesting that he attended Magdalen College, Oxford (the novelisation, in an apparent mistake, refers to Bernard at one point as a graduate of Cambridge, but later follows the series in confirming that he attended Oxford. There is, however, no problem in suggesting that he attended both). In addition, several areas of specialist knowledge surface from time to time: one example arises in "The Greasy Pole" where, while discussing the possible political dangers of building a chemical facility in Liverpool (to manufacture the fictional compound "metadioxin"), Woolley is quick to remind Sir Humphrey that Greek, unlike Latin, has no ablative case (Bernard may, like Sir Humphrey, have read Literae Humaniores, but equally a basic knowledge of Greek and Latin may merely suggest a standard classical schooling). As with the other principal characters in the series, both actor and character have the same date of birth. This means that Bernard is in his mid to late forties during the series. Bernard is also married: in the Yes, Prime Minister episode "The Key", he declares that he does not give the key to his house to his mother in law. However, his wife never appeared in the series. Woolley, like the Minister and Sir Humphrey, progresses through the series, especially in his understanding of political mastery. In the last scene of "The Tangled Web", the final episode of Yes, Prime Minister, Woolley, of his own accord, both saves Sir Humphrey from public embarrassment and gives Hacker a lasting weapon to use against him, by acquiring a tape of Sir Humphrey describing the British public in many unpleasant ways, spoken off the record after a radio interview. This act of service to the Prime Minister can be seen as the final result of many series' wrestling between the two competing loyalties. Throughout both series, Bernard is the only civil servant portrayed with any sense of conscience, seeking constantly to justify his actions to himself. In the final episode, therefore, he realises that his principal loyalty must be to Hacker, and his intervention in the crisis is crucial in saving Hacker's political reputation and in ensuring that the Cabinet Secretary, like any other civil servant, remains a "humble functionary".

Кейінгі мансап

Сериалдың романдық нұсқаларында Бернардың ақырында Ішкі мемлекеттік қызмет басшысы лауазымына көтерілгені және Бас орденнің ең құрметтісінің Ұлы кресті (GCB) орденімен марапатталғаны айтылады. Романдар Хакер мен сэр Хамфри Апплбидің жеке қағаздары түрінде жазылған күнделіктерден құралған (оның өлімінен кейін бұл қағаздар Оксфорд университетіне тапсырылған). Бернард өзі авторлармен сұхбаттасып, кем дегенде 2024 жылға дейін өмір сүретінін мәлімдейді, бұл бесінші және соңғы кітаптың жарық көру күні деп есептеледі.

Кейіпкер

Вулли Сэр Хамфридің немесе Хакердің аралас метафораларының физикалық мүмкін еместігін, шамадан тыс педантизммен көрсетуге әрқашан асығады. Ол кейде жануарлардың дыбыстарын шығарып, қимыл-қозғалыс жасап немесе мұндай теңеудің қалай жұмыс істемейтінін көрсете отырып, балаша көрінеді. Дегенмен, көптеген жағдайларда Сэр Хамфри Вуллиді «көтеріліп келе жатқан жұлдыз» және «жоғары ұшатын» деп сипаттайды. Бірде Сэр Хамфри Бернардтың «желдің соққан күнінде ұшқан» немесе «қарсынан жел соққанда ұшқан» адам екеніне күмән келтірді. Вулли Хакердің қиындықтарын жақсы түсінеді және көптеген эпизодтарда Хакердің мақсаттарын ілгерілетуге көмектесуде маңызды рөл атқарады. Вулли көбінесе Хакерге Сэр Хамфридің кедергі жасауының себептерін (және себептерін) түсіндіріп, сондай-ақ мүмкін болатын шешімдерді немесе басқа жолдарды ұсынады. Мысалы, «Doing the Honours» эпизодында Вуллидің идеясы Хакердің ұлттық наградаларды ведомстволық үнемге байланыстыратын жобаны ұсынуына әкеледі (бірақ ол министр сұраған жағдайда оны ұсынбағанын еске салады). Ол бұрынғы мемлекеттік қызметкерлердің іс-әрекеттерін терең зерттеген сияқты, кейде тарихи дәлелденген жауаптарды ұсынады («Виски діни қызметкеріндегі» ықтимал қару-жарақ дауына қатысты «Родезия шешімі»). Вулли көбінесе көптеген мәліметтердің көзі болып табылады, ол бір жағынан аудитория үшін өкіл ретінде қызмет етеді. Оның салауатты көзқарастары оны Сэр Хамфриге ақылға қонымды сұрақтар қоюға итермелейді, олар әдетте оның басшысының жағдайға қатысты интуитивті емес көзқарасын көрсету үшін қолданылады. Сатираның көп бөлігі Сэр Хамфридің көзқарастары басқа тәжірибелі мемлекеттік қызметкерлермен ғана емес, сонымен қатар мүлдем қабылданатынынан туындайды. Бернардтың қарапайым сұрақтары осыны аудиторияға көрсетудің тамаша тәсілі. «Сіз білетін шайтан» эпизодында Бернард мәселені тоқтатпай, мәселенің мәніне жетеді. Ол сөйлемді «Бірақ әрине, демократияда…» деп бастайды және бірден ашуланған Сэр Хамфри тарапынан тоқтатылады. «Демократия үшін жеңіс» эпизодында Бернард Сыртқы істер министрлігінің премьер-министрдің тілегін елемейтін өз саясатын жүргізіп жатқанын білгенде, шын жүректен ашуланады. Екінші жағынан, Бернард жиі бір нәрсені жасыруға мәжбүр болады, бұл кезде ол министрмен уақытты кешіктіру үшін Сэр Хамфридің ешқашан аяқталмайтын сөйлемдерді шатастыру стилін еліктеуге тырысады. Оның осылай «арқанмен жүруге» тырысқан мысалы «Шкафтағы қаңқа» эпизодында Хакерден сатқындыққа ұшыраған сенімді жасыруға тура келгенде көрінеді. Уақыт өте келе ол осыған сәл үйренеді, бірақ ол әлдеқайда нашар екені анық. Басқа уақытта ол Сэр Хамфридің басшылығымен мемлекеттік қызметтің ұстанымын қорғайды: Хакердің «Бұлдың бәрі Кабинеттің саясатын іске асыруына кедергі келтіру үшін бе?» деген сұрағына Вулли бейжай және шын ниетпен «Жарайды, біреудің осыны істеуі керек қой» деп жауап береді.

Woolley is always quick to point out the physical impossibilities of Sir Humphrey's or Hacker's mixed metaphors, with almost excessive pedantry. He can occasionally appear rather childlike, by making animal noises and gestures or by acting out how such an analogy cannot work. Even so, on many occasions Sir Humphrey describes Woolley as a "rising star" and "high flyer" of the Civil Service, though it is not entirely clear how to interpret Sir Humphrey's remarks—that is, whether with sincere deference to Bernard's capabilities or with indignation at such a term being applied to a subordinate. Sir Humphrey once questions whether Bernard is "a high flyer or a low flyer supported by occasional gusts of wind." Woolley clearly sympathises with Hacker's challenges, and in many episodes he plays a key role in helping Hacker try to advance his goals. Woolley most often does this by explaining to Hacker the means of (and reasons behind) Sir Humphrey's obstructionism, as well as by suggesting possible solutions or workarounds. For example, in "Doing the Honours", it is Woolley's idea that leads to Hacker proposing a scheme that links national honours to departmental economies (though he is quick to remind the Minister that he did not suggest it, if asked). He seems to have studied past civil service actions in depth, occasionally recommending historically proven responses (such as the "Rhodesia Solution" for a potential arms scandal in "The Whisky Priest"). Woolley is often the source of much exposition, serving in some ways as a proxy for the audience. His common sense views lead him to ask apparently sensible questions of Sir Humphrey, which are generally used to demonstrate his superior's rather more counter intuitive view of the situation. Much of the satire comes from the fact that Sir Humphrey's views are not just shared by other experienced civil servants but are taken completely for granted. Bernard's naïve questioning is the perfect way of bringing this out for the audience. In one such conversation, in "The Devil You Know", Bernard will simply not let the matter rest and eventually homes in on the heart of the issue. He begins the sentence, "But surely, in a democracy " and is immediately dismissed by an exasperated Sir Humphrey. In "A Victory for Democracy", Bernard is genuinely outraged when he learns that the Foreign Office is conducting its own policy with little regard for the Prime Minister's wishes. On the other hand, Bernard is frequently forced to hide something, at which point he tries to mimic Sir Humphrey's distinctive style of confusing never ending sentences in order to play for time with the Minister. An example of him attempting to "walk the tightrope" in this way occurs in "The Skeleton in the Cupboard", when he has to conceal a betrayed confidence from Hacker. Although he becomes slightly more adept at this over time, he is clearly much less proficient. At other times, he follows Sir Humphrey's lead in defending the civil service's position: When asked by Hacker if " all this is to prevent Cabinet from enacting its policies? ", Woolley casually and earnestly replies, "Well, somebody's got to."