Кіріспе

Ұжымдық инвестицияның түрі – UIT, АҚШ қорларының бір түрі.

Бірлік трасты – сенімгерлік шарты бойынша құрылған ұжымдық инвестицияның бір түрі. Бірлік трасты инвесторлардың ақшасын бір қорға біріктіреді, оны қор менеджері басқарады. Бірлік трасттары инвестициялардың кең спектріне қол жеткізуге мүмкіндік береді және трастқа байланысты акциялар, облигациялар, мемлекеттік облигациялар сияқты бағалы қағаздарға инвестициялауы мүмкін. Трастқа инвестиция салғандар "бірліктердің" иесі болады, олардың құны "таза актив құны" (NAV) деп аталады. Бұл бірліктердің саны белгілі емес, және бірлік трастына көбірек инвестиция жасалған кезде (инвесторлар шот ашқанда немесе шоттарына ақша салғанда) қосымша бірліктер шығарылады. Ұлыбританиядан басқа, мұндай трасттар Фиджи, Ирландия, Мэн аралы, Гернси, Джерси, Жаңа Зеландия, Австралия, Кения, Уганда, Танзания, Намибия, Оңтүстік Африка, Сингапур, Малайзия және Зимбабведе де кездеседі.

Тарих

Бірінші бірлік сенімділік 1931 жылы Ұлыбританияда M&G компаниясымен, Иэн Фэрберн шабыландыруымен құрылды. Бұл бастаманың себебі, 1929 жылғы Уолл-стрит құлауы кезінде АҚШ-тың өзара қорларының салыстырмалы тұрақтылығын қайталау болды. Алғашқы "Бірінші британдық бекітілген сенімділік" деп аталған қорда 24 жетекші компанияның акциялары 20 жылға өзгеріссіз сақталатын бекітілген портфолиода ұсталды. Кейіннен траст M&G General Trust ретінде қайта іске қосылып, содан кейін Blue Chip Fund деп атау өзгертті. 1939 жылға қарай Ұлыбританияда 80 миллион фунт стерлинг көлеміндегі қаражатты басқаратын 100-ге жуық сенімділік болды.

Құрылымы

Бірлік иелері – сенімдік мүліктің иелері, ал сенімдік басқарушы сенімдік қорды басқарады. Сенімдік басқарушының бірлік иелерін тең қарау міндеті бар. Қорды басқарушыны сенімдік активтерге инвестиция жасау үшін сенімдік басқарушы тағайындайды. Қорды басқарушы басқару ақысы үшін және кейде нәтижеге байланысты сыйақы үшін қорды басқарады. Сенімдік қордың табысы бірлік иелеріне табыс ретінде таратылады немесе іске асырылмаған жағдайда, бірлік бағасына капиталдық табыс ретінде көрсетіледі. Сенімдік басқарушы қорды басқарушының қордың инвестициялық мақсатына сәйкес әрекет етуін қамтамасыз етеді. Сенімдік басқарушы немесе қорды басқарушы сенімдік активтерді сақтау үшін сақтаушыны тағайындауға құқылы. Сенімдік басқарушы бірліктермен операция жасау үшін тіркеуді жүргізуге міндетті.

Ашық

Бірлік трасттар ашық типті; қор тең бөлінеді, ал бірліктердің бағасы қордың таза актив құнының өзгеруіне пропорционал түрде өзгереді. Инвестиция жасалған сайын, қолданыстағы бірлік сатып алу бағасына сәйкес жаңа бірліктер шығарылады; бірліктер сатылған сайын, сатылатын активтер қолданыстағы бірлік сату бағасына сәйкес келеді. Осылайша, бірліктерге қатысты сұраныс немесе ұсыныс туындамайды, және олар негізгі активтердің тікелей бейнесі болып қалады. Бірлік трасттарымен жасалатын мәмілелерде комиссия төленбейді.

Сатып алу-сатып алу аралығы

Қор басқарушысы бірлікті сатып алу бағасы немесе ұсыныс бағасы мен бірлікті сату құны немесе сұраныс бағасы арасындағы айырмашылықтан пайда табады. Бұл айырмашылық – ұсыныс пен сұраныс аралығы деп аталады. Ұсыныс пен сұраныс аралығы ұсталып отырған активтердің түріне байланысты өзгереді және Ұлыбритания/АҚШ мемлекеттік облигациялары сияқты өте еркін саудаланатын активтер үшін бірнеше базистік пункттен бастап, сатып алу мен сату қиын активтер үшін 5% немесе одан да көп болуы мүмкін. Траст шарты басқарушыға нарықтық жағдайға байланысты ұсыныс-сұраныс аралығын өзгерту құқығын көбінесе береді, бұл басқарушыға еркін айналымды бақылауға мүмкіндік береді. Кейбір елдерде ұсыныс-сұраныс аралығы "бид-аск аралығы" деп аталады. Инвестициялық портфельді басқару шығындарын жабу үшін басқарушы жылдық басқару төлемі немесе АМТ жинайды. Әдетте, бұл қордың нарықтық құнының 1-2 пайызын құрайды. Жылдық басқару төлемінен өзге, негізгі активтерді басқару және сату кезінде туындайтын шығындар көбінесе трастпен төленеді. Егер осылай болса, провайдер қорды басқаруға ешқандай шығыс жұмсамай, АМТ-ге тең кіріс алады. Бұл мұндай қорлардағы төлемдердің ашықтығын төмендетеді.

Механика

Бөлшектік сенім қорларында бірліктер "Менеджерлер қорабы" деп аталатын жүйеде басқарылады. Қордың қорап менеджері әрбір бағалау нүктесінде, келесі бағалау нүктесіне дейінгі соңғы таза сатулар мен өтеулерге сүйене отырып, бірліктерді құру (қосу) немесе жою (алып тастау) туралы шешім қабылдайды, мұнда қордың бағасы "Forward Basis" бойынша белгіленеді, немесе қордың бағасы тарихи негізде белгіленетін нақты бағалау нүктесінде. Алдын ала баға белгілеу – ең көп қолданылатын тәсіл. Активтердің нақты құны әрқашан шығарылған бірліктердің жалпы саны мен бірлік бағасының көбейтіндісінен, сондай-ақ транзакциялық немесе басқару ақысы және басқа да байланысты шығындар шегерілген сомаға тең болады. Әрбір қортың басқару мақсаттары мен шектеулерін анықтау үшін белгілі бір инвестициялық мақсаты болады. Бірлік ақша салғанда құрылады және ақша шығарғанда жойылады. Құру бағасы мен жою бағасы міндетті түрде ұсыныс және сұраныс бағаларымен сәйкес келе бермейді. Реттеуші органдардың ережелеріне сәйкес, бұл бағалар өзгеше болуы мүмкін және күні бойы активтер құнының ең жоғары және ең төмен деңгейлерімен байланысты болады. Осы екі баға жиынтығы арасындағы айырмашылықтан туындаған сауда табысы "қораптық пайда" деп аталады.

OEIC түрлендіру

Ұлыбританияда соңғы жылдары көптеген бірліктерді басқарушы трастар ашық инвестициялық компанияларға (OEIC) айналды. OEIC-терде әдетте сатып алу және сату үшін бір баға болады, бірақ соңғы реттеулер енгізілуімен қазір екі баға да рұқсат етіледі, бұл бірлік трастарымен үйлеседі. Мұндай өзгеріске түртудің себебі көбінесе Еуропалық Одақ ережелері бойынша бүкіл Еуропаға қаржы қызметтерін ұсынуды жеңілдету және дайындау ретінде айтылады. Күмәнданушылар OEIC-тің сұйыту түзетуінде (көбінесе "бір бағаның ауытқуы" деп аталады) қарапайымдылық сыпайылығын сақтай отырып, алымдарды жасыруға көбірек мүмкіндік бар екенін атап өткен болуы мүмкін.

Салық салу

АҚШ-та Unit Trust Funds-тың үлескерлері салық салу мақсатында серіктес ретінде қарастырылады. МЛП-ға жасалған инвестициялар сияқты, үлескерлерге әр салық жылының соңында 1099 нысанының орнына, әдетте K-1 нысаны беріледі.

Инвестициялау жолдары

Ұлыбританияда бірліктерді қор басқарушыдан тікелей сатып алуға, номиналды шот арқылы немесе жеке жинақ шоты (ISA) арқылы ұстауға болады. Сондай-ақ, қор платформалары арқылы инвестиция салу мүмкіндігі де бар. 1987 жылдың 1 қаңтарынан 1999 жылдың 5 сәуіріне дейін жеке капитал жоспары (PEP) арқылы инвестиция жасауға да болып келді, алайда ол жоспар тоқтатылды және барлық PEP шоттары 2008 жылдың 6 сәуірінен бастап автоматты түрде акциялар және облигациялар ISA-ға айналды.