Кіріспе
Израиль қонысы Шығыс Иерусалимде Хар-Хома (, жарқыраған Қабырға тауы), ресми түрде Хомат Шмуэль – Палестинаның Бейт-Сахур қаласына жақын, Шығыс Иерусалимнің оңтүстігіндегі израильдік қоныс. Бұл елді мекен "Жабал Әбу Гнеим" (сондай-ақ "Жабал Әбу Гунайм") деп те аталады, бұл төбенің арабша атауы. Оның құрылуына рұқсат берудің мақсатының бірі – жақын орналасқан Палестинаның Бейт-Лехем қаласының өсуін тоқтату болды. 1998 жылы елді мекен ресми түрде Шмуэль Меирдің есімімен Хомат Шмуэль деп аталды, ол Иерусалимнің бұрынғы вице-мэрі және 1996 жылы автокөлік апатында қаза болғанға дейін оның дамуында белсенді роль атқарған адам. 2013 жылы Хар-Хомада 25 000 адам тұрды. 1991 жылы Израильдің иеліктен алған 1,850 дунам жерге салынған Шығыс Иерусалимдегі израильдік қоныстар халықаралық құқық бойынша заңсыз деп есептеледі, бірақ Израиль үкіметі бұған қарсы пікір білдіреді.
Har Homa (, lit Wall Mountain), officially Homat Shmuel, is an Israeli settlement in southern East Jerusalem, near the Palestinian city of Beit Sahour. The settlement is also referred to as "Jabal Abu Ghneim" (also "Jabal Abu Ghunaym"), which is the Arabic name of the hill. One purpose given for the decision approving of its establishment was to obstruct the growth of the nearby Palestinian city of Bethlehem. The settlement was officially renamed Homat Shmuel in 1998 after Shmuel Meir, a former deputy mayor of Jerusalem, who played an active role in its development before he was killed in a car accident in 1996. In 2013, Har Homa had a population of 25,000. Built on 1,850 dunams of land Israel expropriated in 1991, the international community considers Israeli settlements in East Jerusalem illegal under international law, but the Israeli government disputes this.
1967 жылдан кейін
1967 жылғы Алты күндік соғыстан бері бұл аймақ Израиль оккупациясы астында. ARIJ мәліметінше, Израиль 1997 жылы Үмм-Түбадан Хар-Хома үшін 354 дунам жерді тартып алды, ал 1997 жылдан бастап Бейт-Сахордан сол мақсатта жүздеген дунам жерді тартып алды. Тұрғын үйлерді салу жоспарлары 1980-ші жылдары жасалды, бірақ Иерусалимдегі ашық кеңістіктерді сақтауға тырысқан израильдік экологиялық топтар оған қарсы шықты. Басты мақсат – Шығыс Иерусалимдегі Израильдің толық қоршауын аяқтау, осы аймақтағы «бүліну» деп есептелетін жерді жабу және осылайша Бейт-Сахор мен Сур Бахер арасындағы байланысты құруға мүмкіндік беретін палестиналық дамуды тежеу. 1991 жылы Израильдің министрлер кабинеті Ицхак Модай Израиль және палестиналық жеке меншік иелеріне тиесілі жерді, жаңа құрылыс жобалары үшін, бас жоспарға сәйкес иеліктен шығаруға келісім берді. Израиль және палестиналық жер иелері жерді тартып алуға наразылық білдіріп, Израильдің Жоғарғы сотына шағымданып, бірақ олардың талаптары қабылданбады және сот үкіметтің пайдасына шешім шығарды. Басты жер иесі Дэвид Мейр болды, ол кейіннен жерлері тартып алынған арабтармен одақтасып, құрылысты тоқтатуға тырысты. Алғашқы жердің бір бөлігі грек православие шіркеуіне тиесілі болған және Израиль шіркеу басшыларына қатты қысым көрсеткеннен кейін сатылған немесе жалға берілген деген мәлімдеме бар. 1995 жылы алғашқы жер тартып алулар болғаннан кейін, араб мемлекеттері мәселені БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне көтерді. 1995 жылдың мамырында АҚШ Израильді айыптаған қарар жобасына вето қойды. Израильдің премьер-министрі Шимон Перес бастапқыда бұл жерде израильдік үйлер салу жоспарларын мақұлдаған, бірақ палестиналықтар Израиль сотында шешімді жоюға тырысқандықтан, қақтығыстың алдын алу үшін іргетасын салу рәсімін кейінге шегерді. 1995 жылдың шілдесінде үкімет құрылыс жұмыстарын тоқтату туралы шешім қабылдады. Араб мемлекеттері тағы да Қауіпсіздік Кеңесіне жүгінді. Бас Ассамблея Израильдің әрекеттерін айыптады, бірақ наурыз айындағы БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің екі қарарына АҚШ тағы да вето қойды. 2014 жылдың қазан айында Нетаньяху 400 қосымша тұрғын үй құрылысын мақұлдады. 2020 жылы Нетаньяху Хар-Хомада тағы 6200 үй салуды жариялады, бұл Израильдің 2020 жылғы сайлауына бірнеше күн қалғанда «оңшылдардың қолдауын нығайтуға бағытталған әрекет» ретінде қарастырылды.
Білім беру және мәдениет
2013 жылы Хар-Хомада 12 балабақша, 6 күндізгі бағдарлама орталығы, 5 бастауыш мектеп және 4 жастар ұйымы орталығы (Бней Акива, Езра, Ариэль және Бейтар) болды.
Демография
Бүгінде Хар-Хома тұрғындарының көп бөлігі – қолжетімді бағадағы тұрғын үй іздеп келген жас отбасылар. Иерусалим муниципалитеті Хар-Хомадағы алғашқы 2500 тұрғын үйді мақұлдағанда, Хар-Хомаға қарама-қарсы орналасқан Сур-Бахер араб ауданында 3000 тұрғын үй мен 400 мемлекеттік қаржыландырылатын тұрғын үйді де мақұлдады. Жоспарлар 1994 жылы жасалған, бірақ мақұлдау процесі 1997 жылдың мамырында Хар-Хомадағы Израильдің құрылысына қарсы салмақ ретінде күшейтілді. Палестиналық шенеуніктер бұл жобаны халықаралық сынды аудармаққа бағытталған амал деп бағалады.
Медициналық мекемелер
2013 жылы Хар-Хомада 3 медициналық клиника болды. FMEP мәліметтері бойынша, жердің шамамен 75 пайызы израильдіктерге тиесілі. Оның үштен бірі 1948 жылға дейін, ал қалғаны 1967 жылдан кейінгі оккупация кезінде сатып алынған. Палестиналықтарға жоспарланған аумақтың шамамен 33 пайызы тиесілі болған. Израильдің Сыртқы істер министрлігі Хар-Хома Иерусалим шегінде екенін және құрылыс жұмыстары Осло келісімдеріне сәйкес Иерусалимнің мәртебесін өзгерте алмайды деп мәлімдейді.
Палестиналық
Палестиналықтар Израиль Хар-Хоманы салу арқылы Иерусалимге бақылауын күшейтуге тырысқан деп ұзақ уақыттан бері ойлап келеді. БҰҰ Бас Ассамблеясының 185 мүшесінің арасында АҚШ, Израиль және Микронезия 134 дауысқа 3 қарсы дауыспен 1997 жылғы сәуірде Хар-Хомадағы құрылысты дереу тоқтатуды талап ететін резолюцияға қарсы дауыс берген жалғыз елдер болды. Ал өткен айда Хар-Хомадағы Израильдің әрекеттерін айыптаған ұқсас резолюция 130 дауыспен 2 қарсы дауыспен қабылданды, оған тек АҚШ мен Израиль ғана қарсы дауыс берді. АҚШ Иерусалимнің аудандарын қоныстар деп атаудан дәстүрлі түрде бас тартса да, 2008 жылы АҚШ Мемлекеттік хатшысы Кондолиза Райс Аннаполис конференциясынан кейін жарияланған Хар-Хомадағы құрылыс тендерлерін сынады. Ол Хар-Хоманы "АҚШ басынан бастап қарсы болған қоныс" деп сипаттады. 2010 жылдың қараша айында АҚШ Израильдің Хар-Хомада жаңа тұрғын үйлер салу жоспарларын сынады.
Еуропалық Одақ
2011 жылы Еуропалық Одақтың сыртқы саясат жөніндегі басшысы Кэтрин Эштон Израильдің Хар-Хоманы кеңейтуді жоспарлап отырғанын естіп, көңілі қалды. Ол мәлімдемесінде: "Еуропалық Одақ Израиль үкіметін Батыс жағалаудағы, оның ішінде Шығыс Иерусалимдегі барлық еврейтік қоныс салу қызметін дереу тоқтатуға бірнеше рет шақырды. Халықаралық құқық бойынша барлық қоныс салу қызметі заңсыз болып табылады" деді.
Археология
1997 жылы археологтар Хар-Хома маңында V ғасырға жататын Византия шіркеуін тапты. Шіркеудің ортасында Мәриямның Исаны дүниеге әкелу үшін Бетлехемге жолға шыққанда демалып отырған жері деп саналатын жартас орналасқан. Катизма шіркеуі (грек тілінде "орын" деген мағынаны білдіреді) ерте христиандық жазбаларда еске алынған және христиандар үшін қастерлі саяхат орыны болған. Бұл шіркеуді V ғасырдың басында Икелия есімді римдік тоқал салған. VIII ғасырда ғимарат мешітке айналдырылған. Христиандар мен мұсылмандар бұл ғимаратты 749 жылы болған жер сілкінісі салдарынан қирағанға дейін пайдаланған көрінеді.