Кіріспе

Американдық кәсіпкер (1961 жылы туған)

Мансур Ижаз (1961 жылдың тамызында туған) – пакистандық-американдық венчурлық қаржыгер және хедж-фонд менеджері. Ол Нью-Йорк пен Лондон қалаларында орналасқан «Кресент Инвестмент Менеджмент» инвестициялық фирмасының негізін қалаушысы және төрағасы. Ижаздың 1980-жылдардың соңында жасаған CARAT атты өзіндік сауда жүйесі бар. Оның венчурлық инвестицияларының ішінде 2013 жылы «Lotus F1» Формула-1 командасының үлесін алуға жасаған сәтсіз әрекеттері де бар. 1990-жылдары Ижаз және оның компаниялары Демократиялық партия институттарына, сондай-ақ Билл Клинтонның президенттік үміткерлігіне қаржылық көмек көрсеткен. Клинтонның алғашқы президенттік мерзімінде АҚШ Суданмен ресми қарым-қатынасын үзіп тастаған кезде, Ижаз Вашингтон мен Хартум арасындағы бейресми байланыс арнасын ашып, Осама бен Ладен және «Аль-Каида» ұйымы туралы Суданның барлау деректеріне қол жеткізуге тырысты. Бұл ұйымдар сол кезде Суданнан әрекет етіп жатқан. Ижаз 2000-2001 жылдары Кашмирдегі атысты тоқтатуға делдалдық жасады және «Мемогейт» даусына қатысты. Бұрынғы Пәкістан елшісі Хусейн Хаккани оны Биін Ладенді өлтіргеннен кейін Пәкістан әскерінің төңкеріс жасау әрекетіне тосқауыл қою мақсатымен АҚШ-тың жоғары лауазымды шенеуніктерге меморандум жеткізу үшін пайдаланған деген айып тағылды.

Жеке өмір

Мансур Ижаз Флорида штатының Таллахасси қаласында дүниеге келді және Вирджиния штатының Монтгомери округіндегі фермада өсті. Оның екі інісі (Атиф және Мүжиб) мен бір қарындасы (Нилам Ижаз Ахмад) бар. 2012 жылы оның інісі Фарук қайтыс болды. Оның әкесі Мұджаддид Ахмет Ижаз (12 маусым 1937 – 9 шілде 1992), пакистандық тәжірибелік физик және Вирджиния Техникалық университетінің физика профессоры, Пәкістанның ядролық энергия бағдарламасын дамытудағы алғашқы рөлімен және Оук Ридж Ұлттық зертханасында жұмыс істеген кезде көптеген изотоптарды ашқанымен белгілі болды. Оның анасы Лубна Разия Ижаз – күн физигі, ол Біріккен Ұлттар Ұйымының Өнеркәсіптік даму ұйымымен бірлесіп Пәкістанда жаңаруға қабілетті энергия бағдарламаларын дамытуда жұмыс істеді. Ижаз 1983 жылы Вирджиния университетінен физика бакалавры дәрежесін, ал 1985 жылы Массачусетс технология институтынан механикалық инженерлік мамандығы бойынша магистр дәрежесін алды, онда ол Гарвард-МТТ Медициналық инженерия және медициналық физика бағдарламасында (МЭМП) нейроғылымдар инженері ретінде оқытылды. Вирджиния университетінде оқып жүрген кезінде Ижаз 1982 жылдың наурыз айында Маршалл университетінде өткен Ұлттық студенттік пауэрлифтинг чемпионатында 960 фунт салмақты (скват, жинақтау және мерттеп көтеру) көтеріп, «All American» мәртебесіне ие болды. Джон Гэмблдің баптауымен ол 56 кг салмақ класында өнер көрсетті. Сол жылы ол АҚШ Ұлттық пауэрлифтинг чемпионатында 52 кг салмақ класында өнер көрсетіп, үшінші орынды жеңіп алды. Ижаз 52 кг және 56 кг салмақ кластарында Вирджиния штатының чемпионы атанды және үш жыл бойында спортта Вирджиния штатының 25-тен астам пауэрлифтинг рекордтарын жаңартты.

Уолл-стрит мансабы

Мансур Ижаз өзінің мансабын 1986 жылы Уолл-стритте бастады, Van Eck Associates Corporation компаниясына технологиялық сарапшы ретінде қосылды. 1990 жылы Ижаз Van Eck компаниясынан шығып, Crescent Investment Management LLC компаниясын құрды, онда ол өзінің алғашқы хедж-фондын басқару үшін Компьютерлік регрессиялық талдау әдістері сауда жүйесін әзірледі. Оның Van Eck-тегі ұстазы Клаус Бушер 1991 жылы президент ретінде Crescent компаниясына қосылды, және олар Бушердің 1997 жылғы маусымдағы қазасына дейін компанияны бірлесіп басқарды. Осыдан бері Ижаз Crescent-тің иесі ретінде белсенді болып келеді, оны сандық инвестициялық кеңесші және венчурлік инвестициялар фирмасы ретінде басқарады. 2000-жылдардың басында Crescent компаниясы дәстүрлі хедж-фондтарды басқару фирмасынан венчурлік инвестицияларға, бастапқыда 11 қыркүйек шабуылынан кейін ішкі қауіпсіздік технологияларына көшті. Ижаз өзінің жобаларына венчурлік капиталды тарту үшін Crescent Technology Ventures PLC компаниясын құрып, Лондонның AIM қор биржасында тізімге енгізді, бірақ кішкентай капиталды компанияларға арналған AIM ережелерінің өзгеруі стартапты бір жылдан кейін тізімнен шығаруға мәжбүр етті. 2000-жылдары Ижаз әлемдегі алғашқы су асты қонақ үйі – Hydropolis жобасын қаржыландыру және салуға күш салды. Бұл Дубай курортының құрылысы 2007 жылы 500 миллион АҚШ долларына бағаланды, бірақ 2008 жылғы қаржылық дағдарыстан кейін жергілікті билік оны тоқтатты. Crescent Hydropolis Holdings LLC компаниясы бүгінде жеке меншікте жұмыс істеуін жалғастыруда. Crescent-тің венчурлік инвестицияларына оның Абу-Дабидегі серіктесі Al Manhal International Group LLC-мен бірлесіп, Формула-1 командасы Lotus F1-дің үлесін сатып алуға жасаған ұсыныс кірді. Crescent және Al Manhal арасындағы серіктестік Quantum Motorsports Limited 2013 жылғы маусымда Lotus F1 компаниясының 35% үлесін сатып алу ниетін жариялады. Бірақ келісімді қаржыландырумен байланысты бірнеше кешігулерден кейін ол жүзеге аспады.

БАҚ тілшісі

Айжаз сондай-ақ БАҚ сарапшысы ретінде қызмет етіп, халықаралық деңгейде танымал The Wall Street Journal, The Washington Post, Los Angeles Times (АҚШ) және Financial Times (Ұлыбритания) сияқты басылымдарда көптеген пікір мақалаларын жариялады. Телевизияда ол АҚШ-тың CNN, ABC және Fox News арналарында, сондай-ақ Ұлыбританияның BBC арнасында қонақ сарапшы ретінде сұхбат берді. 2001 жылдың соңында Fox News-ке сарапшы ретінде шақырылған Айжаз түрлі бағдарламаларда терроризмге қарсы күрес және сыртқы саясат мәселелері бойынша талдау жасады. 2007 жылға қарай, оның Fox News-тағы қатысуы эксклюзивті сипатта болмай қалды. Пакистанның Жоғарғы соты құрған Сот комиссиясы Мемогейт ісін тергеуді бастаған 2012 жылдың басына дейін ол Пакистан, Үндістан және АҚШ-тағы әртүрлі арналарда мерзімді түрде пайда болды.

Қайырымдылық іс-әрекеттері

Кресенттің күнделікті істерінен және бұрынғы саяси және медиалық қатысуларынан тыс, Ижаз Вирджиния университетінің Колледж қорының қорғаншылар кеңесінде қызмет етті және Ауғанстанды қайта құру қорының кеңесші кеңесінде қызмет етеді. RAF Ауғанстанда білім беру инфрақұрылымын және бағдарламаларын құруға қаражат жинады, соның ішінде Майдан Вардак провинциясынан 400 ұл мен қызды қабылдаған Майар бастауыш мектебінің құрылысы (мектеп 2005 жылдың соңында ашылды). 1990 жылдардың ортасында Ижаз "Сауаттылықты дамыту" жобасын қолдады, ол көптеген пакистандық балалардың радикалды пікірлерге ұшырауына себеп болатын діни мектептерге балама ретінде Пакистанның ауылдық жерлерінде бастауыш мектептер салуға және оларды басқаруға бағытталған. Бұл топ секулярлық мектеп жүйесін құруға тырысқан жоқ; оның мақсаты – Құранды жалғыз пән ретінде емес, көптеген пәндердің бірі ретінде оқыту болды. Ижаз және оның әйелі Валери палестиналық және израильдік жастар арасындағы келіспеушіліктерді татуластыруға жұмыс істейтін британдық "Бейбітшілік балалары" қайырымдылық қорының ізгі ниет елшілері болып тағайындалды. 2011 жылдың соңында Берлинде өткен Дүниежүзілік бейбітшілік фестивалінде сөз сөйлеген Ижаз, кедейліктің түпкі себептерін жеңілдетуге бағытталған гуманитарлық көмек қорын құру үшін өзінің таза кірісінің 1% -ын сыйға тартуға ниетті екенін жариялады. Үкіметтер кедейлерге ұзақ мерзімде жеткілікті көмек көрсетуде жиі сәтсіздікке ұшырайды деп санайтын Ижаз, аталған қорға басқа қайырымдастардан да ұқсас уәделерді сұрады.

Суданмен келіссөздер

Мансур Ижаз бейресми келіссөздерге қатысты. 1996 жылдың басында ЦРУ және Мемлекеттік департамент өкілдері Вашингтон маңында Суданның сол кездегі қорғаныс министрі Эль Фатих Эрвамен құпия кездесулер өткізді. 1996 жылдың мамыр айында бин Ладен АҚШ-тың қысымымен Суданнан Ауғанстанға кетті, себебі кездесулер Хартумға қатысты АҚШ-тың талаптарын – белгілі террористік топтар мен жеке тұлғаларға көмектесу, қолдау көрсету және баспана беру – қанағаттандыра алмады. Бастапқыда Хартум АҚШ санкцияларын жеңілдетуді, әсіресе өсіп келе жатқан мұнай секторы үшін, ал оның орнына «Әл-Қаида» желісі мен бин Ладеннің әрекеттері туралы барлық ақпаратқа қол жеткізуді сұрады. Бірақ санкциялар АҚШ мұнай компанияларына пайда әкелген, тікелей байланысы жоқ саяси шешімдер арқасында кейбір санкциялар алынып тасталғанға дейін күшінде қалды. Ижаз Вашингтонның Хартуммен экономикалық даму және саяси келісім бойынша «ұ constructive қарым-қатынас» саясатын қабылдауын, ал Суданның терроризмге қарсы әрекеттеріне қолдау көрсетуін ұсынды. АҚШ-тың Судандағы бұрынғы елшісі Тим Карни мен Ижаздың айтуынша, Африка істері жөніндегі жаңа тағайындалған Мемлекеттік хатшының орынбасары Сьюзан Райс және терроризмге қарсы күрес жетекшісі Ричард Кларк Бергерді Олбрайттың Хартумға жасаған ұсынысын қабылдамауға көндірді. 1997 жылдың қазан айының басында Мемлекеттік департамент дипломатиялық сигналдарын күрт өзгертті және қараша айының басында Судан режиміне қарсы жаңа, кең ауқымды сауда, экономикалық және қаржылық санкциялар жариялады. Ижаз 1998 жылдың жазында терроризмге қарсы күрес мәселесі бойынша АҚШ-Судан қарым-қатынасын жақсарту әрекеттерін тоқтатты, себебі ФБР Судан барлау қызметінің басшысы Гутби Аль Махдидің терроризмге қарсы толыққанды ынтымақтастық туралы соңғы шартын қабылдамады. Бин Ладенді ұстау Билл Клинтон президенттігінен бастап, оның 2011 жылы қайтыс болғанға дейін АҚШ үкіметінің мақсаты болды. Ижаз 1996 жылы бин Ладен Суданнан қуылғанға дейін Судан үкіметі оны тұтқындап, АҚШ-қа экстрадициялауға ұсыныс жасағанын мәлімдеді. Хартумның ұсынысына аймақтағы «Хезболла», «Хамас», Мысырдың «Мұсылман бауырластығы» және Иранның «Революциялық гвардиясы» сияқты ұйымдардың күшейіп келе жатқан әрекеттері туралы толыққанды ақпарат кірді. Ижаз сондай-ақ АҚШ билігі бин Ладеннің Сомалиде террористерді оқытуына қатысқанын білгеніне қарамастан, барлық ұсынысты қабылдамағанын айтты, олардың кейбіреулері 1993 жылғы қазан айында Могадишода АҚШ-тың «Black Hawk» тікұшақтарын құлатқан жасақтарды қолдаған болуы мүмкін. Амбассадор Карниге Суданнан бин Ладенді қуғынмен шығаруға басымдық беру туралы нұсқау берілді, себебі АҚШ үкіметінің Суданнан одан әрі әрекеттерді талап етуге заңдық негізі (яғни күші жойылған айыптама) болмады. 1998 жылдың тамызында, ескертулерден екі жыл өткен соң, АҚШ Шығыс Африкадағы елшіліктерге жасалған шабуылға жауап ретінде Хартумға зымыранмен шабуыл жасады.

Қашмирдегі атысты тоқтату туралы келіссөздер

2000 және 2001 жылдары Ижаз тәуелсіздік алғаннан бері Үндістан мен Пәкістан арасындағы бірнеше соғыстардың себебі болған Кашмирде атысты тоқтатуға делдалдық жасауға қатысты. 1999 жылдың қарашасынан 2001 жылдың қаңтарына дейін ол Үндістан мен Пәкістанның жоғары лауазымды өкілдерімен, сондай-ақ Үндістан және Пәкістан бақылауындағы Кашмирдегі жетекші кашмирлік саясаткерлермен бірқатар кездесулер өткізді, Үндістанға құпия түрде визасыз сапарлады. Кашмирлік содырлардың қолбасшысы Абдул Маджид Дар мен Үндістанның барлау басқармасының басшысы А. С. Дулат арасындағы бірнеше айлық құпия келіссөздерден кейін Дар 2000 жылдың 25 шілдесінде Гималай аймағында біржақты атысты тоқтату жариялады. Дардың «Хизбул Муджахидин» тобындағы радикалды фракция бастапқы атысты тоқтатуды бұзды, олардың Пәкістан барлау қызметімен қолдау көрсеткеніне кеңінен сенеді. Кашмирдегі Үндістанның бейбітшілік жоспарларына Пәкістанның қолдауын алу үшін Ижаз 2000 жылдың мамырында Исламабадта генерал Первез Мүшәррафпен кездесті. Мүшәрраф Пәкістан қарулы күштері мен барлау қызметтерінің радикалына қарсылық көрсеткеніне қарамастан, атысты тоқтату жоспарын қолдауға келісті. Ижаз Ақ үйге жеткізген хатта кашмирлік көшбасшы Салахуддиннің келесі қадамдарына Клинтонның қолдауын сұрады. Сахай мен Ижаз жасаған жоспарды қолдауды кеңейту үшін Ижаз Нью-Делиде Үндістан үкіметінің жоғары лауазымды өкілдерімен және Шринагарда кашмирлік қарсылық топтарының басшыларымен кездесті. Ол екі тарапты тікелей келіссөздерге әкелді. Бірақ Ижаздың тұрақты бейбітшілік орнатуға жасаған тыраны 2001 жылдың басында Үндістанның ішкі істер министрі Л.К. Адванимен Үнді-Пәкістан бейбітшілігін қолдау үшін Пәкістанның ислами топтарын тарту жоспарларын бөліскенде аяқталды.

Мемогейт

Мансур Ижаз Пакистанның «Мемогейт» дау-дамасының басты тұлғаларының бірі болды. 2011 жылдың 10 қазанында Ижаз Пакистанның барлау қызметінің демократиялық институттардың жұмысына араласуы туралы пікір мақала жариялады. Мақаланың кіріспе бөлімінде Ижаз, Абботтабадтағы шабуылдан кейін Пакистанның жоғары лауазымды дипломаты, кейіннен Пакистан елшісі Хусейн Хаккани ретінде танылған, Адмирал Майк Мулленге, сол кездегі Біріккен штабтар төрағасына, жеткізуді сұраған меморандумның бар екенін мәлімдеді. Меморандумда Осама бен Ладеннің қазасына байланысты Пакистанның азаматтық үкіметін әскери төңкерістен сақтау үшін Обама әкімшілігінен көмек сұралған. Бұл меморандумды Ижаздың өтініші бойынша АҚШ-тың бұрынғы ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесшісі генерал Джеймс Л. Джонс Мулленге жеткізді. Сол кездегі оппозиция жетекшісі Наваз Шариф (кейін Пакистанның премьер-министрі болған) Пакистанның Жоғарғы сотына меморандумның шығу тегін, сенімділігін және мақсатын зерттеу туралы өтініш берді. Оның және Жоғарғы сотқа ұсынылған басқа да өтініштерде Хакканидің Пакистанның сол кездегі президенті Асиф Али Зардаридің тапсырысымен меморандумды дайындағаны және елдің қуатты қарулы күштері мен барлау қызметтерінің білмеуімен жеткізгені айтылды. 2011 жылдың 30 желтоқсанында Шарифтің өтінішін қарағаннан кейін Жоғарғы сот кең ауқымды тергеу жүргізу үшін сот комиссиясын құрды. Ижаз, Пакистанның барлау қызметінің басшысы Ахмад Шужа Паша және Хаккани сияқты негізгі куәгерлер куәлік берді. Пакистан армиясының басшысы генерал Ашфак Парвез Каяни Жоғарғы сотқа жазбаша куәлік берді, ал Зардари үкіметінің атынан сол кездегі премьер-министр Юсеф Раза Гилани да куәлік берді. Шамамен алты айлық тергеуден кейін сот комиссиясы 2012 жылдың 12 маусымында қорытындысын жариялады. Комиссия меморандумның нақты екенін және Хакканидің оның «авторы және құрастырушысы» екенін анықтады. Баяндамада бұрынғы елші «Ижаз мырзаны хабарды жеткізуге және меморандумға сенімділік беру үшін төңкерілген жағдайдың ықтималдығын ойластырды» делінген. Комиссияның есебі президент Зардариді меморандум туралы бұрыннан білгені туралы айыптаудан ақтатты, бірақ судьялардың «салмақты пікірінде» Хаккани Ижазды меморандумға президенттің қолдауы бар деп сендіргені анықталды. Ijaz куәлігінен кейін комиссия оны сенімді куәгер деп таныды, оның сенімділігін Хаккани сәтсіздікке ұшырады.