Кіріспе

А. В. Фомин атындағы ботаникалық бақ (кейде О. В. Фомин атындағы ботаникалық бақ деп аударылады) – Украинаның астанасы Киевте орналасқан Украинадағы ең көне ботаникалық бақтардың бірі. 1839 жылы Киевтің Санкт-Владимир император университеті өз ботаникалық бағын ашты. Ботаникалық бақтың аумағы 22,5 гектар (0,225 км²), онда 8000 өсімдік түрі өседі, оның ішінде 143 түрі Украинаның Қызыл кітабына енгізілген. Бақ экзотикалық өсімдіктерімен әйгілі: бұрынғы Кеңес Одағы елдері арасындағы суккуленттердің ең ірі коллекциясына ие. Солтүстік Еуразиядағы ең үлкен және ең көне пальма ағаштары үшін салынған жылыжай әлемдегі ең биік жылыжайлардың қатарында. 1935 жылы баққа академик және ботаник Александр Васильевич Фоминнің есімі берілді, ол көп жылдар бойы бақты басқарды. Киев метросының «Университет» станциясы вестибюлі бақтың солтүстік жиегінде орналасқан, ол 1960 жылы ашылды. (Google Maps сілтемесі).

Тарих

Киев университетінің жобасымен танымал архитектор В. И. Беретти 1834 жылы ботаникалық бақ құру мәселесін алғаш көтерді. Ол бақты университет ғимаратының жанындағы, пайдасыз жерге орналастыруды ұсынды. Осы мақсатта Кременец лицейінен (Киев) 513 өсімдік әкелінді, олар уақытша патша бағына (қазіргі қалалық бақ) орналастырылды. Бірақ, қаражат жетіспеуіне байланысты бақ құру 5 жылға кейінге шегерілді. Тек 1839 жылы Киев мектеп округінің басқармасы Киев университетінің ботаника кафедрасының меңгерушісі Эрнст Траутветтер басшылығымен уақытша Ботаникалық бақты ашуға рұқсат берді, ол кейін Ботаникалық бақты директор ретінде басқарды. Киев ботаникалық бағының ресми ашылу күні – 1839 жылғы 22 мамыр, сол күні Е. Траутфеттер алғашқы көшеттерді отырғызды. 1841 жылы бақ тұрақты мәртебе алды. 1850 жылы бақтың жоспары мен орналасуы аяқталды. 1852 жылға қарай бақта 25 416 ағаш, 419 түрлі бұта, сондай-ақ 4000-нан астам түрлі өсімдіктер өсті. 1941-1943 жылдары, нацистік оккупация кезінде, коллекциядағы көптеген құнды өсімдіктер жоғалды. Кейбір өсімдіктер Германияға тасылды. 1944 жылдың көктемінде бақ қайтадан жұртшылыққа ашылды, жылыжайларды және өсімдіктер коллекциясын қалпына келтіру жұмыстары басталды. 1960 жылы бақ ұлттық маңызы бар ландшафт өнерінің ескерткіші деп жарияланды. 1977 жылы бақта климатрон салынды, ол сол кезде әлемдегі ең ірі жылыжайлардың бірі болды.

Директорлар

1852 – 1879 — Университет профессоры Афанасий Рогович. 1879 – 1894 — көрнекті ботаник, ботаника профессоры Йоханнес Теодор Шмальхаузен Ботаникалық бақты басқарды. 1894 – 1914 — Сергей Навашин. Ол өсімдіктердің цитоэмбриологиясы саласындағы маңызды жаңалықтармен байланысты, бұл бақ пен Киев университетін әлемге әйгілі етті. 1914 – 1935 — Александр Фомин (1867 – 1935). Фомин мен оның әріптестері Бірінші дүниежүзілік соғыс пен Азамат соғысының қиындықтарын бастан өткерді. Бірақ олар экономикалық жағдайдың нашарлауына қарамастан, нәзік тропикалық өсімдіктерді сақтап қана қоймай, үш жаңа жылыжай салып, тропикалық үйді жөндеп қайта жаңартты. 1922 жылы Александр Фомин Ботаникалық бақта ботаника бөлімін ашты, ол 1927 жылы Ғылыми-зерттеу ботаника институты (қазір Холодный атындағы Ботаника институты, Украина Ғылым академиясы) болып қайта ұйымдастырылды. 1935 жылы Фомин қайтыс болғаннан кейін баққа оның есімі берілді.

Қызықты деректер

1874 жылы Кобзар Остап Вересай Ботаникалық бақта өткен Археологиялық съезд қатысушыларына әндерін орындады. 1908 – 1913 жылдары Ботаникалық бақта жануарлар бағы болды.