Кіріспе

Гётеборг ауданы Нордстан – Швецияның Гётеборг қаласында орналасқан сауда орталығы. Бұл Швециядағы ең ірі сауда орталығы, онда шамамен 180 дүкен мен 150 кеңсе бар. Сауда орталығының жалпы ауданы тоғыз өзара байланысқан ғимараттарға бөлінген, сауда және мейрамхана алаңы шамамен құрайды. Жабық көшелер мен алаңдарды қамтиды. Орталықтағы негізгі өткелдер қоғамдық кеңістіктер болып табылады, сондықтан дүкендер жабылғаннан кейін де қолдануға болады. Дүкендер жабылғаннан кейін орталықтың мінезі өзгереді. Ересектердің саны күрт азаяды және бұл орын жастардың жиналатын жеріне айналады. Бұрын Нордстан ауданы қаланың өмірлі бөлігі болған. Көшіп-қонушылар Гётеборг орталық вокзалы мен батыстағы Гётеборг портында күтіп тұрған кемелер арасында осы жерден өтетін. Қазіргі Нордстан орналасқан аймақ – Остра Нордстан (Шығыс Солтүстік қаласы), себебі ол Ұлы каналдың солтүстігінде және Остра Хамнгатан көшесінің шығысында орналасқан, ал осы көшенің батысында – Вэстра Нордстан (Батыс Солтүстік қаласы) жатыр. Алайда, 1960 жылдары Остра Нордстан аймағына назар аударылмады және ол тоқырауға ұшырады. Құрылыс компаниялары мен банктердің көмегімен барлық ескі қалалық блоктар сатып алынды, барлығы 90 ғимарат. Нордстан сауда орталығының құрылысы 1967 жылы, бұрын елеусіз қалған қаланың бір бөлігінде басталды. Сауда орталығы ашылғанда Остра Нордстан Нордстан деп қысқартылды. Қазіргі Нордстанның көп бөлігі 1972 жылы аяқталды. Сол кезде сауда орталығының құрылысы Швеция тарихындағы ең ірі қалалық жаңару жобасы болды. 2006 жылға дейін Нордстан үлкен жаңартудан өтіп, оның тартымдылығын арттырды. Қалалық блоктар мен үйлер ортақ шатырмен біріктірілді. Жаңартуға кеткен шығын шамамен 2,8 миллиард швед кронасын құрады (2014 жылғы бағамен) және сол кезде «Швециядағы ең ірі қалалық жаңарту» аталды. Жобаны жеке құрылыс компаниялары мен Гётеборгтың көптеген банктері ұйымдастырды (ең бастысы Skandinaviska banken, сондай-ақ Svenska Handelsbanken, Sveriges Kreditbank және Göteborgs Bank), бірақ 1984 жылы атау Нордстан деп қысқартылды, паркинг залының бірінші қабаты бизнеске пайдалану үшін қайта жаңартылған кезде. Оны Нья-Гатан деп те атайды. 1979 жылдың 11 желтоқсанында Нордстадсторгетте роликті коньки тебуге тыйым салынды. Бұл күткеннен де үлкен проблемаға айналды. 2008-2009 жылдары сауда орталығының үлкен бөлігі жаңартылды. Åhléns төртінші қабатын ашты, ал Elgiganten және Stadium үшін тағы 4000 шаршы метр бизнес алаңы қолжеткілі болды. Бұл 60 миллион кронаға түсті. Бір кезде Нордстан Гётеборг маңынан келген, сондай-ақ Марокко, Ауғанстан және Сириядан келген көшпелілермен бірге көшедегі шетелдік балалардың жиналатын орны болды, дүкендер түнде жабылып қалғаннан кейін. Бұл топтар дүкен иелеріне қауіп төндіріп, есірткі сатумен айналысып, орталықтағы басқа топтармен төбелес тудырды. Сауда орталығында жүрген көптеген қараусыз қалған кәмелетке толмағандардың баспана беру туралы өтініштері бірнеше рет қабылданбады.

Орналасу және тасымалдау

Nordstan Гетеборг қаласының орталық бөлігінде орналасқан, Гетеборг орталық вокзалы мен Нильс Эрикссон терминалына жер асты жаяу өткелі арқылы, ал Лилла Бомен пристані мен Гетеборг опера театрына жабық жаяу жолдар арқылы қосылған. Сауда орталығында 2700 автомобильге арналған тұрақ орны бар. Nordstan-ның сыртында сауда орталығының үш жағында үш түрлі трамвай аялдамасы орналасқан, бұл Nordstan-ға қоғамдық көлікпен келуді ыңғайлы етеді. Көптеген келушілер қоғамдық көлікті пайдаланады. Егер келушілердің басым бөлігі автомобильдерді пайдаланғанда (қала орталығынан тыс сауда орталықтарындағыдай), шамамен 8000 тұрақ орны қажет болар еді, бұл дүкен алаңынан гөрі көбірек тұрақ алаңына талап ететін болар еді.

Сипаттама

Нордстанға жыл сайын 35 миллион адам келеді және оның жылдық кірісі 4 миллиард кронды құрайды (2012). Осы кешенде 200-ге жуық дүкен мен мейрамхана, сондай-ақ 150-ге жуық кеңсе орналасқан. Сауда орталығында бизнестің төрт қабаты бар. Нордстанның ортасында Нордстадторг алаңы орналасқан, ол көрмелер мен шаралар үшін үлкен жабық кеңістік болып табылады. Åhléns универмагы (1974 жылдың 27 наурызында ашылды) және Hufvudstaden компаниясына тиесілі Femman универмагы осы жерде орналасқан. Femman үш қабаттағы дүкендер мен бес қабаттағы кеңселерден тұрады. Сауда орталығы 1972 және 1985 жылдар аралығында тоғыз кезеңмен ашылды. 2004 жылғы Рождество маусымында Нордстан тұрақ бағындағы жұмырлақ қысым соншалық, қалыпты 2700 машиналық сыйымдылықтың орнына күніне 8000 машина келді. Көптеген жүргізушілер тұрақтан шығу үшін 1,5 сағат кезекте тұруға мәжбүр болды. Сауда орталығы Securitas күзетшілерін қозғалысты ұйымдастыру үшін шақыруға тура келді. 2004 жылдың желтоқсан айының сол күні сауда орталығына 140 мың тұтынушы келді. Басқа "флагмандық дүкендерге" 2001 жылы Нордстанда компанияның алғашқы брендтік дүкені ретінде ашылған Lindex, H&M және 2010 жылы Нордстанда 700 шаршы метрлік сауда алаңымен алғашқы дүкенін ашқан испандық киім дүкені Desigual жатады.

Меншік

Бұл кешен құрылыс компанияларының консорциумына тиесілі. Оған Vasakronan, Hufvudstaden, F O Peterson Söner Byggnads AB, Gösta Andersson Byggnadsfirma AB және Castellum AB, сондай-ақ Nordstan құрылыс компаниясы кіреді.