Кіріспе

АҚШ мемлекеттік лотерея жүйесі

Калифорния штатының лотереясы 1985 жылдың қазан айында, сайлаушылар 1984 жылғы Калифорния штатының лотереясы туралы 37-ші ұсынымы арқылы оны бекіткеннен кейін іске қосылды. Ол сандарды тарту, қысылатын билеттер және ат жарысын имитациялайтын ойынды қоса алғанда, түрлі ойындарды ұсынады. Осыдан түсетін табыс мемлекеттік білім беруді қосымша қаржыландыруға бағытталатынын еске саламыз.

Лотереялық заң

Лотерея туралы заң мектептерге қосымша салықтарсыз көбірек қаржы жұмсауды көздеді. Осыған сәйкес, лотереядан түскен табыстың кем дегенде 34%-ы мемлекеттік білім беруге жұмсалуы тиіс болды, бұл Калифорния штаты ұсынған басқа қаражатты толықтырады (оның орнына емес). Оның кірістерінің тағы 50%-ы жүлделер түрінде халыққа төленуі керек, осылайша барлық қаражаттың 84%-ы жүлделер немесе мемлекеттік білім беруге жұмсалатын қаражат түрінде халыққа қайтарылуы тиіс болды. Қалған 16%-ы әкімшілік шығындарға, мысалы, жалақы төлеуге және ойындарды өткізуге жұмсалатын болды. 2010 жылдың 8 сәуірінде губернатор Арнольд Шварценеггер 142-заңға (Хаяши, Д.Хейвард) қол қойды. Бұл заң лотерея туралы заңға түзетулер енгізіп, лотереядан түскен кірістерді «мемлекеттік білім беруге бөлінетін қаржының көлемін барынша арттыру үшін» қайта бөлуді қарастырды. Шұғыл заң ретінде бұл заң дереу күшіне енді. Жаңа бөлінген қаражат лотереядан түскен кірістердің халыққа қайтарылатын үлесін кем дегенде 87%-ға дейін арттырды, ал әкімшілік шығындарға жұмсалатын соманы тиісінше 13%-ға дейін азайтты. Содан кейін ол «Комиссия анықтайтын сомада, лотереяның жылдық жалпы кірісінің кем дегенде 50%-ы жүлделер түрінде халыққа қайтарылады» деп нақтылады. Бұл «мемлекеттік білім беруге пайдасы тиетін жалпы таза кірістерді барынша арттыратын деңгейде мемлекеттік білім беруге бөлінетін үлесті белгілеуді комиссияға қалдырды». Сондай-ақ, «бұл шара қабылдағаннан кейін алғашқы 5 толық қаржы жылының кез келгенінде, егер бұл талаптар орындалмаса, келесі 1 қаңтарда осы шарамен енгізілген өзгерістерді жоюды және бұрынғы заң күшіне енуін қамтамасыз ететін» жылдық процедуралармен «мемлекеттік білім беруге бөлінетін лотереяның таза кірісінің тұрақты өсуін қамтамасыз ету» талаптары қойылды. Бұл заң жобасы «Техас, Солтүстік Каролина және Флорида штаттары сияқты басқа да ірі мемлекеттік лотерея жүйелерінің» тәжірибесіне сәйкес келеді, олар осыған ұқсас өзгерістер арқылы кірістің өскенін көрсетті.

Комиссия

Лотерея туралы заң бес мүшеден тұратын комиссия құруды талап етеді, оны губернатор тағайындайды, және комиссияның міндеті "лотереяны және директорын қадағалау" және "губернаторға, бас прокурорға, есепткіге, қазынашыға және заң шығарушы жиналысқа" тоқсан сайын есеп беру болып табылады. Комиссия жыл сайын төрағасын сайлайды. Комиссияның тұрақты отырыстары кем дегенде тоқсан сайын өткізіледі және халыққа ашық болады. 1985 жылдың 29 қаңтарында губернатор Джордж Дюкмеджиан лотереяның алғашқы комиссарларын тағайындады: Уильям Джонстон, Лаверта Монтгомери, Джон Прайс, Говард Варнер және Кеннард Вебстер. 1985 жылдың мамыр айында Огайо лотереясының заң кеңесшісі болған Марк Михалконы алғашқы директор етіп тағайындады. 2012 жылдың 12 наурызында губернатор Джерри Браун Грегори Дж. Ахернды комиссияға тағайындады, ол 2006 жылы Аламеда округінің шерифі сайланған болатын.

Тарих

1984 жылғы лотерея туралы заң сол жылдың қараша айында сайлаушыларға 37-қадам ретінде ұсынылып, дауыстардың 58%-ымен қабылданды. 1985 жылғы 29 қаңтарда губернатор Джордж Дюкмеджиан алғашқы лотерея комиссарларын тағайындады: Уильям Джонстон, Лаверта Монтгомери, Джон Прайс, Говард Варнер және Кеннард Вебстер. 1985 жылғы мамыр айында губернатор Дюкмеджиан лотереяның алғашқы директоры, бұрын Огайо лотереясының заң кеңесшісі болған Марк Михалконы тағайындады. 1996 жылы пачинко ойын үйінің және жарыс аттарының иелері мен бапкерлерінің сот процесі нәтижесінде Калифорния Жоғарғы соты лотереяның кеноны енгізуін бірауыздан жойды, оны үйдің банктік ойыны деп шешіп, ол кезде Калифорнияның еш жерінде заңсыз болған лотерея ойыны емес деп таныды. Соттағы пікірінде судья Кэтрин Вердегар Калифорнияның қылмыстық кодексі мен қылмыстық кодексті түсіндіретін сот практикасы дәстүрлі түрде «лотерея» мен «банктік ойын» арасын ажырататынын және лотерея туралы заңды қабылдауда мемлекеттік сайлаушылардың ниеті тек «лотереяға» рұқсат беру болғанын түсіндірді. Осы шешімдерге жауап ретінде лотерея кеноны өзгертіп, pari-mutuel жүйесімен төлем жасайтын Hot Spot ойынын құрды және Daily 3 ойынын pari-mutuel форматына өзгертті, онда жеңімпаз сандарды таңдаған адамдардың санына байланысты төлемдер өзгереді. Калифорния 2005 жылғы 22 маусымда Mega Millions лотереясына қосылды; ол ойынды ұсынатын 12-ші штат болды және 2010 жылы Multi State Lottery Association (MUSL) арқылы өткен кросс-сату кеңейтуіне дейін соңғы қосылған штат болды. Осы оқиғаны тойлау үшін Голливудта Mega Millions жеребесі салынды. 2011 жылдың қыркүйегінде Калифорния лотереясы ескі ғимараттың қарсы жағындағы Солтүстік 10-шы көшеде орналасқан 58 миллион долларлық жаңа кеңсесіне көшіп, оны дереу бұзды. Лотерея туралы заңға сәйкес 90 күннің ішінде асығыс құрылыс жүргізілгендіктен, бастапқы кеңсесінің шатыры, іргетасы және лифтісінде көптеген құрылыс ақаулары болды, сондай-ақ көму проблемасы да болды. Кейіннен, 2012–2013 қаржы жылының бизнес-жоспарына 2013 жылғы 8 сәуірде Калифорнияда Powerball лотереясын іске қосу үшін қаражат енгізілді. Калифорния Жоғарғы сотының шешімі бойынша,

Күнделікті 3

Daily 3 ойынында 0-ден 9-ға дейінгі үш цифрды және ойын стилін таңдау қажет. Ойыншылар нөмірлерді компьютердің кездейсоқ таңдауына "Жылдам таңдау" (Quick Pick) опциясын пайдалана алады. Ойын стиліне тік (егер ойыншы таңдамаса, бұл стандартты), қорап немесе тік/қорап таңдаулары бар. Ойынның бір ойынының құны 1 доллар, ал "Алдын ала ойнау" (Advance Play) опциясы 14 рет қатарынан жеребеге қатысуға мүмкіндік береді. Күн сайын екі рет жеребе тартылады, ол 13:29 және 18:59 уақытында телеарнада көрсетіледі.

Күнделікті 4

"Pick 4" ойыны 2008 жылдың 19 мамырында дебют жасады. Әр ойынға 1 доллар төленеді және күніне бір рет жеребе тарту өткізіледі. "Daily 3" сияқты ойын түрлері бар.

Күнделікті дерби

Daily Derby – бұл нақты ат жарысын имитациялайтын ойын. Ойыншылар 12 аттан үш атты таңдайды: бірінші (жеңіс), екінші (орын) және үшінші (көрсету) орындарға. Сондай-ақ, ойыншылар 1:40:00 мен 1:49:99 аралығындағы жарыс уақытын таңдайды, лото билетіндегі уақыттың соңғы үш цифрын белгілеп. Балама ретінде, ойыншылар «Жылдам таңдау» опциясын таңдап, жылқыларды, жарыс уақытын немесе екеуін де компьютерге таңдатуға болады. Daily Derby сонымен қатар 14 тізбекті жеребеге дейін «Алдын ала ойнау» мүмкіндігін ұсынады. Ойынның құны әр жеребеге 2 доллар. Жеңіс жолдамалары күн сайын сағат 18:35-те тартады, ал жарыс нәтижелері сағат 18:59-да телеарналарда көрсетіледі.

Фантазия 5

Фантазия 5 ойыншылары 1 мен 39 аралығындағы бес нөмірді таңдайды. Билетке бес жиынға дейін нөмірлер енгізілуі мүмкін; оларды 12 ұтылымға дейін ойнатуға болады. Ойынның бір ойыны 1 доллар тұрады. Фантазия 5 кешкі сағат 6:35-те тарту арқылы анықталады және 6:59-да теледидарда көрсетіледі. Бастапқы джекпот 60 000 доллардан 80 000 долларға дейін ауыспайды. Ойыншылар 2, 3, 4 немесе барлық 5 нөмірді кез келген тәртіпте, өздерінің Фантазия 5 билеттерінде таңдалған нөмірлермен сәйкестіре алады. 5 долларлық Фантазия 5 билетін сатып алған ойыншы бұрын "Мені миллионер қылыңыз" шоуына қатысуға немесе "Биг Спин" телешоуында Dream Machine ойнауға мүмкіндік беретін "екінші мүмкіндік" купонын поштамен жіберуге алатын. Бұл жеребе 2010 жылдың шілдесінде тоқтатылды және қазір ойыншылар жиырма таңбадан тұратын кодты "екінші мүмкіндік" купонымен бірге алады. Ойыншылар осы кодтарды www.calottery.com/fan5 сайтында енгізу арқылы 1000 доллардан 10 000 долларға дейін ақшалай сыйлық ұтылуы мүмкін апталық жеребеге қатыса алады.

SuperLotto Plus - лотереялық ойын

SuperLotto Plus – Mega Millions және Powerball стилімен ойналатын лоторея ойыны. SuperLotto Plus жеребесі әр сәрсенбі және сенбі күндері өткізіледі. Ойын 1986 жылы Lotto 6/49 ретінде басталды (ойынның канадалық нұсқасына ұқсас ойналды), содан кейін 90-шы жылдары SuperLotto болып өзгерді (матрицасы 6/51). 2000 жылы атауы SuperLotto Plus болып өзгертілді. Оның бастапқы джекпоты 7 миллион доллар (төлемдермен); джекпот жеңімпаздары үшін қолма-қол ақша алу мүмкіндігі бар. SuperLotto Plus ойыншылары 1 мен 47 аралығындағы бес нөмірді және 1 мен 27 аралығындағы бір Mega Ball нөмірін таңдайды. Көбінесе қолма-қол ақша таңдалатын болса, SuperLotto Plus аннуитеті сатылап төленеді. Жарияланған аннуитеттік джекпот – 30 төлемнен тұратын сатылап төленетін ағын, төлемдер джекпот сомасының 1,51%-ынан басталып, экспоненциалды түрде өседі, сондықтан соңғы төлем жарнамаланған джекпот сомасының 6,20%-ын (алғашқы төлемнен төрт еседен астам) құрайды. 2013 жылға дейін бірінші төлем джекпоттың аннуитет құнының (немесе үлесінің) 2,5%-ын құрады, ал екінші төлем 2,7%-ды құрады. Қалған 24 төлем жыл сайын 0,1 пайыздық тармаққа өсіп, соңғы (26-шы) төлем аннуитеттің 5,1%-ын құрады.

Ыстық нүкте

Hot Spot – бұл жылдам тартуға арналған кено стиліндегі ойын. Ойын 2011 жылдың 1 тамызында жаңартылды, бұл ойыншыларға 01-ден 80-ге дейінгі сандар жиынтығынан 1-ден 10-ға дейінгі кез келген санды таңдауға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, 10 сан таңдаған ойыншылар үшін 100 000 АҚШ доллары көлемінде жаңа, жоғары жүлде ұсынылды. Бұрын ойыншылар тек 2, 3, 4, 5 немесе 8 санға ойнай алатын. Салымдар 1, 2, 3, 4, 5, 10 немесе 20 доллар болуы мүмкін, ең көп дегенде 100 рет тікелей тартуға қатысуға болады. Одан бөлек, ойыншылар әрбір тарту үшін Bulls Eye ставкасын таңдай алады, сонда 20 санның ішінде таңдалған бір санға тиіс болады. Тартулар күн сайын, сағат 6:00-ден 2:00-ге дейін әр төрт минут сайын өтеді. Лотерея сатушыларының мониторларында Hot Spot ойынының тартулары және басқа лотерея ойындарының соңғы нәтижелері көрсетіледі. Белгілі бір жүлделер беріледі. Пари-мютюэль талаптарын орындау үшін жалпы сатудан түскен ақшаның 63% мөлшерінде үздіксіз "жүлде қоры" құрылады, бұл қалыпты жағдайларда белгіленген төлемдердің орындалуын қамтамасыз етеді, ал егер белгілі бір жүлдеге тым көп адам жеңіске жетсе, жүлде мөлшері төмендетілуі мүмкін. Егер жүлде қоры 2,9 миллион доллардан асып кетсе, артық қаражатты бөлу үшін жүлделерді ұлғайту және жарнамалар жасалады.

Көп юрисдикциялық ойындар

CSL-дің көп штаттық ойындарға қатысуы Атлантада (Mega Millions үшін) және Флорида штатындағы Таллахассиде (Powerball үшін) немесе әр ойынның жеребесі тартылатын кез келген жерде жұмыс істейтін жартылай штатты қызметкерлерді қамтиды. Бұл, Лотерея заңының талабына сәйкес, CSL қызметкері ұсынылатын әр ойынның жеребесін қадағалап, тексеруді қамтамасыз етеді.

Мега миллиондық

2004 жылы губернатор Арнольд Шварценеггер Калифорния үкіметін қайта құру аясында Калифорнияның көп юрисдикциялық лотереяға қосылуын ұсынды. 2005 жылдың маусым айында Лотерея комиссиясы Mega Millions лотереясына қосылуға дауыс берді. Калифорния 45 Mega Millions қатысушысының арасында ерекше болып табылады, себебі оның ішіндегі Mega Millions лотереясының барлық тоғыз жүлде деңгейі әрқашан парримутуалды болып келеді, яғни джекпот емес жүлделердің әрқайсысының белгілі бір сомасы болмайды. Бұл Калифорнияда сатылған және басқа 44 юрисдикцияда сатылған жүлделердің сомаларының өзгеше болуына себеп болады. Мысалы, Mega Millions лотереясының "жарияланған" екінші жүлдесі 1,000,000 доллар құрайды; бірақ Калифорнияда 2023 жылы Hacienda Heights қаласында 3,9 миллион долларлық рекордтық сома сатылды, бұл 1,1 миллиард долларлық джекпотты ұтып алу мүмкіндігімен байланысты болды. Калифорниядағы екінші жүлде қоры жиі ұлғаяды; ол, іс жүзінде, "екінші джекпот" болып табылады. Басқа Mega Millions мүшелерінен өзгеше, Калифорния қазіргі таңда Техас штатында кездейсоқ сандар генераторы арқылы тартуға жататын Megaplier ұсынбайды.

Powerball (Қозғалыс)

2012 жылдың ақпан айында лотерея сатылымының төмендеуіне және жан басына шаққандағы кірістің азаюына жауап ретінде Калифорния лотереясының басшылығы Powerball штаты үшін қолайлы ма екенін анықтау үшін тексеру жүргізді. Сонымен қатар, Калифорния Жоғарғы Сотының pari-mutuel жүйесі бойынша төлемдерді міндетті ету туралы шешіміне сәйкес, Калифорния PowerPlay көбейткіш опциясына қатыспайды. Калифорния Powerball-ды 2013 жылдың 8 сәуірінде іске қосты, ал алғашқы ұтыс 2013 жылдың 10 сәуірінде өтті.

Сурет салу ойыны

Кішкентай лото: 39 нөмірден 6-сын таңдау ойыны, ең жоғары жүлдесі 500 000 доллар. Бір жыл өткен соң, ол "Фантазия 5" деп өзгертілді. Decco: АҚШ-тың көптеген "pick 4" лото ойындары сияқты ойналады, бірақ ойыншылар төрт түрдің әрқайсынан (2-ден Ace-ке дейін) бір картаны сәйкес келтіруі керек. Topper: SuperLotto Plus билеттеріне Калифорнияның сол кездегі 100 ең көп халқы бар қаласының үш атауы автоматты түрде басылған (мысалы, Лос-Анджелес, Сан-Диего, Сакраменто). Егер ойыншы қосымша 1 доллар салынса, ол кездейсоқ сан генераторы арқылы таңылған Topper ойынында 25 000 долларға дейін жеңіп алуға құқылы болды.

Раффле

Калифорния лотереясы екі ойын ұсынды; 2007 жылдың 17 наурызы және 2008 жылдың 1 қаңтары. Осы ойындарда 1 миллион долларлық жүлде ұтудың ең жоғары мүмкіндігі болды, сондай-ақ түрлі шағын жүлделер де ұсынылды. Олар лотерея ойыншыларының көптеген миллион долларлық жүлделердің, бірнеше ірі жүлделердің орнына ұсынылуы туралы айтқан шағымдарын қанағаттандыру мақсатында ұйымдастырылды. Бірақ, ойындар толығымен сатылмады және қайта өткізілмеді.

Теледидар ойындар

Калифорния лотереясы екі теле ойыны бағдарламасына ие болды.

Үлкен айналыс

Калифорния лотереясының алғашқы ойын-шоуы The Big Spin 2009 жылдың 10 қаңтарында соңғы эпизодын көрсетіп, АҚШ-тағы ең ұзақ жүрген лотереялық ойын-шоу ретінде аяқталды. 2010 жылдың 4 мамырында Калифорния лотереясы төмен рейтингтерге байланысты шоудың тоқтатылғанын жариялады, ал соңғы бағдарлама 2010 жылдың 3 шілдесінде эфирге шықты. Шоуға ауыстыру болмайды; оның өндірісіне бөлінген қаражат лотереяның Scratchers ойындарының жүлде қорына жұмсалады. Ойыншылар "Make Me a Millionaire" Scratchers ойынында жеңіске жетіп немесе Fantasy 5 екінші мүмкіндік жеребесі арқылы "Make Me a Millionaire" шоуына қатысуға мүмкіндік алды; шоу басталғанда "Big Spin" Scratchers жеңімпаздары да қатыса алды. Телешоу тоқтатылғаннан кейін, 2010 жылдың 25 маусымына дейін сатылған "Make Me a Millionaire" Scratchers ойынының жеңімпаздары 2010 жылдың 22 желтоқсанына дейін ойнауға және эфирден жүлде алуға мүмкіндік алды. Сол сияқты, 2010 жылдың 4 шілдесінде тоқтатылған Fantasy 5 екінші мүмкіндік жеребе купондары 2010 жылдың 31 желтоқсанына дейін тапсырылуы мүмкін болды. "Мені миллионер қылып жаса" шоуының бес жарияланбаған эпизоды түсіріліп, лотереяның YouTube арнасында қарауға қолжетімді болды. Ойын барысында 12 қатысушының әрқайсысы кем дегенде 2000 доллар жеңіп алды; жеті қатысушы кездейсоқ таңдалып, ең үлкен сыйлық кем дегенде 1 миллион доллар болатын төрт түрлі ойын ойнауға мүмкіндік алды. Бірінші ойын, "Lucky Penny", үш ойыншыға кем дегенде 2000 доллар және автомобиль жеңіп алу мүмкіндігін ұсынды. Екінші ойын – "Safe Cracker", онда екі ойыншы 2000-ден 92000 долларға дейінгі жүлделер үшін бақ сынасты. Келесісі – "California Cool", бір ойыншыға және 5000-нан 200000 долларға дейінгі жүлделер. Соңғы ойын – "Millionaire", сонымен қатар бір ойыншыға арналған; ол 10000 долларға кепілдік берді, ал джекпот 1 миллион доллардан басталып, жеңіске дейін әр апта сайын 200000 долларға өсетін. Scratchers бағасы 1 доллардан 30 долларға дейін ауыспайды. 2013 жылдың 25 қыркүйегінде 20 долларлық "$5 Million Jackpot" Scratchers ойыны таныстырылды. Лотереяның 30 жылдығын мерекелеу үшін 2015 жылдың 24 тамызында "Калифорния лотереясының 30 жылдығы" 30 долларлық Scratchers ойыны іске қосылды.

Сыйлықтарды алу

$600-дан аз сомадағы әрбір жүлде үшін ойыншылар лотерея сатушысынан немесе лотереядан тікелей ала алады. $600 немесе одан жоғары сомадағы жүлделерді лотереядан талап ету нысаны арқылы алу қажет. Бұл Калифорния штатындағы бір жылдық талап ету мерзіміне ие жалғыз жүлде. Қалған барлық жүлделердің талап ету мерзімі 180 күн. Бұл заң 2008 жылдың 5 шілдесінен кейін өткен Mega Millions лотереясының тартуларына әсер етті.

Төлем тәсілдері

Фантазия 5, Күнделікті Дерби, Күнделікті 3, Күнделікті 4 және джекпот емес SuperLotto Plus, Mega Millions және Powerball жүлделерінің барлығы бір төлеммен төленеді, егер жүлде 5000 доллардан асса, жеңімпаздың салық құжаттарына байланысты 24% немесе 33% федералды салық ұсталып қалады. 5000 доллардан жоғары құнды заттарға 33% федералды салық салынады. Scratchers билеттері көбінесе бір реттік төлем түрінде беріледі; алайда, кейбір ойындарда жыл сайын немесе апта сайын төлем жасауға мүмкіндік беретін аннуитет опциялары бар. Калифорния штаты Калифорния лотереясынан ұтылған жүлделерге салық салмайды, бірақ басқа штаттардан ұтылған лотерея жүлделеріне салық салады. SuperLotto Plus және Mega Millions джекпоттары үшін ойыншы джекпоттың белгілі бір пайызын бір рет ақшалай төлем түрінде алуға немесе аннуитет таңдауға құқылы. SuperLotto Plus, Mega Millions және Powerball төлем кестесі 30 жылдық төлемдер бойынша біртіндеп жүзеге асырылады. 2005 жылға дейін, Калифорния Mega Millions лотереясына қосылғанға дейін, SuperLotto Plus жүлдесі үшін төлемді таңдау билет сатып алынған кезде жасалуы керек еді. Одан бері, жеңіске жеткеннен кейін ақшалай төлемді немесе аннуитетті таңдау үшін 60 күндік мерзім қарастырылған.

Талап етілмеген жүлделер

Өтініш беру мерзімі біткеннен кейін қалған талап етілмеген жүлделер әрқашан Калифорния штатының мемлекеттік мектептерін қолдауға бағытталады. 2013–2014 қаржы жылының соңына қарай, білім беруге 793,5 миллион доллар сомасында талап етілмеген жүлделер берілді.

Даулар

2022 жылдың 15 наурызында бұрынғы лотерея тергеушісі Рид Галбрейт "Қиындықтар қандай? Калифорния лотереясын әшкерелеу" атты кітап шығарды. Галбрейт лотереяның білім беруге арналған мемлекеттік қаражатты заңсыз игеруінің және мұндай әрекеттерге қарсы қабылданған ережелерді сақтамауының/бұзуының бірнеше мысалын жариялады. Галбрейттің кітабында Калифорния штатының аудиторы жүргізген тергеуге сілтеме жасалып, Калифорния лотереясының миллиондаған қосымша мемлекеттік ақшаны дұрыс пайдаланбағаны анықталды. Бүгінгі күнге дейін қарыздың ешқайсысы білім беру саласына қайтарылмады.