Кіріспе

1996 жылғы «Тур де Франс» – «Тур де Франс» жарысының 83-ші шығарылымы. Жарыс 29 маусымда басталып, 21 шілдеде аяқталды. Онда 19 кезең, 2 жеке уақыттық сынақ, пролог және 10 шілдедегі демалыс күні болды. Жеңімпаз – даттық велошабандоз Бьярне Риис. Бұл «Тур» фаворит Мигель Индурайнның сүрінуімен ерекшеленді, ол бес рет қатарынан жеңіске жеткен рекордын тоқтатты. Жарыс маршруты оның туған қаласы Виллавадан өтті, бірақ ол бірінші аптадағы нашар ауа райынан бронхитпен ауырып, сондай-ақ заңсыз сусын қабылдағаны үшін айыппұл төледі. Индурайн 7-ші кезеңнен бастап уақыттан қалыса бастады және ақырында 11-орынды иеленіп, бірде-бір кезеңде жеңіске жете алмады және сары жейдеде бір күн де өткізе алмады. 9-шы кезең Валь-д'Изерден Сестриереге дейін 176 шақырымдық қашықтықты қамтыды. Алайда, қар жауған және ауа райы нашар болғандықтан, ұйымдастырушылар кезеңнің ұзындығын 46 шақырымға дейін қысқартты. Бьярне Риис кезеңді жеңіп, «Телеком» командаласы Ян Улрихке 44 секундтік ерекшелік жасады. 22 жастағы Улрих осы «Тур» да өзінің талантын көрсетіп, 20-шы кезеңдегі жеке уақыттық сынақта жеңіске жетті. Жарыс аяқталғаннан кейін он жылдан астам уақыт өткен соң, «Team Telekom» командасының бірнеше шабандозы 1996 жылғы «Тур» кезеңінде допинг қолданғанын мойындады, олардың ішінде көмекші шабандоздар Рольф Алдаг, Удо Болтс, Кристиан Хенн және Брайан Холм, сондай-ақ команда массажирі Джеф д'Хонт командада ЭПО-ның ұйымдасқан түрде қолданылғанын өзінің автобиографиясында жазды. 2007 жылдың 24 мамырында Эрик Забель жарыстың алғашқы аптасында ЭПО қолданғанын мойындады. «Тур» жеңімпазы Бьярне Риис 2007 жылдың 25 мамырында «Тур» кезінде ЭПО қолданғанын мойындады, нәтижесінде Халықаралық велосипед спорты одағы (UCI) оған алған сары жейдені қайтаруды талап етті. Соңғы кезде «Операция Пуэрто» допинг ісіне қатысты күдік тудырған Ян Улрих әзірге допинг қолданғаны туралы айыптауларға жауап берген жоқ. Үшінші орын алған Ришард Виренке және төртінші орын алған Лоран Дюфо 1998 жылғы «Фестина» жанжалына қатысты. UCI адвокаты Филипп Вербист 2007 жылы Риісті «Тур де Франс» жеңімпазы лауазымынан шеттету мерзімі өтіп кеткенін мәлімдеді: «Сіз оны лауазымынан айыра алмайсыз, бірақ енді оны атаудың қажеті жоқ. Риис жеңіске жеткен жоқ». Сонымен қатар «Тур» өкілі Филипп Судрес: «Біз философиялық тұрғыдан ол енді жеңдім деп мәлімдеуге құқылы емес деп санаймыз» деді. 2007 жылы Риістің жеңісі «Тур де Франс» тізімінен алынып тасталды, бірақ 2008 жылы Риис 1996 жылғы «Тур де Франс» жеңімпазы ретінде тізімге енгізілді, бірақ оның мойындауы туралы ескерту қосылды.

Жарыс туралы жалпы түсінік

Алекс Цюлле прологты Крис Бордманнан екі секундқа озып жеңіске жетті, ал жалпы есептегі басты үміткерлер Бьярне Риис пен Мигель Индурайн тиісінше алтыншы және жетінші орындарда қалды. Зюлле алғашқы бірнеше тегіс кезеңдерде сары жейдемен жүрді, бірақ төртінші кезеңде жалпы нәтижеге таласпаған алты шабандоз қашып кетіп, негізгі топтан бірнеше минутқа бұрын финишқа жетті, нәтижесінде Стефан Хеулот бірнеше күнге сары жейдеге ие болды. Алтыншы кезең – ауа райының нашар болуына байланысты өткен аралық кезең болатын, оны голландиялық Майкл Бугерд жеңіп алды. Кербезді ауа райы оннан астам шабандоздың жарыстан шығуына себеп болды, олардың ішінде Ланс Армстронг та болды. Ол жаңбырлы, суық ауа райында жүргеннен ауырып қалғанын ойлады, көптеген шабандоз сияқты, бірақ бірнеше айдан кейін оған қатерлі ісік диагнозы қойылды. Тур Альп тауларына енген кезде сегізінші кезеңде таулық жеке сынақ өтті, оны жеңіске жеткен Евгений Берзин жеңіп алды, ол жетінші кезеңнен кейін жалпы есепте көш бастап тұрған еді. Жеке сынақта ол Риистен отыз секундтан астам, ал Индурайн, Тони Ромингер және өзінің алғашқы турына керемет старт берген Ян Улрихтан бір минуттан астам озып кетті. Тоғызыншы кезең – ауа райының нашарлауына байланысты қысқартылған таулық кезең болды, оны Риис жеңіп алды, соның арқасында ол сары жейдеге ие болды. Ол келесі бірнеше кезеңде аз басымдығын сақтап, жарыс Пиреней тауларына жеткен кезде Абрахам Олано екінші орында (бір минуттан сәл кем қалып), Берзин үшінші, Ромингер төртінші, Риис командаласы Улрих бесінші, ал бес мәрте жеңімпаз Мигель Индурайн топ ондыққа кіру үшін күресіп жатты. Он алтыншы кезеңде Риис бірнеше жалған шабуылдар жасады, тіпті кері шегініп, Индурайн, Ромингер, Луттенбергер, Виренк, Дюфо, Лебланк және Оланоға қарап, олардың бет-әлпеттерін бағалады, содан кейін Хаутакам тауында шабуыл жасады. Ол ең үздік шабандоздың көпшілігінен бір минутқа жуық, ал қалғандарынан одан да көп уақытқа озып, Tour-да жеңіске жетті және Индурайн алтыншы рет жеңіске жете алмайтынына күмән қалдырмады. Он жетінші кезеңді Лоран Дюфо жеңіп алды, соның арқасында ол жалпы есепте төртінші орынға көтерілді, бірақ Риис осы уақытта финишқа жетті. Осы кезеңде сегіз шабандоздың тобы қалғандарынан алшақтап кетті, нәтижесінде Риис барлық қарсыластарынан озып, командаласы Улрих жалпы есепте екінші орынға, ал Ричард Виренк үшінші орынға көтерілді. Он тоғызыншы кезеңдегі жеке сынақ жалпы есепте үлкен өзгерістер жасауға соңғы мүмкіндік болды, оны екінші орынға ие болған Индурайннан бір минутқа жуық озып кеткен Улрих жеңіп алды. Индурайн бұл жарыста жеке сынақтарда бірнеше жыл бойы үстемдік құрған еді. Рииске жеткілікті уақыты болды және ол жалпы есепте командаласы Улрихтан 1:41 есебімен алда болды. Ричард Виренк тұғырнаманы толықтырды және таулар бойынша жарыста жеңіске жетті. Кейінгі жылдардағы шабандоздың мойындауы мен тергеулер осы кезеңдегі Tour-дың допингке байланысты зақымдалғанын көрсетсе де, 1996 жылғы жеңімпаз Риис, 1997 жылғы жеңімпаз Улрих және 1998 жылғы жеңімпаз Марко Пантани Tour жеңістерін ресми түрде сақтап қалды. Пантани Tour жеңісінен кейін бірнеше жыл өткен соң, баспасөздің үнемі шабуылдарынан туындаған психикалық денсаулық мәселелерінен қайтыс болды, ал Улрихтың кейінірек мансабында кейбір нәтижелері жойылды, бірақ оның Ланс Армстронгқа қарсы төрт екінші орыны және 1996 жылы Рииске қарсы екінші орыны оның көрсеткіштерінде қалды.