Кіріспе
Филиппиннің 1961-1965 жылдар аралығындағы вице-президенті Эммануэль Нери Пелаез (30 қараша 1915 жыл - 27 шілде 2003 жыл) – филиппин мемлекеттік қызметкері және саясаткер, 1961-1965 жылдар аралығында Филиппиннің 6-шы вице-президенті қызметін атқарды.
Emmanuel Neri Pelaez (November 30, 1915 – July 27, 2003) was a Filipino public servant and politician who served as the 6th Vice President of the Philippines from 1961 to 1965.
Ерте өмір және мансап
Пелаез Мисамис провинциясының Медина қаласында (қазіргі Мисамис Ориентал облысының бір бөлігі) Грегорио Агилар Пелаез аға және Фелипа Висенте Неридің (екінші әйелі) отбасында дүниеге келді. Грегорио мен Фелипаның сегіз баласының арасында ол төртінші бала болды: Росарио, Консепсьон, Грегорио кіші, Эммануэль, Хосе Ма., Лурдес, Антонио және Кармен. Ол Кагаян-де-Мисамис (бұрынғы Кагаян-де-Оро қаласының атауы) бастауыш мектебінде оқыды, онда үздік оқушы атанды. Содан кейін ол Ateneo de Manila орта мектебіне түсіп, Cebu UP Junior College-дегі гуманитарлық ғылымдар бакалаврын бітірді. 1938 жылы Манила университетінде заңгер мамандығын алып, сол жылы адвокаттық емтиханды ең жоғары ұпаймен тапсырды. 1934-1935 жылдары Сенаттың Журнал бөлімінде хатшы, 1935-1937 жылдары дебаттарды жазатын тілші, 1937-1938 жылдары сот аудармашысы болып жұмыс істеді. 1939-1940 жылдары Апелляциялық сотта сот хатшысының көмекшісі, ал кейін 1945-1946 жылдары Халық сотының арнайы прокуроры болып қызмет етті. Пелаез 1946 жылдан 1963 жылға дейін Манила университетінде заңгерлік практикамен айналысып, сонымен қатар заң профессоры болып жұмыс істеді.
Конгресстегі алғашқы қызмет
1949 жылы ол өзінің туған провинциясынан конгрессмен болып сайланды. Өкілдік мерзімінде Конгресс Пресс Клубы оны он ең үздік конгрессменнің бірі деп атады, «Филиппин еркін баспасөзі» оны он ең пайдалы конгрессменнің бірі деп таныды, ал Филиппин әйелдер лигасы оны ең үздік екі конгрессменнің бірі деп бағалады. Конгресс төменгі палатасындағы осындай жетістіктерінің арқасында 1953 жылы ол Сенатқа өтті. Филиппин әйелдер лигасы мен Сенат баспасөз клубы оны бірауыздан «Ең үздік сенатор» деп таңдады. 1959 жылы Сенатқа қайта сайлануға тырысқанда, сайлауға қойылған 8 орынның ішінде 10-шы орынды иеленді.
Вице-президенттік (1961-1965 жж.)
Пелаез 1961 жылы вице-президент болып сайланды және бір уақытта Сыртқы істер министрі міндетін атқарды. 1963 жылы Макапагал әкімшілігімен туған даудан кейін ол министрліктен кетті. Сол жылы ол Examiner газетінің "Жыл адамы" атағына ие болды, ал келесі жылы Манила университетінің Алтын мерейтойында "Ең үздік түлек" деп танылды. 1962 жылдың мамырында АҚШ Өкілдер палатасы, АҚШ Мемлекеттік департаментінің және президенттер Трумэннің, Эйзенхауэрдің және Кеннедидің қолдауына қарамастан, Филиппинге соғыс салдарынан келген зиянды өтеу үшін қалған 73 миллион АҚШ долларын төлеуге рұқсат беру туралы заң жобасын қабылдамады. Бұл мәселе бойынша Пелаез: "АҚШ достарына жаттарға қарағанда нашар қарайды, америкалықтардан бірдеңе алу үшін оларды қорқыту керек" деді. 1964 жылдың 22 қарашасында Пелаез Филиппин президенті лауазымына Националист партиясының кандидаттығын сенатор Фердинанд Маркосқа жоғалтты, ол кейіннен 1965 жылы президент болып сайланды.
Конгресске қайта оралу
1965 жылы Пелаез Мисамис Ориентал облысының жалғыз сайлау округінен Филиппин өкілдер палатасына тәуелсіз кандидат ретінде түсіп, 29 шілдеде сайлауға қатысатынын жариялады. Қараша айында ол Конгресске депутат болып қайта сайланды. 1967 жылы Сенат сайлауына қатысып, жеңіске жетті және 1972 жылдың 23 қыркүйегінде президент Фердинанд Маркос әскери жағдай режимін жариялағанға дейін қызмет етті. Ол жеке өміріне қайтып, отбасы мен заңгерлік практикасына көңіл бөлгенімен, қоғамдық мәселелерге белсенді қызығушылық таныта берді. 1978 жылы 63 жастағы Мисамис Ориентал облысының заңгері Уақытша Ұлттық Ассамблеяға депутат болып сайланды және Мемлекеттік министр қызметін атқарды.
Дипломатиялық мансап
Пелаез түрлі халықаралық конференцияларда филиппин делегацияларының төрағасы немесе жетекші мүшесі болды, олардың ішінде: 1955 жылы Сан-Францискода өткен БҰҰ-ның 10-шы мерекелік конференциясы; 1957 және 1962 жылдары БҰҰ Бас Ассамблеясының мәжілістері; 1957 жылы Лондондағы Парламентаралық одақ конференциясы; 1972 жылы Перу және Камерун. Ол 1963 жылы SEATO-дағы филиппин делегациясының консультативтік органының мүшесі болды. 1973 жылы президент Маркос оны АҚШ-пен әскери базалар туралы келіссөздердегі филиппин тобының мүшесі етіп тағайындады. 1975 жылы Вашингтон қаласында Филиппин-АҚШ әскери базалары туралы келіссөздер өтті. Бұл оның осы топта екінші рет қызмет етуі болды, алғашқы рет 1956 жылы, сол кезде ол Филиппин-АҚШ әскери базалары туралы келіссөздердегі топтың өкілі болған. Пелаез Корасон Акино басшылығымен Америка Құрама Штаттарында Филиппин елшісі қызметін атқарды. Пелаез БҰҰ аккредиттеген үкіметтік емес ұйым – Агроэнергетика дөңгелек үстелінің (AER) Құрмет комитетіне кірді және 1987 жылдың мамырында Манила қонақ үйінде AER-дің АСЕАН агроөнеркәсіптік аймақтық конференциясына қатысты.
Азаматтық көшбасшы
Пелаз түрлі азаматтық және кәсіби қоғамдардың жұмысына белсенді қатысты. Ол Филиппиннің Cadang Cadang зерттеу қорының (Cadang Cadang Research Foundation of the Philippines, Inc.) төрағасы болды. Бұл қор кокос өнеркәсібін құрта жаздаған жұқпалы вирустық ауру – каданг кадангты жою мақсатында мемлекет пен жеке сектордың бірлескен қаржыландыруымен құрылған алғашқы филиппин ғылыми зерттеу ұйымы еді. Ол сонымен қатар Филиппин кокос фермерлері қауымдастығын (Philippine Coconut Planters Association), Минданао Сулу Палаван қауымдастығын және 1958 жылы Минданаодағы Филиппин Ұлттық Қызыл Крест қорына қаржы жинау науқанын басқарды.
Жеке өмір
Пелаз Эдит Нери Фабеллаға үйленді, оның тоғыз баласы бар: Эммануэль кіші, Эрнесто, Елена, Эсперанса, Элоиза, Эдуардо, Энрике, Эдмундо және Эльвира. Оған жасалған сәтті болмаған қастандық саяси мансабын аяқтауға және өмірін Киелі кітапты зерттеуге арнауға мәжбүр етті. Ол Филиппин Киелі кітап қоғамының президенті қызметін екі рет атқарды және директорлар кеңесінің төрағасы болды, содан кейін ұйым оны өмір бойына құрметті президент етіп тағайындады. Оның 41 немересі бар. Пелаз 2003 жылдың 27 шілдесінде Мунтинлупадағы Азия ауруханасы мен медициналық орталығында жүрек тоқтауынан қайтыс болды.
Құрметтер мен мұра
Пелаез электрлендірудің әкесі деп есептеледі, себебі 1969 жылы үйлердің үштен екі бөлігінен астамы әлі де электр қуатынан толыққанды қол жеткізе алмады, олардың көпшілігі Метро Манила және ірі қалаларда орналасқан болатын. Осыған байланысты, ең беделді электр немесе қуат саласындағы сыйлық тағайындалды және вице-президент Эммануэль Пелаез атымен аталып, сыйлық ретінде берілді. Бұл сыйлық электр энергиясын мемлекеттік қызмет ретінде ұсынатын үздік электр кооперативтеріне немесе компанияларына табыс етіледі.