Кіріспе
Құс түрі. Кіші алтынқұс (Spinus psaltria) – Америка құрлығының кішкентай әнші құсы. Америкалық алтынқұс және Лоуренс алтынқұсымен бірге, ол Spinus туысына жататын Жаңа әлем алтынқұстарының кладын құрайды. Жаңа әлемдегі үш алтынқұстың (және олардың кейбір сискин туыстарының) арасында кіші алтынқұс аталықтарының маңдайы қара, ал аналықтарында маңдай қара болмайды. Бұл түрдің аталықтарының арқасының түсі ареал бойынша күрт өзгереді – Батыс Солтүстік Америкада жасыл болса, Техас штатынан Оңтүстік Америкаға қарай қара түске дейін жетеді. Жиі бес түршесі анықталады.
The lesser goldfinch (Spinus psaltria) is a small songbird of the Americas. Together with its relatives the American goldfinch and Lawrence's goldfinch, it forms the New World goldfinch clade in the genus Spinus. As is the case for all three New World goldfinches (and some of their siskin relatives), lesser goldfinch males have a black forehead, which females lack. Males in this species vary strikingly in back color across their range, from green in western North America to black from Texas south to South America. Five subspecies are often recognized.
Таксономия
Кіші алтын құс түрін американдық зоолог Томас Сей 1822 жылы Fringilla psaltria деген екілік атаумен ресми түрде сипаттады. Psaltria деген сөз ежелгі грек тілінде әйел арфашыны білдіреді. Түрінің таралған жері – Колорадо штатының Колорадо-Спрингс қаласы. Қазір кіші алтын құс 1816 жылы неміс натуралисі Карл Людвиг Кох енгізген Spinus туысына жатқызылады. Бес түршесі мойындалған: Кейбір дереккөздерде орташа есеппен сәл кішірек болатын, соның ішінде Анд сискині (Spinus spinescens) сияқты, көбірек субтропикалық Spinus түрлері де кездеседі. Бұл түрдің ұзындығы аралығында, ал салмағы аралығында болады. Стандартты өлшемдер бойынша қанаттың ені , құйрығы , тұмсығы және табан сүйегі құрайды.
Males are easily recognized by their bright yellow underparts and big white patches in the tail (outer rectrices) and on the wings (the base of the primaries). They range from having solid black from the back to the upper head including the ear coverts to having these regions medium green; each of the back, crown and ear regions varies in darkness rather independently though; as a rule, the ears are not darker than the rest. In most of the range, dark birds termed psaltria (the Arkansas black backed goldfinch) predominate. The light birds are termed hesperophilus (the green backed goldfinch) and are most common in the far western U. S. and northwestern Mexico. require more study, especially since at least the former two also seem to be significantly larger and longer billed. Another distinctive call is a very high pitched, drawn out whistle, often rising from one level pitch to another (teeeyeee) or falling (teeeyooo). The song is a prolonged warble or twitter, more phrased than that of the American goldfinch, often incorporating imitations of other species.
Аталықтарын ашық сары түсті құрсақтары және құйрықтың (сыртқы қауырсындары) және қанаттың (басты қауырсындарының негізі) ірі ақ дақтары арқылы оңай тануға болады. Олардың түсі артқы жағынан жоғары басына дейін, құлақ жапқыштарын қоса алғанда, толық қарадан орташа жасылға дейін өзгереді; бірақ арқа, басы және құлақ аймақтарының қараңғылығы әртүрлі болады және тәуелсіз түрде өзгереді; әдетте, құлақтар қалған бөліктерінен қараңғырақ болмайды. Көбінесе таралған жерлерде, «psaltria» (Арканзас қара арқалы алтын құсы) деп аталатын қара құстар басым. Ақ құстар «hesperophilus» (жасыл арқалы алтын құс) деп аталады және АҚШ-тың батыс және Мексиканың солтүстік-батыс бөліктерінде көптеп кездеседі. Бұл мәселені одан әрі зерттеу қажет, әсіресе, кем дегенде алғашқы екеуі де айтарлықтай ірі және ұзын тұмсықты болып көрінеді. Тағы бір ерекшелік – өте жоғары, созылған сыбызғы, көбінесе бір деңгейден екінші деңгейге көтеріледі (тииии) немесе төмендейді (тиииоо). Әні – американдық алтын құсқа қарағанда әуендірек, фразалық түрде созылатын, көбінесе басқа түрлердің дыбыстарын қайталайды.
Males are easily recognized by their bright yellow underparts and big white patches in the tail (outer rectrices) and on the wings (the base of the primaries). They range from having solid black from the back to the upper head including the ear coverts to having these regions medium green; each of the back, crown and ear regions varies in darkness rather independently though; as a rule, the ears are not darker than the rest. In most of the range, dark birds termed psaltria (the Arkansas black backed goldfinch) predominate. The light birds are termed hesperophilus (the green backed goldfinch) and are most common in the far western U. S. and northwestern Mexico. require more study, especially since at least the former two also seem to be significantly larger and longer billed. Another distinctive call is a very high pitched, drawn out whistle, often rising from one level pitch to another (teeeyeee) or falling (teeeyooo). The song is a prolonged warble or twitter, more phrased than that of the American goldfinch, often incorporating imitations of other species.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Бұл американдық алтынқұс АҚШ-тың оңтүстік-батысынан (жағалауға жақын, солтүстікке қарай оңтүстік-батыс Вашингтонға дейін) Венесуэла мен Перуге дейін таралған. Ол АҚШ-тың суық аймақтарынан көшіп жүреді. Кіші алтынқұс көбінесе топталып немесе кемінде бос байланыста жүреді. Ол тығыз орманды қоспағанда, ағаштар мен бұталары бар кез келген ортада тіршілік етеді, көптеген аймақтарда кең таралған және көбінесе үйлерге жақын болады. Ол АҚШ-тың оңтүстік-батысындағы жем беру орындарында жиі кездеседі және қауырсынды жем беру құрылғылары бар кез келген жерге келеді. Жем беру орындарында кемінде алты құстан тұратын топтарды көруге болады. Ол негізінен ағаш бүршіктерімен және беде тұқымдарымен қоректенеді; бұл түрде геофагия байқалған. Оның көбею маусымы жайылған аймақтарында жазда болады; тропикте, қыркүйек және қазан айларында сирек болса да, жыл бойы көбейеді. Ол үш-төрт көкшіл ақ жұмыртқаны лишай, тамырлар және қабық жолақтары сияқты ұсақ өсімдік материалдарынан жасалған тостаған тәрізді ұясына салады, бұл ұя бұтада немесе ағаштың төменгі немесе ортаңғы деңгейінде орналасқан. Құстың түлеуі екі түрлі үлгіде жүзеге асады, бұл үлгілер денесінің жоғарғы бөлігінің қара түсімен сәйкес келеді. Бұл жерде де кең ауқымды араласу аймағы бар. Тынық мұхитындағы құстар көбеюден кейін түлейді, ал аналықтары көбею алдында бірнеше қауырсынды түсіреді. Ересек құстарға айналғанда жас аталықтар аналықтарға қарағанда көбірек қауырсынды түсіреді. 106-шы батыс бойламының шығысындағы құстар көбеюге дейін күшті түлейді және кейін тағы бір мөлшерде қауырсынды жаңартады, ал жас кезінен кейінгі түлеу жыныстар арасында айтарлықтай ерекшеленбейді. Дегенмен, бұл жауын-шашын режимінің айырмашылығына байланысты болып көрінеді; қарапайым тілмен айтқанда, Солтүстік Американың кез келген жерінде құстар құрғақ маусымның соңында қауырсындарының көп бөлігін түлейді және ылғалды маусымның соңында одан да көп қауырсынды жаңарта алады. IUCN оның кең таралған аймағына байланысты оны ең аз қорғауға алынған түр деп санайды, бірақ ол жергілікті жерлерде азайып бара жатқан сияқты. Мысалы, ол Эквадордың Анд тауларының етегінде сирек кездеседі.