Кіріспе

Финляндияның Эспоо қаласындағы Хельсинки метросының кеңейтілуі Länsimetro (Ағылшынша: Western Metro, шведше: Västmetron) - Финляндиядағы Хельсинки метросының кеңейтілуі, ол 2017 жылы 18 қарашада ашылды. Länsimetro жүйенің екі желісін, M1 және M2-ді Орталық Хельсинкиден көршілес Эспоо қаласына дейін кеңейтеді. Жаңа жол желісі қазіргі Ruoholahti станциясынан Лауттасари аралы, Аалто университетінің Отаниеми кампусы және М2 желісінің аялдамасы Тапиола арқылы жалғасады. M1 желісі батысқа қарай Matinkylä-ге дейін жалғасады. Хельсинки метросының бұрынғы кеңейтулерінен айырмашылығы, Länsimetro толығымен жер астында жүреді. Екінші кезең 2022 жылдың 3 желтоқсанында ашылды және желіге батысқа қарай Кивенлахтиге дейін жалғасады. Ұзартуды ашу 2016 жылдың тамызына жоспарланған, бірақ 2017 жылдың қарашасына дейін кешіктірілді.

Өмірбаян

1950 жылдары Хельсинкиде метро жүйесіне арналған алғашқы жобаларда Эспооға бағыт берілген. 1998 жылы Хельсинкидің шығысындағы метро желісінің екі бұрылысы аяқталғаннан кейін, Хельсинки қаласы Länsimetro ұсынысын жалғастырды, бірақ Эспо қаласы оны 2000-шы жылдардың басына дейін қабылдамады. Эспо - Финляндиядағы Хельсинкиден кейін халық саны жағынан екінші қала. Қалаға автокөлік, автобус және жолаушылар пойызы арқылы қызмет көрсетіледі, бірақ бұған дейін метро жүйесімен байланысты емес. Ол Хельсинкиге Рантарата жағалауы темір жолымен және екі автокөлік жолымен: ортасында Финляндияның ұлттық 1 жолы (Туркуға қарай) және оңтүстіктегі Батыс тас жолымен (Länsiväylä) жағалауға жақын орналасқан. Оңтүстік Эспоо мен Хельсинкидің орталығы арасындағы негізгі жол ретінде Länsiväylä бірнеше рет көпірдің тығырығын азайту үшін кеңейтілді, бірақ әлі де таңертеңгі шұғыл уақытта көлік тығыны тұрақты. Länsiväylä-ді кеңейту жол тығынын шешпеді, керісінше, оларды Хельсинкидің орталығына жақындатты (Донс-Томсон парадоксін де қараңыз). 1990 жылдан бастап Финляндия мемлекеті мен Хельсинки қаласы Länsimetro жобасының бір бөлігін қаржыландыруға және құрылысты бастауға дайын болды. Алайда, Espoo ұзақ уақыт бойы жобаға қарсы болды, негізінен шығындары: мемлекет шығындарының 30% төлеуге келісті, ал Espoo олардың кем дегенде 70% үлесін қосуын қалады.

Эспоо қаласының шешімі

1997 жылы Хельсинки Эспооға Ленсиметроны салу туралы ресми ұсыныс жасады. Бір жылдан кейін, 1998 жылдың 8 желтоқсанында Эспоо қалалық кеңесі тек Тапиолаға дейін кеңейтуді қолдап, Матинкиля мен Кивенлахтиге жалғастыруды қабылдамады. 1999 жылдың 16 ақпанында қалалық кеңес өз ойын өзгертіп, Матинкиляға кеңейту салуды қолдап, 48-тен 18-ге дауыс берді. (Бұл шешімдер құрылыс салуға әлі рұқсат бермеген. 2012 жылдың маусым айында Эспоо Matinkylä-ден Kivenlahti-ге дейінгі желіге мүмкіндігінше тезірек жалғастыруды қалайды, бірінші кезең іске қосылғанға дейін осы екінші кезеңнің құрылысын бастауды қалайды.) Ұзарту мәселесі 2002 жылы Хельсинкиде қайта жанданды, ол кезде Хельсинки қалалық кеңесі (YTV) Хельсинки аймағындағы қоғамдық көліктер үшін жаңа бас жоспарды әзірлеген болатын. Эспоо қалалық кеңесінің пікіріне қайшы, YTV Ленсиметроны Хельсинки мен Эспоо арасындағы жеңіл темір жолдың құрылысына қарағанда басымдыққа ие етті. Компромистік шешімге қол жеткізілді, өйткені осындай жеңіл темір жол желісін салудың баламасын зерттеу жоспарға қосылды, 2010 жылдан 2020 жылға дейінгі құрылыс кестесі ұсынылды. 2005 жылдың соңында Helsingin Sanomat компаниясы жүргізген сауалнамаға сәйкес, Эспоо тұрғындарының 77% және Хельсинки тұрғындарының 90% Ленсиметроны қолдаған. 2006 жылдың 25 қыркүйегінде Эспоо қалалық кеңесі 45 дауыспен 19 қарсы дауыспен Ленсиметроның құрылысын мақұлдады. Кеңес өз шешімінде жобаға бірқатар шарттарды қойды: Финляндия мемлекеті Länsimetro-ның Кивенлахтиге дейінгі ұзартуын қаржыландыруға міндеттенуі керек. Жокері автобустық бағыты тез арада жеңіл рельсті желіге/трамвай желісіне ауыстырылуы тиіс. Орбиталық Kehä I айналма жолы жақсартылуы тиіс. Кеха II айналма жолы Хельсинкиге Вихдинтиден Хейменлиннанвайлаға дейін ұзартылуы тиіс. Эспоо қалалық кеңесінің құрылыс туралы шешімінен кейін, жобаға қалалық салықтарды пайдалануға рұқсат етілгеннен кейін, шешімді сынға алғандар осындай ірі құрылыс жобасы қаланың банкротқа ұшырауына алаңдаушылық білдірді және қалаға шешім қабылдаудағы ығыстық үшін Финляндияның Жоғарғы әкімшілік сотына шағым жасады. Әкімшілік соттар шешімнің мәніне қатысты шешім шығара алмайтындықтан, тек ресми рәсімге ғана күмән келтірілді. Сот шағымды қабылдамады.

Länsimetro Oy және Хельсинкидің шешімі

2007 жылдың маусым айында Эспоо және Хельсинки қалалары кеңейтуді салу үшін Länsimetro Oy (ағылшынша: "Western Metro Ltd".) деп аталатын компанияны бірлесіп құрды. Компанияның 72% акциясы Эспоода, ал 28% -ы Хельсинкиде. Matti Kokkinen компанияның бас директоры болып тағайындалды. 2016 жылдың тамызында бірінші кезеңнің ашылуымен байланысты даулардан кейін Вилл Сакси 2016 жылдың 14 қарашасында Коккиненнің орнына CEO болды. 2009 жылдың 11 қарашасында Хельсинки қалалық кеңесі 2009 жылдың 24 қарашасында басталған Ленсиметроның құрылысын мақұлдады. Сот шағымдары мен шағымдары бастауды бір жылдан астам уақытқа кейінге қалдырды, бірақ олардың барлығын Жоғарғы әкімшілік сот қабылдамады. 2012 жылдың маусым айынан бастап фин соттары барлық айыптарды жоққа шығарды.

Пікірталас және басқа да нұсқалар

2002 жылы Хельсинки қаласы, Эспоу қаласы және Көлік және коммуникация министрлігі бірлесіп жүргізген зерттеуде метроны кеңейтудің әсерін автобус жылдам транзит жүйесін салумен салыстырған. Жүйелердің жұмыс істеу шығындары шамамен бірдей деп бағаланды. Метроны кеңейту Хельсинкидегі шығарындыларды азайтады, бірақ қоректендіруші автобустар Эспоодағы шығарындыларды арттырады. Метро жаңа станциялар маңындағы Эспоо бөліктерінен Хельсинкиге жылдам және ыңғайлы жол жүруді қамтамасыз етеді, бірақ шет аймақтардан жол жүру уақытын ұзартады. 2004 жылы жарияланған екінші зерттеуде жеңіл темір жол желісінің баламалы нұсқасы қаралды. 2006 жылы TramWest деп аталатын жеңіл темір жолдың альтернативасы үшін бейресми жеке сектордың көлеңкелі жоспары шығарылды. Оның сыншыларының пікірінше, жоспар шығындарын төмен бағалаған және желі ішінара оны іске асыру мүмкін емес аймақтарда орналастырылған. TramWest сонымен қатар көптеген деңгейлі өткелдерді қамтыды, егер олар дұрыс жасалмаса, қоғамдық көліктерді баяулатады. Ұсынылған жолдар Киасма мұражайы мен Хельсинки музыка орталығы жанындағы саябақтарды кесіп өтетін, ал барлық желілер қазіргі немесе болашақ темір жол жүйесіне қосылмай, орталық темір жол вокзалы жанындағы Елилинаукио алаңында аяқталатын. 2008 жылдың басында жоспардың қайта қаралған нұсқасы шығарылды, бұл мәселелердің көпшілігін шешіп жатыр деп мәлімделген. Ол Эспооны Лансивайлямен және Хельсинки қаласының орталығымен байланыстырып, шығыс аялдамасын Вийки немесе Лаахасалоға көшіруді ұсынды.

Құны

2000 және 2001 жылдары жасалған алдын ала жоспарларда Матинкиляға дейін метро желісін кеңейту үшін инфрақұрылым салу құны шамамен 400 млн. евроны құрады. 2004 жылы Эспоо қалалық кеңесі метроны салу туралы шешім қабылдаған кезде оның құны 452 млн. евроны құраған. 2007 жылдың қыркүйегінде Länsimetro жобасының бағаланған құны кем дегенде 530 млн. евроны құраған. 2007 жылдың желтоқсанында Олави Луко шығынның кем дегенде 600 миллион еуроға жететінін болжаған. Луконың айтуынша, қауіпсіздік талаптары мен басқа жерлерде, соның ішінде жақын маңдағы Вантаадағы Кехарата (алу темір жолы) құрылысында бір мезгілде жүргізілетін қазба жұмыстарының артуы салдарынан қазба жұмыстарының құны басқа жер асты құрылыстарына қарағанда үштен бір есеге жоғарылаған. 2008 жылдың қаңтарына қарай бұл шығын 800 миллион евродан асып, 2014 жылдың ақпанына қарай 1 миллиард евроға жетті.