Мото Хагио әңгімелер жинағы: Гендер, идентичность және естелік

Кіріспе

Жапондық манга антологиясы "A, A Prime" – Мото Хагио жазған және суреттеген қысқа әңгімелер жинағы. Алғашқыда "A, A′" деп жазылған, бұл антология 1984 жылғы қарашада "Shogakukan" баспасында жарық көрді. Ол 1981-1984 жылдар аралығында жарияланған үш ғылыми-фантастикалық әңгімеден тұрады. "Akita Shoten" баспасының "Princess" журналында жарияланған аттас әңгімеден басқа, антологияға "4/4 [Quatre Quarts]" және "X+Y" әңгімелері де кіреді. Бұл әңгімелер 1995-1996 жылдары "Viz Media" баспасының "Manga Vizion" журналында жеке-жеке жарық көрген, ал 1997 жылы бір жинақта басылды. Антология гендер, Хагио кейіпкерлеріне тән андрогиния және екіұштылық, сондай-ақ жеке тұлға мен естелік тақырыптарын қамтиды. Гендер және сексуалдық "X+Y" әңгімесінде ең айқын көрінеді, онда өзін интерсекс екенін, гендерлік сұйықтық пен гендерлік өзгерістерді, сондай-ақ гомосексуалдық қарым-қатынасты білетін жас жігіт туралы айтылады. Бұл әңгіме 1985 жылғы "Seiun" сыйлығының "Ең үздік комикс" номинациясын жеңіп алды, ал ағылшын тіліндегі нұсқасы көркемдігі мен эмоционалдығы үшін жоғары бағаланды. Сондай-ақ, ол "shōjo" манга жанрына гендерлік рөлдерді өзгертуді енгізген туынды саналады.

Сюжет

Ортақ футуристикалық әлемде «4/4» және «X+Y» Шогокуканның «Кішкентай гүл» журналында жарық көрді – біріншісі 1983 жылдың қарашасында, екіншісі 1984 жылдың шілдесі мен тамызында екі бөлімге бөлініп жарияланды. Үш әңгімеден тұратын танкобон Шогокуканмен үш рет қайта басылды: 1995 жылдың 30 тамызында «SF Masterpiece Collection» жинағының бөлігі ретінде, 2003 жылдың 9 тамызында бункобан форматында және 2014 жылдың 25 тамызында EPUB форматында. Әңгімелердің ағылшын тіліндегі нұсқалары Viz Media журналының «Manga Vizion» басылымдарында жарық көрді: «A, A Prime» 1995 жылдың сәуір және мамыр айларында, «4/4» шілде мен тамызда, ал «X+Y» 1995 жылдың қазанынан 1996 жылдың қаңтарына дейін төрт бөлімде жарияланды. Viz Media 1997 жылдың қазан айында осы әңгімелер жинағын графикалық роман ретінде шығарды. Антрополог Рейчел Торн бірмүйіздерді Хагио туындыларында жиі кездесетін «эцентриктік» кейіпкерлер деп сипаттады. Мұқабасында «X+Y» жыныс және сексуалдық идентиті туралы талқылайтыны айтылса да, Viz Media-ның бұрынғы редакторы Шэнон К. Гаррити бұл туындының «барлық түрдегі идентиті туралы екенін: сексуалдық идентиті, гендерлік идентиті, клондау, жоғалған естеліктер, жабықталған эмоциялар» және эмоционалдық оқшаулану туралы екенін айтты. «Manga Bookshelf» авторы Кэтрин Дейси: «Оның ең қызықты тақырыптарының бірі – естелік пен идентиті арасындағы байланыс» деді, бұл «A, A Prime» және Такто кейіпкері арқылы көрсетілген. «Comics Journal» журналында Роб Фоллмар Хагионың «4/4» және «X+Y» туындыларына шонэн аи стилін қосып, гендерлік екіұштылықты зерттейтінін жазды; «4/4» туындысында Мори гиперэмоционалды болып бейнеленген, ал Трилл (әйел) сезімдерсіз. Фоллмар сондай-ақ «A, A Prime» басты кейіпкерлерінің андрогин екенін атап өтті, атап айтқанда Мори мен Трилл одан да андрогин. «X+Y» туындысында «4/4» туындысында тек мәтіндік деңгейде сақталған гендерлік идентитінің тынышталған сезімі орталық идеяға айналады. Хагио гендерлік сананы тиімді түрде бұрап жібереді, кейіпкерлердің динамикалық өсуін алдын ала бағалауға мүмкіндік қалдырмайды. Осылайша, қақтығыстың шешімі Мори гетеросексуалдығын жеңіп, Тактомен биологиялық байланысын тани ала ма, әлде Такто бала кезіндегі тәжірибесін еске түсіріп, кез келген адамнан сүйіспеншілік қабылдай ала ма деген мәселеде жатыр». Фоллмардың пікірінше, Хагио көтерген мәселелер тек романтикалық емес, сонымен қатар «күрделі моральдық және этикалық сұрақтарды» қамтиды. Мишель Смит осы үш әңгіме арасындағы ең әлсізін осы туынды деп атады. Антологияны «ғылыми фантастиканың мінсіз асыл тасы» деп сипаттаған Шэнон К. Гаррити оны терең әсер еткен эмоционалды туынды деп атады: «A, A Prime арқасында мен бұл өнер түрінің мен ойлағаннан да көп нәрсені жасай алатынын түсіндім – тек амбициялық оқиғаларды ғана емес, сонымен қатар құмарлықпен, жүйке ұштарынан алынған жолдармен айтуға, суретшінің арсеналындағы барлық қаруды пайдаланып, ақыл-ойыды ғана емес, жүрекке дейін соққы беруге болады». Кэтрин Дейси де «үш әңгіменің де өте романтикалық сапасы» мен олардың көркемдік шешімдерін, әсіресе Хагионың кейіпкерлердің естеліктерін және эмоционалдық күйлерін «символды бай бейнелер» және «ұйдағыдай сапа» арқылы бейнелеуін мақтады. Дейси Хагионың «кереметті күлкілімен үйлестіре білу қабілеті» туралы айтты, мысалы кейіпкерлердің есімдері мен костюмдері және жынысты өзгертуге арналған препарат. Роб Фоллмардың пікірінше, «A, A Prime» – «шоудзоның шонен мангадан эволюциялануының» маңызды бөлігі. Гаррити оны «Румико Такахашидің «Ранма ½» сияқты гендерлік элементтері бар көптеген заманауи манганың алға басушысы» деп атады. Такахашидің тағы бір туындысы «Urusei Yatsura» клондарды түпнұсқалардан бастарына қойылған апострофтар арқылы ажыратуды көрсетеді, бұл «A, A Prime» атауына сілтеме жасайды.

Set in a shared futuristic universe, "4/4" and "X+Y" were published in Shogakukan's Petit Flower—the former in November 1983, and the latter in two parts in July and August 1984. A tankōbon containing the three stories was republished three times by Shogakukan: on August 30, 1995 as part of the SF Masterpiece Collection, on August 9, 2003 in bunkoban format and on August 25, 2014 in EPUB format. The English version of the stories appeared in the Viz Media magazine Manga Vizion: "A, A Prime" in April and May 1995, "4/4" in July and August and "X+Y" in four installments from October 1995 to January 1996. Viz Media published the anthology as a graphic novel in October 1997. However, anthropologist Rachel Thorn commented the Unicorns are the "eccentrics", a common feature in Hagio's works. Although the cover says that "X+Y" discusses gender and sexual identity, Former Viz editor Shaenon K. Garrity said that it "is really about identity in all its forms: sexual identity, gender identity, cloning, lost memories, blocked emotions", and emotional isolation. Manga Bookshelf's Katherine Dacey wrote: "One of [its] most striking themes is the relationship between memory and identity", demonstrated by "A, A Prime" and the character of Tacto. In the Comics Journal, Rob Vollmar wrote that Hagio gives "4/4" and "X+Y" a shōnen ai beat and explores gender ambiguity; in "4/4" Mori is depicted as hyper emotional, and Trill (a woman) has no feelings. Vollmar also highlighted the androgyny of "A, A Primes main characters, noting that Mori and Trill are even more androgynous. In "X+Y", "[The] muted sense of gender identity that is kept to the sub textual level in '4/4' is transformed into the central conceit Hagio effectively scrambles gender awareness until little is left by which to prejudge the dynamic growth of the characters but the result. The resolution of the conflict, then, lies not in whether Mori will overcome his heterosexuality to recognize his biological resonance with the presumably male Tacto, but whether Tacto can remember and thus overcome his childhood experiences in order to accept love from anyone." According to Vollmar, the problems raised by Hagio are not only romantic but "thorny moral and ethical questions". Michelle Smith called it the weakest of the three stories. Describing the anthology as a "flawless jewel of science fiction", Shaenon K. Garrity called it an emotional work which touched her deeply: "Because of A, A Prime, I discovered that this art form could do more than I'd imagined—not just tell ambitious stories, which I already knew from reading Sandman and Bone and Watchmen, but tell them with passion, in lines drawn from nerve endings, using every weapon in the artist's arsenal to not just dazzle the mind, but stab straight to the heart." Katherine Dacey also praised the "intensely Romantic quality of all three stories" and their artwork, particularly Hagio's representation of the characters' memories and emotional states with "symbolically rich imagery" and a "dream like quality". Dacey cited Hagio's "unique ability to mix the sublime with the ridiculous", such as the characters' names and costumes and the sex change drug. According to Rob Vollmar, A, A Prime is an important part of "the evolution of shoujo out of shonen manga". It was cited by Garrity as "one of the forerunners to countless modern manga with inventive gender bending elements", such as Rumiko Takahashi's Ranma ½. Another Takahashi work, Urusei Yatsura, has a storyline in which clones are differentiated from the originals by apostrophes on their heads, referring to "A, A Primes title.