Кіріспе

Португалдық католик монах Антонио да Магдалена (кейде ағылшын тілінде Антонио да Магдалена деп жазылады, шамамен 1589 жылы қайтыс болған) – 1586 жылы Ангкорға келген алғашқы еуропалық саяхатшы португалдық капуцин монахы.

Өмірбаян

Антонио да Мадалена Коимбрада дүниеге келді және 1575 жылдан 1579 жылға дейін Алькобаса монастырында өмір сүрді. 1580 жылы ол Гоаға барып, өзінің ордені үшін кітапхана құрды. 1583 жылы ол қазіргі Камбоджаға құрлықпен сапар шекті, ал 1586 жылы ол Ангкорға келген алғашқы еуропалық саяхатшы болды. Ол Ангкорға жасаған саяхаты туралы Азиядағы португалдық зерттеулер мен колонизация мұрағатының бас хрониктісі және "guarda mor" (мұрағатшысы) Диого до Кутоға хабарлады. Қызығы, Диого до Куто Жауо де Баррос бастаған жинақтың алтыншы томына Мадаленаның куәлігін қоспады. Ол Ангкорды қайта құруға көмектесуге тырысты, бірақ жоба сәтті болмады. 1589 жылы францискан монахы Сан-Томе каравелі кемесінің қазасына ұшырады, Наталь (Оңтүстік Африка) жағалауларында көз жұмды, бұл оның Үндістан, Малакка және Сиамдағы Аютаяда көп жыл өткізгеннен кейін үйіне қайтып бара жатқан кезде болған болуы мүмкін.

Ұрпақ: Ангкорға келген алғашқы батыс қонағы

До Куто қайтыс болғаннан кейін оның жеке құжаттарын оның қайын інісі және діни қызметкер Деодато да Триндаде, сондай-ақ оның әйелінің ағасы Луиза де Мело сақтады. 1586-1587 жылдары жазылған және 1612 жылы ғана жарияланған «Азия онжылдықтары» (Décadas da Ásia) кітабының бесінші томында Диого до Куто діни қызметкер Мадаленаны Оңтүстік-Шығыс Азия мәселелері бойынша ақпарат көзінің бірі ретінде еске алады. Анкордың сипаттамасы «Декадаларға» енгізілмегенімен, оның мазмұны XVII ғасырдың алғашқы онжылдықтарында жарық көрген көптеген ибериялық еңбектерде кеңінен таралды, мысалы, 1604 жылы отец Габриэль Кирога де Сан-Антонионың «Камбоджа корольдығының оқиғалары туралы қысқаша және нақты хабарламасында»; 1609 жылы отец Жоао дос Сантостың «Шығыс Эфиопиясы және Шығыс елдерінің тамаша тарихында» және Бартоломе Леонардо де Аргенсоланың 1609 жылы «Малука аралдарын бағындыру» еңбегінде. Тек 1947 жылы тарихшы Чарльз Р. Боксер Мадаленаның Камбоджаға жасаған сапары туралы түпнұсқа хабарламасының До Куто көшірмесін тауып, оны кең жұртшылыққа таныстырды, ал 1957 жылы оны Бернард Филипп Грольер француз тіліне аударды:

Бұл 1550 жылы король Анг Чанның аң ауы кезінде қайта жаңғырған Ангкор Ваттың және әсіресе Ангкор Томның нақты сипаттамасын ашты, бұл Ангкор құлауынан бір ғасыр өткен соң болды. Францискан монах діни кешеннің сұлулығын «бүкіл әлемдегі басқа ескерткіштермен салыстыруға келмейтіндей» деп бағаласа, ступаларды португалдық coruchea немесе capirote-мен салыстырады, оларды христиандық имандылықта тәубе етуді іздейтін өкініш білдірушілер әдетте киеді. Мадалена кхмер сәулетінің үндік тегін дұрыс анықтады, ал иезуит Педро де Рибаденера мен оның испандық деректері бұл Ұлы Александрдың туындысы болуы мүмкін деп ойлады, тіпті 1604 жылы доминикан монах Габриэль Кирога де Сан-Антонио бұл Израильдің жоғалған тайпаларының ғибадатханасы болуы мүмкін деп сенді.