Кіріспе

Гуанидин – HNC(NH2)2 формуласына ие қосылыс. Ол полярлы еріткіштерде еритін түссіз қатты зат. Пластик және жарылғыш заттарды өндіруде қолданылатын күшті сілті. Гуанидин бүйрек жетіспеушілігімен азаптанушы науқастардың зәрiнде көбінесе кездеседі. Гуанидин тобы ірі органикалық молекулалардың құрамында, соның ішінде аргининнің тізбегінде де табылады.

Құрылымы

Гуанидинді көмір қышқылының азотты аналогы ретінде қарастыруға болады. Яғни, көмір қышқылындағы C=O тобы C=NH тобымен алмастырылады, ал әрбір OH тобы – NH₂ тобымен алмастырылады. Изобутенді де осыған ұқсас көміртек аналогы ретінде қарастыруға болады. Гуанидиннің егжей-тегжейлі кристаллографиялық талдауы оның алғашқы синтезінен кейін 148 жыл өткен соң, молекуланың қарапайымдылығына қарамастан, анықталды. 2013 жылы сутек атомдарының орналасуы және олардың орын ауыстыру параметрлері бір кристалды нейтрондық дифракция әдісі арқылы дәл анықталды.

Гуанидиний катионы

Конъюгатты қышқыл гуанидиний катионы деп аталады. Бұл жазық, симметриялық ион үш амин тобынан тұрады, олардың әрқайсысы орталық көміртек атомына 4/3 реттік ковалентті байланыс арқылы байланысқан. Зарядтың тиімді резонанстық тұрақтандыруы мен су молекулаларының тиімді сольватациясының арқасында ол сулы ерітіндіде өте тұрақты +1 катион болып табылады. Оның pKaH мәні 13,6 (pKb 0,4) болғандықтан, гуанидин судағы өте күшті негіз болып есептеледі; бейтарап суда ол дерлік толығымен гуанидиний түрінде ғана кездеседі. Осы себепті, гуанидиннің көптеген туындылары конъюгат қышқылын қамтитын тұздар болып табылады.

Гуанидинді сынау

Гуанидин натрий 1,2 нафтохинон 4-сульфонқышқылы (Фолин реагенті) және қышқылданған карбамидты пайдаланып іріктеп анықтауға болады.

Өнеркәсіп

Коммерциялық тұрғыдан маңызды негізгі тұз – нитрат [C 3]. Ол, мысалы, қауіпсіздік жастықшаларында (air bag) жанарлық ретінде қолданылады.

Биохимия

Гуанидин физиологиялық pH-да гуанидиний түрінде ерітіндіде протондалады. Гуанидиний хлориді (сонымен қатар гуанидин гидрохлориді деп те аталады) хаотроптық қасиеттерімен ерекшеленеді және ақуыздарды денатурациялау үшін қолданылады. Гуанидиний хлориді ақуыздарды концентрация мен олардың ашылудың еркін энергиясы арасындағы сызықтық байланыс бойынша денатурлендіретіні белгілі. 6 М гуанидиний хлориді бар сулы ерітінділерде барлық ақуыздар дерлік екіншілік құрылымын жойып, ретсіз оралған пептидтік тізбектерге айналады. Гуанидиний тиоцианаты да түрлі биологиялық үлгілерге денатурациялық әсері үшін қолданылады. Жақындағы зерттеулер бактериялар гуанидинийді уытты қосалқы өнім ретінде шығарады деген жорамал жасады. Гуанидинийдің уыттылығын азайту үшін бактериялар гуанидиний экспортерлері немесе Gdx ақуыздары деп аталатын тасымалдаушылар класын дамытты, олар осы ионның артық мөлшерін жасушадан сыртқа шығарады. Gdx ақуыздары гуанидинийге және моносубституцияланған гуанидинил қосылыстарына жоғары селективті және EmrE дәрі-дәрмек экспортерлерімен канондық емес субстраттар жиынтығын бөліседі.

Басқа

Гуанидиний гидроксиді кейбір сілтісіз шаш түзу құралдарының белсенді компоненті болып табылады.

Гуанидин туындылары

Гуанидиндер – жалпы құрылыммен ортақ функционалдық топты бөлісетін органикалық қосылыстар тобы. Осы топтың орталық байланысы – имин, ал топ құрылымы жағынан амидиндер мен мочевиналарға ұқсас. Гуанидиндердің мысалдары: аргинин, триазабициклодецен, сакситоксин және креатин. Галегин – изоамилен гуанидині.