Кіріспе
2001 жылы Джим Исаактың түсірген америкалық ғылыми фантастикалық слэшер фильмі «Джейсон Х». Фильм 2002 жылғы 26 сәуірде АҚШ кинотеатрларында көрсетілді. Фильм сыншылар тарапынан жағымсыз бағаланды және кассада күтілген табысқа жете алмады, 11–14 миллион долларлық бюджетке қарсы 17,1 миллион доллар ғана жинады.
Jason X was theatrically released in the U. S. on April 26, 2002. It was negatively received by critics, and underperformed at the box office, grossing only $17.1 million on a budget of $11–14 million.
Сюжет
2008 жылы қастандықшы Джейсон Вурхисті АҚШ үкіметі тұтқындап, Кристалл көлінің зерттеу орнында ұстады. 2010 жылы, екі жыл бойы Джейсонды өлтіруге тырысқан көптеген сәтсіз әрекеттерден кейін, мекеме басшысы, үкімет ғалымы Роуэн Лафонтейн оны криогендік стазиске қоюды ұсынды. Доктор Виммер мен Сержант Маркус жауынгерлермен бірге келіп, Джейсонның өлімге әкелетін жаралардан сауығу қабілетін одан әрі зерттеуге үміттенеді, өйткені олар бұл жасушалардың тез қалпына келуін қамтиды деп санайды. Джейсон тұтқынынан босап, сарбаздарды және доктор Виммерді өлтіреді. Роуэн оны криогендік шатырға тартып, оны іске қосты, бірақ ол шатырды мачетесімен сындырып, оның құрсағына ұрды. Криогендік сұйықтық жабық бөлмеге түсіп, екеуін де тоңазытады. 2455 жылы, шамамен 445 жылдан кейін Жер шары тіршілік ету үшін тым ластанған болды және адамдар жаңа планетаға, Жер II-ге көшіп кетті. I Жерге экскурсияда профессор Брэндон Лоу, оның андроид серігі КМ 14, интерн Адриенн Томас және студенттер Цунарон, Дженсса, Азраел, Кинса, Уэйлэндэр және Стоуни тастап кеткен Кристалл көлінің зерттеу орнын зерттейді, мұздаған Джейсон мен Роуэнді табады. Олар оларды Grendel ғарыш кемесіне алып келіп, Роуанды қайта тірілтеді, ал Джейсонды өлді деп санап, моргқа тастайды. Адриенне Джейсонның денесін кесуді тапсырады, бірақ Роуэн оларды қауіптен ескертіп, Джейсонның табиғаты мен адамнан тыс қабілеттерін ашады. Қарызға батқан Лоу өзінің қаржылай қолдаушысы Дитер Переске жақын орналасқан "Солярис" ғарыш станциясынан хабарласады. Перез Джейсонның есімін таниды және оның денесі коллекционерге қызықты болуы мүмкін екенін айтады. Стоуни мен Кинса жыныстық қатынаста болған кезде, Джейсон оянып, Адриеннаға шабуыл жасайды, оның басын теріскей азотпен тоңазытып, оның басын үстелге ұрып-соғады. Джейсон кескіш пішінді хирургиялық құрал алып, Стоуниді Кинсаның алдында өлтіреді. Сержант Бродски жасақшылардың бір тобын бастап, Джейсонға шабуыл жасайды. Джейсон проекцияланған голографиялық ойынды үзіп, Азраелдің арқасын сындырып, экипаж мүшесі Далластың бас сүйегін сындырады. Ол инженер Кручқа шабуыл жасауға тырысады, бірақ Бродски мен оның сарбаздары келеді. Бродски командасын бөлгеннен кейін, Джейсон оларды бір-бірден өлтіреді. Лоу ұшқыш Луға Солариске қонуға бұйырады. Джейсон Луны өлтіреді, сонда кеме Солариске құлап түседі, оны жойып, барлығын өлтіреді. Джейсон зертханаға кіріп, оның мачетесін алып, Лоудың басын шауып тастайды. Гренделді зақымдап, тірі қалғандар шатлға барады, ал Цунарон KM 14-ті жаңартады. Экипаж мүшесі Кручті Джейсон электр тоғымен соққылағаннан кейін, Кинса үрейленіп, өздігінен қашып құтылуға тырысады, бірақ шаттлдың отын құбырын босатуды ұмытып, оны кемеге соқтығысып, жарылады. Цунарон Жасонға қарсы жақсы мүмкіндіктер үшін қару-жарақ пен жауынгерлік дағдыларды қолданатын жаңартылған KM 14мен қайта пайда болады. Оның оң қолы, сол аяғы, оң жамбастары және басының бір бөлігі 14 км-ден жарылып кеткеннен кейін, оның денесі наниттермен жабдықталған медициналық станцияға ұшырады. Тірі қалғандар көмекке шақырады, содан кейін жарылғыш заттарды орнатып, кеменің зақымдалмаған понтонын негізгі бөлімнен бөліп алады. Медициналық станцияның нанотиттері Джейсонды қайта құруда, ол киборгқа айналады. Жаңа күшпен Джейсон 14 км-ді жеңіп, оның басын соғады. Цунарон әлі де жұмыс істейтін басын қалпына келтіргенде, Джейсонды Уэйлендр тоқтатады, ол өзін құрбан етіп, басқалар қашып бара жатқанда зарядтарды іске қосады. Джейсон аман қалып, корпусты тесіп, Янессаның вакуумда өліміне себепші болады. Қоңырау шалу есігінің электр қуаты бұзылып, Бродски оны жөндеу үшін сыртқа EVA костюмімен шығуға мәжбүр болады. Джейсонның назарын аудару үшін екі виртуалды жасөспірім қызбен Кристалл көлінің холографиялық симуляциясы жасалды. Оларды өлтіргеннен кейін, Джейсон есікті жөндеген кезде, алдауды түсінеді. Бродски әлі де EVA костюмімен, қалғандары қашып кету үшін Джейсонмен бетпе-бет келеді. Олар кетіп бара жатқанда, понтон жарылып, Джейсонды тірі қалғандарға қарай жоғары жылдамдықпен жылжытады; Бродски Джейсонның ғарыш ұшуын тұтқындап, екеуін де Жер II атмосферасына қарай маневрлейді, онда екеуі де атмосфераға кіргенде күйіп кетеді. Цунарон, Роуэн және КМ 14 құтылып кетеді, өйткені Цунарон КМ 14 жаңа денеге ие болатынын айтады. Earth II-де екі жасөспірім көлде құлап бара жатқан жұлдызды көрді. Жасөспірімдер Джейсонның көмірленген маскасы көлдің түбінде батып бара жатқан ...
Өндіріс
Джейсон Х-тің жасалуы 1990 жылдардың аяғында басталды, ал «Фредди vs. Джейсон» әлі де даму қиындықтарында болған кезде. «Фредди vs. Джейсон» жобасы ілгерілемеген соң, Джим Айзек пен Шон С. Каннингэм көрермендердің кейіпкерге деген қызығушылығын сақтап қалу үшін тағы бір «13-ші жұма» фильмін жасауды шешті. Фильм идеясын фильмде «Даллас» рөлін ойнаған Тодд Фармер ұсынды. Фармер Джейсонды әртүрлі жаңа ортаға қоюды қарастырды, бірақ соңында «Alien» фильмінен үлгі алған ғарыш қызыл фильмі тұжырымын ұсынды. Дэвид Кроненберг сценарийдегі кейіпкерінің диалогын өңдеді. Фильм 2000 жылдың 6 наурызынан мамыр айына дейін Торонто қаласында түсірілді.
Музыка
Фильмнің музыкасын Гарри Манфредини жазды және орындады. Ол Varèse Sarabande компаниясымен 2002 жылдың 14 мамырында жарық көрді.
Театрлық
Джейсон Х Испанияда 2001 жылдың 15 қарашасында көрсетілімге түсті, ал Америка Құрама Штаттарында 2002 жылдың 26 сәуірінде шықты. Фильмнің трейлері 2001 жылдың 9 қарашасында, Испанияда фильмнің тұсаукесері болған күні жарияланды.
Үй медиасы
Фильм 2002 жылғы 8 қазанда VHS және DVD форматында шықты. 2013 жылы «Жұма күні 13-і: Толық жинақ» жинағындағы барлық фильмдермен бірге Blu-ray форматында да шықты.
Кассалық жинақ
Фильм АҚШ-та 13,1 миллион доллар, ал халықаралық саудада 3,8 миллион доллар табыс етті, жалпы әлемдік кірісі 16,9 миллион долларды құрады. Metacritic сайтында фильм 23 сыншының бағалауы бойынша 100 балдық шкаладан 25 бал алды, бұл "көбінесе жағымсыз пікірлерді" көрсетеді. CinemaScore жүргізген сауалнама бойынша фильмке A+ дейін F дейінгі шкала бойынша орташа баға "C" берілді. Роджер Эберт фильмге 4 жұлдыздың 0,5-ін берді және фильмнің бір сөзін цитата келтірді: "Бұл қанша деңгейде болса, соншалықты нашар". Дегенмен, фильм Ұлыбританияда жақсы қабылданды, елдің екі ірі киножурналы – Total Film және Empire жағымды пікірлер білдірді. Атап айтқанда, Empire журналында Ким Ньюман Джейсон X туралы: «Жақсы жазылған, епті режиссураланған және таныс емес актерлердің жақсы ойын көрсеткені үшін, бұл оқиғаның басынан өткендердің бәрі үшін шын мәнінде сыйлық» деп жазды. Бастапқыда сыншылардың теріс пікірлеріне қарамастан, фильм жақында, әсіресе серияның жас жанкүйерлері арасында қайтадан танымалдылыққа ие болды. Фильмнің өзін-өзі күлдіруге және бүкіл фильм сериясын пародизациялауға қабілеті, сондай-ақ шығармашылық өлім көріністері мақтауға ие болды. Әсіресе Адриеннің өлімі (сұйық азотқа тоңуы және содан кейін үстелге тиегізілуі) ерекше аталып өтті және тіпті 2009 жылы MythBusters бағдарламасында сынақтан өтті.
Комикстер
2005 жылы Avatar Press компаниясы фильмнің тікелей жалғасы ретінде Брайан Пулидо жазған, Себастьян Фумара салған және Марк Суини түс берген Jason X Special комикс кітабын жариялады. Комиксте Кристен есімді ғалым Гренделдің байланысын ұстап алып, Джейсонның жаңару қабілеттерінің құпиясын білуге қызығушылық танытады, осылайша ол өзінің жақыны Нилді және әлі де құрып бара жатқан, тірі қалуы қиын адамзатты құтқара алады. Гренделдің қалғандарын алдап, Джейсонды өзіне әкелу үшін ол құтқару туралы хабарды жалғандап, олардың жүйесіне кіріп, өз голографиялық технологияларын пайдаланып, оларды Жер II-ге қашып бара жатқандарына сендіреді. Бұл Грендел кемесіндегі барлық адамның өліміне әкеледі. Өзінің кемесінде Кристен Джейсон Х-ті зерттеуге тырысады, оны "Убер Джейсон" деп атайды. Джейсон Х-тің киборг қабілеттері Кристеннің технологиясын басқаруға мүмкіндік береді. Ол өзінің жаңару қабілеттерін Нилге беруге тырысқанда, Джейсон Х-тің қанындағы наноботтар оның санасын бұзып, оны пышақтап өлтіреді. Кристеннің кемесі "Көңілді Клуб" деп аталатын ләззаттық ғарыш кемесімен кездеседі. Қонғаннан кейін Джейсон Fun Club-қа кіріп, гедонистерді өлтіре бастайды, осымен оқиға аяқталады. 2006 жылы Avatar Press компаниясы екі бөлімді комикс мини-сериясын шығарды – Friday the 13th: Jason vs. Jason X, оны Майк Вольфер жазып, суреттеді, ал Эндрю Далхаус түс берді. "Убер Джейсон" мен Джейсон арасындағы күрес ретінде жарнамалданған мини-серия Jason X Special комиксінің жалғасы болып табылады. Джейсон Х ойын-сауық клубында болғанда, оқиға ғарышта қаңғып жүрген Гренделге оралады, онда істен шыққан медициналық станция фильмде KM 14 атып алған Джейсонның бас бөлігін қайта тірілтуге тырысады. Наноботтар Джейсон денесінің тек "13%" ғана толыққанды тірі организмге айналдыра алмайтындықтан, ол кемедегі басқа өлген денелердің қалдықтарын жинап, оларды шикізат ретінде пайдаланады. Нәтижесінде, Джейсонның тағы бір нұсқасы қайта тіріледі, ол дәстүрлі нұсқаға ұқсайды. Қасқырлар Гренделге отырғанда, дәстүрлі Джейсон шабуылдайды, содан кейін олардың шаттлын ең жақын кемеге, "Көңілді Клуб" ойын-сауық крейсеріне жету үшін пайдаланады. Сол жерде қайта тірілген Джейсон киборг Джейсон Х-ті табады және екеуі күресіп, кездескен жолаушыларды өлтіреді. Күрес Джейсон Х жеңіліп, дәстүрлі Джейсонның миын алып тастап, оны өзімен біріктіріп, толық естеліктері мен тұлғасын қалпына келтіргенде аяқталады. Кеме Жер II-ге құлайды және Джейсон Х жақын орманды зерттеу үшін қираған орыннан шығады. Jason X-тің ішінара нұсқасы ойын файлдарында болғанымен, оны хакерлікпен іске қосуға болады, бірақ Jason X-тің толық ойналатын нұсқасы ешқашан ойын үшін шығарылмады.